Er zijn verschillende examenroutes voor het behalen van een diploma voortgezet onderwijs. De vakinhouden en exameneisen binnen de verschillende examenroutes zijn gelijk. Alle kandidaten nemen deel aan het centraal examen en zijn gehouden aan de exameneisen zoals deze in de examenprogramma’s en syllabi staan. Ook in mogelijkheden op het gebied van passend examineren is geen verschil. Wel is er verschil in de verantwoordelijkheid voor de afname van de examens, in het doen van school- of college examens en in het moment van de uitslagbepaling.
1. Examen regulier voortgezet onderwijs (vo)
Het bevoegd gezag van een school voor vo is verantwoordelijk voor het aanbieden van een eindexamen aan al zijn kandidaten. Het stelt kandidaten in de gelegenheid om het onderwijs, van alle aangeboden onderwijssoorten, af te sluiten met een eindexamen (zie artikel 2.51 Wet voortgezet onderwijs 2020). Het eindexamen bestaat voor een vak uit een schoolexamen en een centraal examen, of alleen een schoolexamen of centraal examen.
2. Examen voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo)
Kandidaten in het vavo kunnen een diploma of certificaten halen in de onderwijssoorten vmbo-tl, havo of vwo. Het verschil tussen regulier vo en vavo is dat een kandidaat zich per vak aanmeldt en niet verplicht is een geheel vakkenpakket te volgen. De examencommissie van het vavo geeft kandidaten de gelegenheid een examen af te leggen (zie artikel 7.4.11 van de Wet educatie en beroep (WEB)).
Kandidaten met een buitenlands diploma of buitenlandse examenresultaten die een Nederlands diploma willen behalen bij het vavo, kunnen een verzoek indienen voor één of meer ontheffingen (zie artikel 3.66 en 3.67 van het Uitvoeringsbesluit WVO)
3. Examen voortgezet speciaal onderwijs (vso)
Het bevoegd gezag van een vso-school met een examenlicentie is verantwoordelijk voor het aanbieden van een eindexamen aan al zijn kandidaten. Het stelt kandidaten in de gelegenheid om het onderwijs af te sluiten met een eindexamen (zie artikel 2.51 Wet voortgezet onderwijs 2020). Anders dan in het regulier vo, is het in het vso mogelijk dat de school niet voor alle aangeboden onderwijssoorten examinering aanbiedt. Bij een keuze voor examinering van een onderwijssoort omvat dit het gehele vakkenpakket. Verdere informatie is te vinden bij het Expertisepunt passend examineren vo.
Een vso-school zonder examenlicentie is verantwoordelijk voor het laten deelnemen van examenkandidaten aan staatsexamens vo.
4. Examen in een examensamenwerking vo/vavo – vso
In een examensamenwerking vo/vavo-vso hebben vso-kandidaten de mogelijkheid om onderwijs te volgen in de eigen setting met specifieke ondersteuning en examen te doen via de examenroute van het regulier vo, onder verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag van de vo-school. De kandidaat wordt in dit geval ingeschreven als extraneus bij de vo-school en ontvangt het diploma voortgezet onderwijs van de vo-school. Een kandidaat vmbo tl, havo of vwo die in een examensamenwerking met een vavo-instelling examens aflegt, ontvangt het diploma voortgezet onderwijs van de vavo-instelling. Zie voor meer informatie de Handreiking samen examineren.
5. Examen voortgezet onderwijs op een opdc (orthopedagogisch didactisch centrum) of vergelijkbaar onderwijsarrangement
De ondersteuningsbehoefte van een kandidaat kan aanleiding geven tot het (tijdelijk) vormgeven van onderwijs op een opdc (orthopedagogisch didactisch centrum) of in samenwerking met andere aanbieders van onderwijsarrangementen (op locatie of online). Het bevoegd gezag van de school waar de kandidaat staat ingeschreven, houdt altijd de verantwoordelijkheid voor het onderwijsproces en de examinering van de kandidaat en bepaalt waar, wanneer en op welke manier deze examens plaatsvinden. Voor het vormgeven van een passende afnamesetting kan geput worden uit de mogelijkheden zoals geschetst in de Handreiking Passend examineren. Neem voor advies contact op met het Expertisepunt passend examineren vo.