Centrale examens in 2013 voor vwo, havo en vmbo (Maartmededeling)

kenmerk: Cve-13.01183
datum: 12 maart 2013

Deze Maartmededeling gaat over de centrale examens in vwo, havo en vmbo in 2013. Voor deze examens is ook van belang de publicatie CvE-12.01945, van 25 september 2012, gepubliceerd op www.duo.nl (zakelijk/instellingsinformatie/regelgeving) van Dienst Uitvoering Onderwijs en op Examenblad.nl (www.examenblad.nl), verder aangeduid als: 'Septembermededeling'.

Het College voor examens,

Namens deze, de voorzitter

drs. H.W. Laan


1 Speciale aandachtspunten

Distributeur examens

Voor de aflevering van de dozen met examenpakketten wordt u verwezen naar de Septembermededeling hoofdstuk I.1.1:

Voor de examenpakketten die aangetekend worden verzonden, ontvangt de examensecretaris een e-mail vanuit Examenblad.nl met het verzoek de ontvangst te bevestigen.

Zie hoofdstuk I.1.2 van de Septembermededeling.

Verpakking cd's

Eerste tijdvak

De cd's voor het eerste tijdvak worden in 2 aparte dozen geleverd. Eén met cd's voor muziek, kunst, en spraaksynthese, en één met Daisy-cd's.

Voor muziek wordt één cd geleverd (+ één reserve) die centraal geïnstalleerd moet worden.

Voor kunst wordt één cd per kandidaat geleverd!

Voor het eerste tijdvak wordt één cd voor Daisy en spraaksynthese per schoolsoort, per vak, per kandidaat geleverd.

Het is niet toegestaan deze cd's voor aanvang van de examens te installeren.

Als het toch noodzakelijk is voorafgaand aan het examen enige handelingen te verrichten, dan is opening van een verzegeld pakket kort voor de examenzitting onder strikte voorwaarden toegestaan (zie hoofdstuk 1.11 Grootschrift/spraaksynthese en geheimhouding).

Tweede tijdvak

De cd's voor het tweede tijdvak (kunst, spraaksynthese en Daisy) worden in één doos geleverd.

Voor het tweede tijdvak wordt één Daisy-cd voor het vak Nederlands en één voor het vak Engels per schoolsoort geleverd.

Voor het tweede tijdvak wordt tevens één spraaksynthese-cd geleverd per schoolsoort, waarop alle vakken vermeld staan.

Het omzetten van de spraaksynthese- en Daisy-cd's naar andere gegevensdragers (bijvoorbeeld usb-sticks) of naar een ander bestandsformaat (bijvoorbeeld KES voor Kurzweil) of de plaatsing op het netwerk is onder strakke voorwaarden mogelijk; zie de bijlage 'Centrale examens VO en kandidaten met een beperking: aanvullende mededelingen' in de Maartmededeling op Examenblad.nl.

Sealing examenpakketten

De sealing dient u tot de aanvang van de examens intact te laten!

Voor de cspe's geldt een uitzondering, zie paragraaf 9.2.

Zie de bijlage 'Centrale examens VO en kandidaten met een beperking: aanvullende mededelingen' in de Maartmededeling op Examenblad.nl voor de condities waaronder een opening kort voorafgaand aan de examenzitting is toegestaan, bijvoorbeeld indien toch een extra vergroting nodig is of een bestand naar een andere gegevensdrager moet worden omgezet.

Aanlevering schoolexamencijfers en examenresultaten aan DUO

Naar aanleiding van ervaringen bij het examen in voorgaande jaren wordt het volgende, wellicht ten overvloede, onder de aandacht van scholen gebracht.

Drie werkdagen vóór de aanvang van het eerste tijdvak van het centraal examen moeten de schoolexamencijfers zijn vastgesteld en in BRON zijn ingevoerd. Slechts in uitzonderlijke gevallen is wijziging achteraf toegestaan na tussenkomst van de Inspectie van het Onderwijs.

Het is daarom van groot belang dat de school een goede, zorgvuldige en verifieerbare procedure heeft voor het definitief vaststellen van de schoolexamencijfers.

De aanlevering van schoolexamencijfers (in 2013 uiterlijk op dinsdag 7 mei) moet geschieden aan Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), door middel van het onderwijsnummer via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl). DUO stelt voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar op de site van DUO (www.duo.nl).

Bij de digitale centrale examens algemene vakken in de basisberoepsgerichte leerweg (BB) en kaderberoepsgerichte leerweg (KB) geldt:

Per vak en per kandidaat moet het cijfer van het schoolexamen drie werkdagen voor de start van het digitaal centraal examen zijn doorgegeven aan BRON bij DUO.

Zie http://cedigitaalvmbo.cito.nl, Examens 2013, klikken op 'ExamenTester BB of KB', vervolgens kiezen voor 'Activiteitenplanning BB en KB flexibel digitaal'.

De aanlevering van de examenresultaten wordt zo spoedig mogelijk, maar in ieder geval binnen 14 dagen, na de vaststelling van de definitieve uitslag door het bevoegd gezag elektronisch naar DUO gestuurd. Dit geschiedt eveneens door middel van het onderwijsnummer via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl). DUO informeert scholen ruim op tijd over de te volgen procedure. Zie ook de Septembermededeling, IV tijdschema van werkzaamheden voor de eindexamens vwo, havo, vmbo.

Rooster

1.3.1 eerste tijdvak

Zie de regeling 'Rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2013', kenmerk: CvE-11.01610, datum: 21 juni 2011, op Examenblad.nl.

1.3.2 tweede tijdvak

Zoals ook in de Septembermededeling betreffende de centrale examens van 2013 vermeld, wordt het definitieve rooster voor het tweede tijdvak gepubliceerd in deze mededeling. In de digitale versie van deze Maartmededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u door middel van doorklikken de roosters tweede tijdvak per schoolsoort (en leerweg) inzien en printen.

NB: Het principe van het tweede tijdvak, met verdeling over enkele dagen, is ongewijzigd. In verband met gelijktijdige afname in Caribisch Nederland staan sommige vakken wel op een ander dagdeel dan voorheen.

1.3.3 Noodscenario centrale examens

Voor eventualiteiten waarbij de geheimhouding van de examens geschonden is of afname niet mogelijk is*, hebben de examenorganisaties een calamiteitenplan opgesteld.

In het meest ingrijpende noodscenario kunnen één of meer centrale examens worden uitgesteld en kan het eerste en tweede tijdvak zich uitstrekken tot het moment van de aanvang van de vroegste zomervakantie (aanvangsdatum 29 juni 2013, volgens de adviesdatum OCW).

*Dit is nog niet voorgekomen, maar het is denkbaar, bijvoorbeeld bij (de dreiging van) een grootschalige epidemie. In dit verband verdient het aanbeveling dat de directeur de kandidaten erop attendeert dat het niet verstandig is vóór 29 juni 2013 een vakantie te plannen.

1.3.4 Landelijke test noodscenario:

Downloaden examendocumenten via de beveiligde site van DUO

Bij een calamiteit met de centrale examens kan besloten worden een noodscenario in werking te stellen. Als besloten wordt één of meer centrale examens te vervangen, proberen examenorganisaties in eerste instantie papieren exemplaren van de herziene versies in kandidaataantallen op de scholen te bezorgen. Als de tijd daarvoor niet toereikend is, kunnen de examenorganisaties genoodzaakt zijn om examendocumenten te verspreiden via de beveiligde site van DUO. Dit vraagt een snelle en adequate reactie van de examenorganisaties en de betrokken examensecretarissen. Om dat te oefenen, wordt via de beveiligde site van DUO jaarlijks een landelijke test noodscenario uitgevoerd. De examensecretarissen ontvangen van tevoren een aankondiging van deze test.

In januari 2013 is deze test uitgevoerd en voor het havo en vwo geslaagd, voor het vmbo niet. DUO heeft de oorzaak voor het mislukken van de test voor het vmbo kunnen vaststellen en heeft maatregelen getroffen om herhaling te voorkomen. De resultaten voor havo en vwo geven aan dat het werken met het digitale noodscenario voor zowel examenorganisaties als scholen een goed werkbaar alternatief is. Om die reden volgt voor het vmbo dit schooljaar geen herhaling van de test.

1.3.5 Noodscenario flexibele en digitale centrale examens BB en KB

Alle scholen die meedoen aan de flexibele en digitale centrale examens BB en KB (BB- en KB-flex) en die op 1 april 2013 niet zijn teruggevallen naar papieren cse's, krijgen voor zowel BB als KB een terugval-dvd (zie paragraaf 4.8.2 van de informatiebrochure en activiteit nr. 16 van de activiteitenplanning). Zie http://cedigitaalvmbo.cito.nl, klikken op 'ExamenTester BB of KB', vervolgens kiezen voor 'Activiteitenplanning BB en KB flexibel digitaal' of 'Informatiebrochure Kaders BB en KB flexibel digitaal'.

Deze dvd's bevatten pdf's van de papieren cse's en dienen om BB- en KB-scholen die na 31 maart nog willen terugvallen naar papier daartoe maximale ruimte te bieden. De terugval-dvd wordt op 16 april vanuit Cito per aangetekende post verzonden.

Tegelijkertijd met de terugval-dvd's ontvangt de examensecretaris dit jaar een 'noodpakket'. Dit pakket bestaat uit een nood-dvd met packages voor BB-flex en een nood-dvd met packages voor KB-flex. Deze nood-dvd's worden alleen gebruikt als het noodscenario als gevolg van een calamiteit in werking gesteld moet worden.

Digitale centrale examens en de rekentoets

In het schooljaar 2012-2013 worden de centrale examens van de algemene vakken BB en KB digitaal aangeboden in ExamenTester. Bij BB doen 495 scholen mee met de digitale examens, 10 scholen kozen voor papier. Bij KB doen 418 scholen mee met de digitale examens, terwijl 106 scholen kozen voor papier.

De rekentoets VO (zie paragraaf 1.8) wordt ook afgenomen in ExamenTester. In maart 2013 vindt hiervoor een pilot plaats. Hieraan doen 1.166 VO-scholen mee. 39 scholen doen om diverse redenen niet mee aan deze pilot.

Gebruik rekenmachine

Op 22 januari is via een mailing vanuit Examenblad.nl aan de examensecretarissen meegedeeld dat de kandidaten bij de digitale centrale examens BB en KB en bij de digitale minitoetsen van de cspe's hun eigen rekenmachine bij zich moeten hebben.

Bij de rekentoets VO is de eigen rekenmachine niet toegestaan.

Meer informatie

Meer informatie over de gang van zaken bij de digitale examens in 2013 vindt u in de informatiebrochures en de activiteitenplanningen:

Meer informatie over het beleid rondom digitale centrale examens vindt u in de nieuwsbrief 'Duidelijk digitaal 5' van het CvE. Zie www.cve.nl, publicaties, digitale examens.

Bekendmaking correctievoorschriften

Net als in 2012 worden ook in 2013 de correctievoorschriften van de schriftelijke examens uitsluitend digitaal ter beschikking gesteld.

1.5.1 eerste tijdvak

Publicatie correctievoorschriften examens 2013 eerste tijdvak, op de datum van afname.

Ochtendzittingen:

Alle correctievoorschriften van de ochtendzittingen worden gepubliceerd om 14.00 uur.

Middagzittingen:

vmbo om 16.00 uur;

havo/vwo om 17.00 uur (ook bij examens die om 16.00 uur zijn afgelopen).

Het moment van publiceren houdt verband met examenzittingen voor kandidaten met tijdverlenging en mogelijke quarantainesessies. Voor de ochtendzitting is gekozen voor publicatie om 14.00 uur omdat het niet gewenst leek dat kandidaten zeer kort voor de aanvang van de middagzitting kennisnemen van het correctievoorschrift van een door hen gemaakte examen tijdens de ochtendzitting.

1.5.2 tweede tijdvak

Publicatie correctievoorschriften examens 2013 tweede tijdvak.

Ochtendzittingen:

vmbo en havo/vwo om 14.00 uur.

Middagzittingen:

vmbo om 16.00 uur, havo/vwo om 17.00 uur.

De correctievoorschriften van de examens die als aangewezen geheim vak worden afgenomen, worden niet gepubliceerd.

1.5.3 Nadere informatie over de correctie

Status van het correctievoorschrift: regelgeving

Het CvE heeft de correctievoorschriften bij regeling vastgesteld. Het correctievoorschrift is een zogeheten algemeen verbindend voorschrift en valt onder wet- en regelgeving die van overheidswege wordt verstrekt. De corrector mag dus niet afwijken van het correctievoorschrift.

Aangeven van onvolkomenheden op het werk

Het aangeven van de onvolkomenheden op het werk en/of het noteren van de behaalde scores bij de vraag is toegestaan, maar niet verplicht.

Evenmin is er een standaardformulier voorgeschreven voor de vermelding van de scores van de kandidaten.

Het vermelden van het schoolexamencijfer is toegestaan, maar niet verplicht.

Binnen de ruimte die de regelgeving biedt, kunnen scholen afzonderlijk of in gezamenlijk overleg keuzes maken.

Tijdstip van verzending van aanvullingen op het correctievoorschrift

Als het CvE vaststelt dat een centraal examen een onvolkomenheid bevat, kan het besluiten tot een aanvulling op het correctievoorschrift.

Een aanvulling op het correctievoorschrift wordt zo spoedig mogelijk nadat de onvolkomenheid is vastgesteld via Examenblad.nl verstuurd aan de examensecretarissen.

Soms komt een onvolkomenheid pas geruime tijd na de afname aan het licht. In die gevallen vermeldt de aanvulling:

NB

  • a. 
    Als het werk al naar de tweede corrector is gezonden, past de tweede corrector deze aanvulling op het correctievoorschrift toe.
  • b. 
    Als de aanvulling niet is verwerkt in de naar Cito gezonden WOLF-scores, voert Cito dezelfde wijziging door die de correctoren op de verzamelstaat doorvoeren.

Een onvolkomenheid kan ook op een tijdstip geconstateerd worden dat een aanvulling op het correctievoorschrift ook voor de tweede corrector te laat komt. In dat geval houdt het CvE bij de vaststelling van de N-term rekening met de onvolkomenheid.

Aanwijzingsprocedure gecommitteerde en tweede correctie

I.6.1 Aanwijzingsprocedure gecommitteerde

Het bevoegd gezag wijst conform artikel 36 Eindexamenbesluit VO de gecommitteerde(n) aan. DUO/Examendiensten is verantwoordelijk voor de koppeling van de scholen ten behoeve van de tweede correctie van het examenwerk en zal de scholen daarover informeren per brief. Deze brief (per schoolsoort/leerweg) wordt in maart verzonden. Vervolgens wijst het bevoegd gezag volgens artikel 36 van het Eindexamenbesluit, op basis van de door DUO verstrekte informatie, de gecommitteerde(n) aan. Deze aanwijzing maakt het bevoegd gezag bekend aan die scholen waarvoor zij de tweede correctie verrichten.

I.6.2 Voorschriften tweede correctie

Enkele jaren geleden is het Eindexamenbesluit aangepast ter vergroting van de kwaliteit van de tweede correctie, waarbij de rol van het bevoegd gezag versterkt is. Aanvullingen op de correctievoorschriften behelzen:

  • de tweede corrector voegt een door hem opgestelde en ondertekende verklaring omtrent de verrichte correctie bij het gecorrigeerde werk;
  • deze verklaring wordt mede ondertekend door zijn bevoegd gezag;
  • aanpassing van de procedure die moet worden gevolgd als de eerste en tweede corrector niet tot overeenstemming kunnen komen bij het vaststellen van de score (Eindexamenbesluit artikel 42).

Overeind blijft het principe dat eerste en tweede corrector overeen kunnen komen de scores, zoals door beiden vastgesteld, te middelen.

Zie ook 1.10 protocollen.

1.6.3 Oorspronkelijke formulieren DI-200/201

De oorspronkelijke formulieren DI-200/201 worden door de overheid (DUO) niet meer geleverd/voorgeschreven. Wanneer een variant van dit formulier (bijvoorbeeld vanuit het school-administratiepakket) door scholen tot formulier aangewezen wordt, valt dat onder de eigen keuzes van de school. De overheid schrijft dus de vorm niet meer voor en levert m.b.t. die eigen keuzes van scholen geen voorgeschreven invulinstructie.

Zie ook 1.10 protocollen.

Aangescherpte exameneisen in het voortgezet onderwijs

Vorig schooljaar 2011-2012 zijn de exameneisen in het voortgezet onderwijs aangescherpt en ook voor dit schooljaar 2012-2013 gelden er nieuwe exameneisen: voor het havo en het vwo is de zogenoemde kernvakkenregel van kracht.

Om leerlingen, ouders en onderwijspersoneel zo goed mogelijk te informeren heeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in samenwerking met het LAKS en het CvE dit schooljaar opnieuw een handzame folder gemaakt over de exameneisen 2012-2013. Dit jaar zijn er twee verschillende folders. Een folder met alles over de exameneisen voor het vmbo 2012-2013. En een folder met alles over de exameneisen voor havo/vwo 2012-2013. In deze folders zijn de exameneisen voor dit jaar onder elkaar gezet en wordt er antwoord gegeven op de meest gestelde vragen over deze exameneisen.

De folders zijn te downloaden van Examenblad.nl.

Kernvakkenregel

Naast de bestaande exameneisen geldt er voor het havo/vwo vanaf dit schooljaar 2012-2013 een extra eis.

Examenkandidaten in het havo of vwo mogen voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde ten hoogste één 5 op hun eindlijst hebben. Anders gezegd: één eindcijfer 5 en de andere twee eindcijfers een 6 of hoger; of alle drie 6 of hoger. Zie ook paragraaf I.2.1 Aanscherping slaag/zakregeling in de Septembermededeling voor de centrale examens 2013.

Rekentoets VO

Cijfer rekentoets VO

De minister en de staatssecretaris hebben op 19 december 2012 in een brief aan de Tweede Kamer meegedeeld dat de rekentoets VO in de examenjaren 2014 en 2015 weliswaar verplicht is, maar nog niet meeweegt in de uitslagregel. Het cijfer voor de rekentoets VO wordt vanaf 2014 wel op de cijferlijst vermeld. Voor een leerling uit het voorlaatste leerjaar betekent dat dat hij een vrijstelling kan verkrijgen voor de rekentoets in 2013-2014, als zijn cijfer voor de pilot rekentoets VO (in maart 2013, herkansing in juni 2013) vijf of hoger is.

Nieuwe versie informatiebrochure en activiteitenplanning

Vanwege enkele belangrijke wijzigingen in de pilot rekentoets VO 2013, heeft het CvE op 21 januari een nieuwe versie (versie 2) van zowel de informatiebrochure als de activiteitenplanning uitgebracht. Door middel van een mailing vanuit Examenblad.nl zijn alle examensecretarissen hierover geïnformeerd.

Enkele belangrijke onderdelen waarop de pilot rekentoets is gewijzigd, zijn:

  • de rekenmachine die in de digitale rekentoetsen wordt gebruikt
  • de gevolgen van het niet halen van de deadline voor de systeemcheck

Daarnaast zijn er aanvullingen op de volgende onderdelen:

  • kennis kunnen nemen van de beoordeling
  • toezicht door de Inspectie van het Onderwijs
  • de toetsing van kandidaten met een handicap

In versie 2 van de informatiebrochure is ook weergegeven wat de minister en de staatssecretaris van OCW op 19 december 2012 aan de Tweede Kamer hebben geschreven over de positie van de rekentoets VO in de slaag-/zakregeling.

U kunt snel kennis nemen van de aanpassingen in versie 2 ten opzichte van versie 1 doordat deze blauw gemarkeerd zijn.

De actuele versie van de informatiebrochure staat op: http://rekentoetsvo.cito.nl.

Maatwerk bij de normering van de rekentoets 2F

In de genoemde brief aan de Tweede Kamer is tevens meegedeeld dat bij de normering van de rekentoets 2F:

  • de lat voor GL/TL hoger gelegd zal worden dan 2F;
  • de lat voor BB tijdelijk lager gelegd wordt dan 2F.

Voor de pilot-rekentoets 2F 2013 betekent dit het volgende:

Na de normering zal het vaardigheidsniveau van de kandidaat (dat hoort bij diens score op de door hem afgelegde variant van de rekentoets) omgezet kunnen worden in een BB-cijfer, een KB-cijfer en een GL/TL-cijfer.

De precieze wijze waarop dit gebeurt, wordt vermeld in een nieuwe versie van de informatiebrochure 'Kaders rekentoets VO 2013'. Zodra deze versie 3 wordt uitgebracht, ontvangt de examensecretaris daarover een bericht via Examenblad.nl.

Herkansing in juni

De toewijzing van herkansingsvarianten vraagt bijzondere aandacht van de examensecretaris.

De aanbiedingsbrief bij de dvd met packages voor de rekentoets (aangetekende zending dd. 12 februari vanuit Cito aan de examensecretaris) bevat informatie hierover.

De toewijzingssystematiek zal worden beschreven in versie 3 van de informatiebrochure 'Kaders rekentoets VO 2013'.

Beroepsgerichte centrale examens vmbo

1.9.1 Samenstelling examenpakketten cspe's

De pakketten (gesealde examensets) met cspe's bevatten zowel opgavenboekjes als bijlagen en uitwerkbijlagen. Het vermelde aantal exemplaren op het voorblad is het aantal examens in die set. Iedere set bevat een aantal opgavenboekjes, hetzelfde aantal bijlagen en twee maal zoveel uitwerkbijlagen.

De examensecretaris wordt verzocht de examinatoren van het cspe hierop te attenderen. Paragraaf 6 van de Instructie voor de Examinator (maakt deel uit van zending A) bevat een overzicht waarin de examinator per cspe-onderdeel precies kan zien welke examendocumenten nodig zijn bij de afname.

1.9.2 Aandachtspunten bij de cspe's

Aandachtspunten:

  • bij de afname van het cspe
  • met betrekking tot geheimhouding van de opgaven
  • bij herkansing van het cspe

zijn opgenomen in de digitale versie van de meest recente Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

1.9.3 Bekendmaking N-termen beroepsgericht: 5 juni voorlopig, 12 juni definitief

Zie paragraaf 7.5.

1.9.4 Minitoetsen cspe's

De digitale minitoetsen bij de cspe's worden in 2013 afgenomen met MiniTester 2.10.

  • 1. 
    Het programma voor digitale minitoetsen dat in 2012 is gebruikt, is niet meer bruikbaar.
  • 2. 
    Voor het oefenen met digitale minitoetsen kunnen leerlingen gebruik maken van voorbeeldminitoetsen (uit cspe's van eerdere examenjaren) op de dvd bij de eerste zending cspe's vanuit Cito. Deze eerste zending is op 5 maart aan de scholen gestuurd t.a.v. de examensecretaris.
  • 3. 
    MiniTester 2.10 kan niet op een stand-alone PC geïnstalleerd worden.

Als u minitoetsen niet digitaal kunt afnemen wordt u verwezen naar de Septembermededeling hoofdstuk III paragraaf 4.6. Hier staat in de laatste alinea een mededeling opgenomen hoe u dan dient te handelen.

Voor eventuele vakspecifieke informatie zie 9.2

Protocollen VO-raad

De AOC-raad en de VO-raad hebben gezamenlijk protocollen vastgesteld, die deels ook betrekking kunnen hebben op de handelwijze van scholen bij het centraal examen, bijvoorbeeld de tweede correctie, waarin opgenomen een voorbeeld voor een verklaring verrichte correctie (zie 1.6.2 van deze Maartmededeling). De bedoeling van deze protocollen is zorgdragen voor adequate vastlegging op schoolniveau van zaken die niet centraal zijn geregeld. Het gebruik van protocollen is niet verplicht, maar wordt van harte aanbevolen.

Zie http://www.vo-raad.nl/dossiers/centraal-eindexamen/protocollen-centraal-eindexamen

In de correctievoorschriften geeft het CvE aan dat de regelgeving geen voorschriften bevat over het vermelden van punten en onvolkomenheden op het werk. In de protocollen van de VO-raad worden op dit punt wel keuzes gemaakt.

Scholen en docenten vragen zich af of de protocollen niet in strijd zijn met de CvE-regels. Dat zijn zij zeker niet. Het CvE geeft aan dat er op een aantal punten vanuit de overheid geen regels zijn. Binnen de ruimte die dat biedt, maakt de VO-raad, als handreiking aan de scholen, een keuze die voor de scholen geen voorschrift is.

Grootschrift/spraaksynthese en geheimhouding

Bij de Septembermededeling voor de centrale examens 2013 is voor het eerst een bijlage gevoegd waarin de regels rondom 'examinering en beperking' gebundeld zijn opgenomen. Enkele zaken worden in een aanvullende bijlage bij de Maartmededeling opnieuw opgenomen. Hieronder staan links naar de volgende documenten:

Papieren centrale examens worden vanaf het centraal examen 2013 geleverd met als standaardletter Arial punt 12. Bijschriften in grafieken en tabellen kunnen iets kleiner zijn, voor de afwisseling wordt soms bij moderne vreemde talen van de standaard letter afgeweken. Dat was in voorgaande jaren ook al zo.

Omdat vergroting niet meer nodig is, behoort het eerder openen van verzegelde pakketten tot het verleden. Een letter van grootte 12 is in beginsel adequaat voor een kandidaat met dyslexie. Voor kandidaten met een visuele beperking is op grond van de 1-novemberbestelling wel vergroting geproduceerd.

Als het toch noodzakelijk is voorafgaand aan het examen enige handelingen te verrichten, dan is opening van een verzegeld pakket kort voor de examenzitting onder strikte voorwaarden toegestaan. Zie bijlage 'Aanvullende mededeling bij kandidaten met een beperking, centrale examens 2013'.

In het tweede tijdvak wordt dit jaar voor het eerst een Daisy-cd geleverd voor de centrale examens Nederlands en Engels; voor de overige centrale examens is geen Daisy-cd beschikbaar. De kandidaat die in het eerste tijdvak Daisy gebruikte, krijgt (behalve bij Nederlands en Engels) door de school een individuele voorleeshulp toegewezen die op aanwijzen van de kandidaat passages voorleest.

In het tweede tijdvak worden alle spraaksynthese-pdf's per schooltype op één schijf geleverd. Dat vereist enige aanpassing van de procedures, zie de bijlage 'Aanvullende mededeling bij kandidaten met een beperking, centrale examens 2013' in de Maartmededeling op Examenblad.nl.

Spelling Nederlands in het centraal examen

Spelling Nederlands wordt beoordeeld bij centrale examens Nederlands.

Naar aanleiding van vragen hierover:

  • a. 
    In 2013 geldt alleen de officiële spelling van 2005.
  • b. 
    Bij gebruik van de computer als schrijfgereedschap hoeft de spellingcontrole niet te worden uitgeschakeld (N.B.: een digitaal woordenboek is niet toegestaan).
  • c. 
    De eisen ten aanzien van spelling gelden onverkort voor kandidaten met een leesbeperking (dyslexie). De school kan wel overwegen de kandidaat bij het examen een computer met spellingcontrole ter beschikking te stellen: dat is een toegestaan hulpmiddel. Bij sommige ernstige leesbeperkingen en/of combinatie met een motorische beperking is het toetsenbord van de computer als invoermiddel niet bruikbaar. Indien de school een kandidaat heeft waarvoor dat geldt, kan de school contact opnemen met de inspectie.

Hulpmiddelen

1.13.1 BINAS en Biodata kleurenblinde kandidaten

De toegestane edities van BINAS (vmbo, havo en vwo) en Biodata (havo en vwo) bevatten afbeeldingen in kleur. Voor kleurenblinde kandidaten kan het soms lastig of onmogelijk zijn uit de kleurenafbeeldingen de gewenste informatie te halen. Daartoe geldt de volgende regel. Als een kandidaat de kleuren niet kan onderscheiden, dan kan een toezichthouder behulpzaam zijn. Deze kan het volgende doen: de kandidaat noemt een kleur, waarop de toezichthouder aanwijst welke delen van de figuur de door de kandidaat genoemde kleur hebben. Of de kandidaat wijst een gebied/lijn aan waarvan hij de kleur wil weten, de toezichthouder noemt de kleur.

Deze methode wordt standaard zo toegepast bij aardrijkskunde (havo en vwo), met rijk en functioneel kleurgebruik in de atlas. Bij aardrijkskunde voegt de inspectie de aanwijzing toe dat het aanbeveling verdient de kandidaat afzonderlijk te plaatsen en daarmee hinder voor andere kandidaten te voorkomen.

Bij BINAS en Biodata blijken kleurproblemen vrij zeldzaam te zijn, bij veel afbeeldingen is het voldoende dat de kandidaat verschillen ziet en hoeft hij niet kleuren te herkennen. Bovendien weet de kandidaat door het intensieve gebruik van BINAS en Biodata bij de voorbereiding op het examen of en in welke mate hij dit probleem redelijkerwijze kan verwachten. Het apart plaatsen van de kandidaten is vanwege de geringe kans/omvang niet nodig.

1.13.2 Woordenboekgebruik

De inspectie heeft geconstateerd dat scholen vragen hebben over wat ten aanzien van woordenboekgebruik mogelijk en toegestaan is. Deze informatie is opgenomen in de Regeling Rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2013, kenmerk: CvE-11.01610, datum: 21 juni 2011, op Examenblad.nl.

E-mailadressen

In de examenperiode wordt gebruik gemaakt van e-mail om de scholen steeds zo snel mogelijk te kunnen informeren. Ook worden diverse examenstukken dit jaar niet op papier maar per e-mail toegestuurd.

Deze berichten worden gestuurd naar het officiële e-mailadres dat staat vermeld op de "Persoonlijke pagina op het Examenblad" van iedere school.

De examensecretaris kan het e-mailadres van de examensecretaris wijzigen op deze persoonlijke pagina. Voorheen diende dit via DUO/Examendiensten te geschieden.

De mailings worden naar het e-mailadres van de examensecretaris verzonden en als cc naar de plaatsvervangend-examensecretaris.

Zie voor een nadere toelichting betreffende de "Persoonlijke pagina op Examenblad.nl": www.examenblad.nl/examensecretaris.

N.B. aflevering examenopgaven

De berichten "ontvangst examenopgaven" worden ook naar bovenvermelde e-mailadressen verzonden (zie 3.1).

2 Tijdschema centraal examen 2013

Het tijdschema van werkzaamheden is gepubliceerd in de Septembermededeling over de centrale examens 2013. In de digitale versie van de Maartmededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) is het tijdschema door doorklikken te raadplegen.

Wijziging datum publicatie overzicht errata eerste tijdvak

Om scholen tijdig te informeren over eventuele errata voor het eerste tijdvak worden de erratumaanduidingen vóór de meivakantie op 24 april in de roosters op de Cito-site opgenomen. Toezending van de feitelijke errata vindt plaats uiterlijk 8 mei (zie ook 3.4).

3 Ontvangst examenbescheiden

Ontvangst examenopgaven

De examenopgaven worden gereproduceerd door Speciaaldrukkerij Lijnco en afgeleverd onder verantwoordelijkheid van distributeur G4S (Group 4 Securicor) en diens onderaannemers Mikropakket of Rutgers

U ontvangt op het opgegeven e-mailadres (zie 1.14) in week 14, voor het eerste tijdvak en in week 21 voor het tweede tijdvak, bericht op welk van onderstaande dagen u de opgaven ontvangt:

  • eerste tijdvak: 15, 16 en 17 april.
  • tweede tijdvak: 3, 4 en 5 juni.

G4S (Group 4 Securicor) overhandigt tussen 8.30 uur en 17.00 uur de dozen met examenpakketten aan de functionarissen die vooraf aangemeld zijn bij DUO.

Zie ook hoofdstuk 1.1 Distributie Examens.

Ontbreekt een doos of examenpakket, mailt u dan direct naar DUO/Examendiensten, e-mailadres: examens@duo.nl. Vermeld dan altijd het brin-nummer en de doosnummers (per schoolsoort) of examenpakketten (per schoolsoort/per vak) die ontbreken.

Bij (ver)late bestellingwijzigingen (verkeerd vak besteld) ontvangt de school in de reguliere bestelling eveneens het verkeerd bestelde vak. De examenpakketten staan namelijk al gereed voor verzending. Betreffende pakketten moeten ongeopend opgeborgen worden op een absoluut veilige plaats tot na afloop van de betreffende examens.

Als dozen of examenpakketten beschadigd zijn, neemt u direct contact op met DUO/Examendiensten, telefoon 050-5998933. Dit moet tevens onmiddellijk worden gemeld aan de accountmedewerker van het inspectiekantoor of aan de contactinspecteur van uw school.

Een examenpakket mag niet eerder geopend worden dan het op het voorblad aangegeven moment. Indien er in het tweede tijdvak voor een vak geen kandidaat is, mag het desbetreffende examenpakket niet eerder geopend worden dan na afloop van de examenzitting van het tweede tijdvak.

Correctievoorschriften

De correctievoorschriften van de schriftelijke examens worden uitsluitend digitaal ter beschikking gesteld (zie onderdeel 1.5 van deze Maartmededeling).

Voor de cspe's bevat de tweede zending (medio maart vanuit Cito) per praktijkexamen twee (papieren) exemplaren van het correctievoorschrift (zie Septembermededeling III.4.2, onder C).

Materiaal van Cito

Ten behoeve van het inzenden van deelscores naar Cito ontvangen de scholen in de week van 11 tot 16 maart nadere informatie over het programma WOLF en het instrueren van de docenten.

Kenmerken van de centrale examens, zoals het aantal vragen en het maximale aantal scorepunten per vraag, werden voorheen voor de docent toegankelijk vooraf in WOLF gepubliceerd. Sinds 2011 worden deze gegevens voor iedereen toegankelijk gemaakt op cito.nl. Dit gebeurt gelijktijdig met de publicatie van de examengegevens t.b.v. WOLF en de model-antwoordbladen voor de moderne vreemde talen havo en vwo. Voor het eerste tijdvak worden deze gegevens gepubliceerd op 12 april en voor het tweede tijdvak op 5 juni.

Aan de hand van deze gegevens kan o.a. het LAKS de digitale formulieren maken waarop kandidaten hun commentaar kunnen leveren.

De schaallengte per examen wordt definitief gepubliceerd samen met de normeringsterm (zie 7.3 en 7.5). Daarbij kan een incidentele aanpassing ten opzichte van deze eerder door Cito gepubliceerde gegevens nooit helemaal worden uitgesloten. Voor de voorbereiding van de kandidaten heeft deze informatie overigens geen waarde.

Errata schriftelijke examens

De op dat moment bekende errata op de opgaven voor het eerste tijdvak worden (op papier) door de scholen aangetekend ontvangen op uiterlijk 8 mei, die voor het tweede tijdvak op 5 juni. Een erratum op een opgave moet aan het begin van de examenzitting aan de kandidaten worden bekendgemaakt.

Op Examenblad.nl wordt uiterlijk op 24 april bekend gemaakt bij welke examens errata op de opgaven zijn vastgesteld. Het publiceren van het overzicht van de errata vindt plaats op 24 april zodat scholen tijdig (d.w.z. vóór de meivakantie) geïnformeerd zijn (zie ook 2.1).

Errata op de correctievoorschriften en aanvullingen op het correctievoorschrift na afname van het examen, worden alleen digitaal verzonden; zie ook 1.14 van deze mededeling. Na afloop van de examenzitting worden ze ook geplaatst op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) en www.cito.nl.

4 Nadere mededelingen over examenopgaven

Aantallen examenopgaven tweede tijdvak

Voor het tweede tijdvak worden de aantallen examenopgaven volgens volgend overzicht bepaald. Dit geldt voor alle vormen van onderwijs: (zie ook N.B. 1 en 2)

 

Aantal kandidaten eerste tijdvak

Aantal opgaven tweede tijdvak

1-25

5

26-60

10

61-120

15

121-200

20

Meer dan 200

25

N.B. 1 Als het aantal voor het tweede tijdvak te verwachten kandidaten groter is dan het op grond van deze tabel te leveren aantal, dan kunnen de extra opgaven per e-mail via examens@duo.nl worden besteld bij DUO, afdeling Examendiensten. Hiervoor zijn de volgende gegevens nodig: naam, afleveradres, BRIN-nummer+brinvolgnummer, telefoonnummer, naam van de examensecretaris van de school, schoolsoort, vakcodes, vakomschrijving en de extra te ontvangen aantallen per vak. Hierover dus niet de inspectie benaderen!

N.B. 2 De opgaven voor het tweede tijdvak bij de aangewezen vakken (zie 5.1), afgenomen door het College voor Examens, worden niet toegezonden, ook niet na afloop van het examen.

Bijbestellen van examenopgaven

Als blijkt dat het aantal ontvangen eindexamenopgaven niet toereikend is, dan kunt u de extra te ontvangen opgaven per e-mail bestellen bij DUO, afdeling Examendiensten (examens@duo.nl).

Hiervoor zijn de volgende gegevens nodig: naam, afleveradres, BRINnummer + brinvolgnummer, telefoonnummer, naam van de examensecretaris van de school, schoolsoort, vakcodes, vakomschrijving en de extra te ontvangen aantallen per vak. U dient dus hierover niet uw inspecteur te benaderen.

De Daisy-cd's die na 21 februari, en de papieren opgaven en spraaksynthese-cd's die na 6 maart zijn nabesteld, worden vanaf 17 april tot 26 april (voor de meivakantie) of na de meivakantie vanaf 6 mei per koerier (Mikropakket) geleverd.

5 Aangewezen vakken tweede tijdvak

De aangewezen vakken

Het College voor Examens kan vakken aanwijzen waarvan het centraal examen in het tweede tijdvak wordt afgenomen door het College voor Examens. In 2013 zijn de volgende vakken aangewezen:

  • a. 
    in vmbo BB de vakken: Frans*, Spaans, Turks, Arabisch;

in vmbo BB de vakken*: Nederlands, Engels, Duits, maatschappijleer II, nask 1, wiskunde, biologie, aardrijkskunde, geschiedenis en economie;

  • b. 
    in vmbo KB de vakken: Frans*, Spaans, Turks, Arabisch;
  • c. 
    in vmbo GL: beroepsgerichte vakken (alleen met c.s.e.): transport en logistiek en voertuigentechniek;
  • d. 
    in vmbo GL/TL de vakken: Turks, Arabisch, Fries, muziek, dans, drama;
  • e. 
    in havo de vakken: Fries, Russisch, Turks, Arabisch, muziek, en geschiedenis (pilot vakvernieuwing);
  • f. 
    in vwo de vakken: Fries, Russisch, Turks, Arabisch, muziek, geschiedenis (pilot vakvernieuwing), economie (pilot vakvernieuwing) en tehatex.
  • Alleen voor scholen die niet meedoen met de flexibele en digitale c.e.'s.

Tijd en plaats aangewezen vakken

Het examen is op vrijdag 21 juni en wordt afgenomen op één van de staatsexamenlocaties verspreid over het land.

Aanvangstijdstippen:

  • ochtendzittingen 09.30 uur
  • middagzittingen 14.00 uur

De kandidaten dienen een half uur voor de aanvang aanwezig te zijn.

Frans-BB (zie 5.1*), Frans-KB (zie 5.1*), dans (GL/TL) en drama (GL/TL) worden afgenomen met behulp van de computer, aanvang: 14.00 uur.

Aanmelding aangewezen vakken

Kandidaten moeten uiterlijk op maandag 17 juni, 17.00 uur door de school zijn aangemeld. Nadere informatie over de aanmeldingsprocedure ontvangt de school in de maand mei van DUO, afdeling Examendiensten.

Gang van zaken aangewezen vakken

Kandidaten dienen een half uur voor aanvang van het examen aanwezig te zijn. Zij dienen zich te kunnen legitimeren. Als de kandidaat niet over een geldig legitimatiebewijs beschikt, kan de legitimatie ook plaatsvinden door een functionaris van de school die de kandidaat vergezelt. Indien de kandidaat een toegestaan hulpmiddel wenst te gebruiken, bijvoorbeeld een woordenboek, moet hij het zelf meenemen.

Reis- en eventuele verblijfskosten zijn voor eigen rekening.

Na vaststelling van de uitslag is, anders dan bij op school gemaakte examens, inzage in het gemaakte werk niet mogelijk. Wel kan de kandidaat schriftelijk verzoeken om een mondelinge toelichting door het College voor Examens.

Toezending resultaten aangewezen vakken

De vastgestelde cijfers staan uiterlijk woensdag 26 juni 10.00 uur op de beveiligde site van DUO. Deze site wordt ook gebruikt voor de communicatie met BRON. De gegevens op de beveiligde site kunnen geraadpleegd worden door de contactpersonen van uw instelling met de rol examensecretaris die in het bezit zijn van een 'token' (+ inlognaam en wachtwoord).

Nadere instructie ontvangt de school in mei van DUO, afdeling Examendiensten.

De scholen ontvangen de cijfers van hun kandidaten tevens per post in week 26.

De directeur en secretaris van het eindexamen stellen -waar van toepassing- de uitslag vast en reiken bijbehorende waardepapieren uit (diploma, cijferlijst, certificaat).

6 De tweede correctie

De koppeling van de scholen voor de uitvoering van de tweede correctie wordt verricht door DUO. Nadat de koppeling per brief bekend is gemaakt aan de scholen in maart, wijst het bevoegd gezag van de school de gecommitteerden zelf aan. Deze aanwijzing maakt het bevoegd gezag bekend aan die scholen waarvoor zij de tweede correctie verzorgen.

Bij problemen met de pooling van de tweede correctie contact opnemen met DUO/Examendiensten, e-mail: examens@duo.nl.

7 Normering en cijferbepaling

Inzending deelscores aan Cito, eerste tijdvak (WOLF)

De normering van de examens wordt mede gebaseerd op door kandidaten behaalde scores. Scholen leveren hiervoor via het programma WOLF gegevens aan.

Via WOLF worden per examen de deelscores van een vastgesteld aantal kandidaten ingezonden. Het gevraagde aantal kandidaten per examen staat vermeld in het correctievoorschrift en wordt ook vermeld op de wolfsite wolf.cito.nl onder informatie 2013.

Zijn er voor een bepaald examen minder kandidaten dan het gevraagde aantal, zend dan de deelscores in van alle kandidaten die dat examen hebben afgelegd.

Zijn er meer kandidaten dan het gevraagde aantal, zend dan bij voorkeur de gegevens in van alle kandidaten, maar in elk geval van de alfabetisch eerste kandidaten tot het gevraagde aantal bereikt is.

De uiterste inzenddata staan per examen vermeld in het correctievoorschrift en worden ook vermeld op de wolfsite wolf.cito.nl en in het tijdschema van werkzaamheden voor de eindexamens in hoofdstuk IV van de Septembermededeling.

Bevraging van docenten naar oordeel over examen

De afgelopen jaren is ervaring opgedaan met het aanbieden van een korte vragenlijst bij de eerste tijdvak examens via WOLF. Gebleken is dat dat bruikbare informatie oplevert voor de evaluatie van de examens.

De resultaten uit de korte vragenlijst geven een eerste globaal beeld van hoe het examen door docenten beoordeeld is. Dit beeld is nog te globaal om meteen te concluderen dat aanpassingen in toekomstige centrale examens nodig zijn. De resultaten van de korte vragenlijst worden opgenomen in het jaarlijkse examenverslag van Cito en kunnen aanleiding zijn om het examen een volgend jaar uitgebreid te bevragen.

Uitgebreide bevraging vindt dit jaar plaats voor de volgende examens:

  • nask 1 vmbo GL/TL
  • Engels havo
  • Frans havo
  • economie havo
  • scheikunde vwo
  • tekenen, handvaardigheid en textiele vormgeving vwo

De tweede vragenlijst heeft een invultijd van ongeveer tien minuten. De resultaten van deze vragenlijst worden met het oog op de verdere ontwikkeling van het examen met de vakvereniging besproken en docenten ontvangen een samenvatting van de resultaten.

Inzending deelscores tweede tijdvak

Via WOLF (zie ook 7.1) worden de deelscores ingezonden van de tweede tijdvak kandidaten vmbo algemene vakken, havo en vwo. De uiterste datum voor inzending in het tweede tijdvak is vrijdag 21 juni. De normering van de tweede tijdvak examens wordt mede gebaseerd op door kandidaten behaalde scores. Daarom is het van belang dat u zoveel als mogelijk deelscores op de tweede tijdvakken instuurt met behulp van het programma WOLF.

Schaallengte

De lengtes van de scoreschalen centraal (schriftelijk) examen worden opgenomen in de mededelingen over de cijferbepaling die na de normering aan de scholen worden toegezonden (zie 7.5).

Onder- en bovengrenzen van N

Sinds 2006 heeft de normeringsterm N bij alle centrale examentoetsen een ondergrens van 0,0.

Van de bovengrens van 2,0 kan bij onvolkomenheden in het examen worden afgeweken.

Bekendmaking normering

Eerste tijdvak

Bekendmaking N-termen beroepsgericht: 5 juni voorlopig, 12 juni definitief

In 2012 heeft het CvE op de dag na de normeringsvergadering voor de beroepsgerichte vakken voorlopige N-termen bekend gemaakt. Drie dagen later heeft het CvE op basis van de normeringstechnieken van Cito geconstateerd dat de leerlingen in 2012 0,1 à 0,2 cijferpunt beter hebben gepresteerd bij het centraal examen dan in de jaren ervoor. Een voor de hand liggende verklaring hiervoor is de invoering van de CE-eis (het onafgeronde gemiddelde voor het CE moet tenminste 5,5 zijn), waardoor de uitslagregel werd aangescherpt. Het geconstateerde vaardigheidsverschil heeft het CvE vervolgens verdisconteerd in de N-termen voor de cspe's. Met als gevolg dat de definitieve N-termen voor de meeste cspe's 0,1 punt hoger lagen dan de voorlopige. De definitieve N-termen voor de cspe's zijn gelijktijdig met de N-termen voor de algemene vakken vmbo bekend gemaakt.

Of de examenkandidaten van 2013 eveneens vaardiger zullen blijken dan de populaties van vóór 2012 is niet op voorhand te voorspellen. Het jaar 2012 zou een jaar van een incidentele opleving kunnen zijn als gevolg van de CE-5,5-eis, maar 2012 zou evengoed een ommekeer kunnen zijn naar een structureel verhoogd vaardigheidsniveau.

Om die reden en vanwege de invoering van de kernvakkenregel in het havo en vwo (zie paragraaf 1.7) heeft het CvE besloten om in 2013 de resultaten van alle centrale examens (vwo, havo, algemene vakken vmbo en beroepsgerichte vakken vmbo) in samenhang te bezien.

Dat is niet eerder mogelijk dan vrijdag 7 juni.

Daarom maakt het CvE op 5 juni uitsluitend voorlopige N-termen bekend voor de centrale examens beroepsgericht. Op basis van de voorlopige N-term kan het voorlopige CE-cijfer worden vastgesteld.

De definitieve N-termen beroepsgericht worden, gelijktijdig met de N-termen voor de algemene vakken vmbo, op 12 juni gepubliceerd.

De definitieve N-termen zullen niet lager zijn dan de voorlopige N-termen, zodat het definitieve CE-cijfer niet lager kan zijn dan het voorlopige.

Scholen kunnen vanaf 5 juni dan wel alvast beginnen met de herkansingen van het cspe BB en het cspe KB. Herkansing van het cspe GL kan pas vanaf 12 juni plaatsvinden (zie het document 'Herkansen van het cspe' bij III4.3 van de Septembermededeling).

Bekendmaking N-termen algemene vakken

Op woensdag 12 juni worden de N-termen voor de algemene vakken vmbo bekend gemaakt, en op donderdag 13 juni die voor de examens havo en vwo. Het tijdstip van bekendmaking is telkens 08.00 uur. De officiële bekendmaking is op Examenblad.nl (www.examenblad.nl); tegelijkertijd worden dezelfde gegevens ook op www.cito.nl gepubliceerd.

Per vak wordt de normeringsterm 'N' gepubliceerd en de bijbehorende tabel voor de omzetting van score naar cijfer. In de gepubliceerde tabellen staat bij iedere score het juiste c.e.-cijfer.

Tevens wordt aan de scholen op de genoemde tijdstippen een e-mailbericht verstuurd met het internetadres vanwaar de mededeling over de normering en de omzettingstabellen kunnen worden gedownload. Met deze gegevens zijn alle c.e.-cijfers en uitslagen te bepalen. Bij de digitale centrale examens algemene vakken BB en KB vraagt de omzetting van score naar cijfer op 12 juni om bijzondere aandacht van de examensecretaris.

Zie http://cedigitaalvmbo.cito.nl, Examens 2013, klikken op 'ExamenTester BB of KB', vervolgens kiezen voor 'Activiteitenplanning BB en KB flexibel digitaal'.

Tweede tijdvak

De definitieve normering wordt op dezelfde manier bekend gemaakt als die in het eerste tijdvak, en wel voor alle schooltypen op woensdag 26 juni om 08.00 uur.

Vaststelling van het c.e.-cijfer

Scholen stellen zelf het c.e.-cijfer vast volgens de daarvoor geldende regels voor omzetting van score naar cijfer.

Bij de 'aangewezen vakken' krijgen de scholen het resultaat als cijfer toegezonden. Er hoeft daarbij geen omzetting van score naar cijfer meer plaats te vinden.

8 Mededelingen per vak voor 2013 havo/vwo

Inhoudelijke mededelingen zijn gegeven in de Septembermededeling over het examen 2013. De documenten waarnaar verwezen wordt, staan alle op Examenblad.nl.

Sinds 2009 wordt de examenstof voor havo en vwo gespecificeerd in syllabi. Het verdient aanbeveling deze syllabi onder de aandacht van de docenten/examinatoren te brengen.

Gevolgen van de troonswisseling voor de centrale examens

De examensecretaris wordt verzocht om de onderstaande gevolgen van de troonswisseling aan de docenten en de leerlingen bekend te maken.

In het uitgangsmateriaal of de context die in een centraal examen bevraagd wordt, kan een via de media bekend persoon genoemd zijn in een functie die hij/zij op dat moment niet meer vervult. In het bijzonder zou dit in de centrale examens van 2013 bijvoorbeeld koningin Beatrix, paus Benedictus of tennisster Esther Vergeer kunnen betreffen. Voor de beantwoording van de vragen is het daarbij niet relevant dat de persoon de functie op het afnametijdstip van het examen niet bekleedt.

Een uitzondering op het bovenstaande betreft de centrale examens maatschappijwetenschappen. In deze examens kunnen vragen voorkomen over de functie van koningin Beatrix. Toen de examens voor 2013 gemaakt werden, was nog niet bekend dat koningin Beatrix op 30 april zal aftreden en opgevolgd zal worden door koning Willem-Alexander. Als er in de bovengenoemde examens vragen gesteld worden over de koningin wordt hiermee bedoeld: koningin Beatrix in haar functie van staatshoofd. Zo'n vraag gaat dus niet over de persoon van de koningin, maar over de functie die de koning(in) als staatshoofd (m/v) uitoefent.

In verband hiermee zal bij het examen maatschappijwetenschappen vwo (eerste tijdvak) een erratum verschijnen, dat voorafgaand aan afname van het examen wordt meegedeeld.

Pilots

Voor de vakken wiskunde A, wiskunde B, wiskunde C, natuurkunde, scheikunde, biologie, geschiedenis, economie (vwo) en maatschappijwetenschappen (havo), nemen enkele scholen deel aan een pilot met een experimenteel examenprogramma. Alleen scholen die van het ministerie van OCW toestemming hebben aan de pilot deel te nemen, ontvangen de pilotexamens.

Nederlands

Zie voor spellingsbeoordeling deze Maartmededeling onder 1.12.

De regelingen voor beoordeling bij incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik gelden onverkort voor alle kandidaten, dus ook voor dyslectische kandidaten en kandidaten die nog maar kort in Nederland zijn.

Meer informatie over aandachtspunten bij de correctie van het centraal examen Nederlands havo en vwo vindt u in het document 'Aandachtspunten bij de correctie van het c.e. Nederlands havo en vwo' in de digitale versie van de Maartmededeling op Examenblad.nl.

Grieks en Latijn

Explicitering bij de tekst 'Toegestane hulpmiddelen vwo/havo 2013':

Hoewel het hier geen wijziging betreft ten opzichte van de eerdere examenjaren, wordt hierbij een explicitering van de tekst 'Toegestane hulpmiddelen vwo/havo 2013' gegeven:

Bij Latijn en Grieks is een woordenboek toegestaan, en een grammaticaoverzicht (in het woordenboek of los) zonder voorbeeldzinnen en toelichting op het gebied van de syntaxis. Niet toegestaan is een woordenboek dat specifiek is toegesneden op een auteur aan wiens werk de vertaalopgave ontleend is.

moderne vreemde talen

Bij de examens havo en vwo wordt voor ieder afzonderlijk examen (dus per taal en per schooltype) op www.cito.nl een model van een antwoordblad geplaatst. Tijdstip van plaatsing: eerste tijdvak 12 april, tweede tijdvak 5 juni.*

Scholen zijn vrij om van deze model-antwoordbladen gebruik te maken.

  • * 
    Data gewijzigd door de redactie van Examenblad.nl. Zie ook paragraaf 3.3.

wiskunde

In Euclides, het vakblad van de NvvW (Nederlandse vereniging van Wiskundeleraren), is in het februarinummer 2013 een artikel verschenen "(Werk)woorden in de centrale examens", blz. 162-164, 88ste jaargang, nr. 4. Dit artikel gaat over de lijst van veel gebruikte examenwerkwoorden met hun betekenis die aan de syllabus van 2014 in een bijlage is toegevoegd. Deze lijst sluit aan bij de gangbare praktijk bij centrale examens en als zodanig ook bruikbaar voor de centrale examens van 2013. Het artikel is beschikbaar middels een link in de digitale versie van de Maartmededeling op Examenblad.nl.

natuurkunde

In NVOX, het vakblad van de NVON (Nederlandse Vereniging voor het Onderwijs in de Natuurwetenschappen) is in het januarinummer 2013 een artikel verschenen, "De letter en de geest", met als ondertitel: vakspecifieke regels bij de centrale examens; blz. 21-23, 38ste jaargang, nr. 1. Het artikel gaat over de aangepaste versie vakspecifieke regels natuurkunde havo/vwo. Het artikel is beschikbaar middels een link in de digitale versie van de Maartmededeling op Examenblad.nl.

natuurkunde, scheikunde, biologie

De uitgever van Binas heeft "errata" op internet geplaatst. Deze zijn raadpleegbaar op:

http://www.noordhoffuitgevers.nl. De informatie is eveneens raadpleegbaar via een doorlink in de digitale versie van de Maartmededeling op Examenblad.nl. Het is toegestaan deze fouten in Binas voorafgaand aan de examenperiode op eenduidige wijze te verbeteren.

muziek: papier met audio-cd

De examenvorm van de centrale examens muziek havo en vwo is in 2013 in tegenstelling tot voorgaande jaren alleen papier met audio-cd's. Hierbij moeten de audio-cd's centraal worden afgespeeld. Alle kandidaten doorlopen in hetzelfde tempo het examen.

kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) havo en vwo

Het examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) wordt met behulp van de computer afgenomen met het programma Autoplay. Hierbij fungeert de computer als multimediaal middel voor het presenteren van het examen. De examenkandidaten antwoorden op papier en ook de correctie gaat zoals bij papieren examens gebruikelijk. Zie ook de brief hierover van 28 november 2012: 'Centraal examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) havo/vwo in Autoplay', raadpleegbaar in de digitale versie van de Maartmededeling op Examenblad.nl.

9 Mededelingen per vak voor 2013 vmbo

Inhoudelijke mededelingen zijn gegeven in de Septembermededeling over het examen 2013. Deze mededelingen per vak staan, met de syllabi, in de digitale versie van de Septembermededeling (paragrafen III.3.3 en III.5) en Maartmededeling (paragrafen 9.1 en 9.2) op www.examenblad.nl.

Sinds 2009 wordt de examenstof voor vmbo gespecificeerd in syllabi. Het verdient aanbeveling deze syllabi onder de aandacht van de docenten/examinatoren te brengen.

Leeswijzer globale examenprogramma's

Eventuele onduidelijkheid naar aanleiding van de lay-out van de globale examenprogramma's over wat wel en niet tot de centraal examenstof behoort, wordt hier uitgelegd. Zie voor de uitleg de leeswijzer globale examenprogramma's in de Maartmededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

Gevolgen van de troonswisseling voor de centrale examens

De examensecretaris wordt verzocht om de onderstaande gevolgen van de troonswisseling aan de docenten en de leerlingen bekend te maken.

In het uitgangsmateriaal of de context die in een centraal examen bevraagd wordt, kan een via de media bekend persoon genoemd zijn in een functie die hij/zij op dat moment niet meer vervult. In het bijzonder zou dit in de centrale examens van 2013 bijvoorbeeld koningin Beatrix, paus Benedictus of tennisster Esther Vergeer kunnen betreffen. Voor de beantwoording van de vragen is het daarbij niet relevant dat de persoon de functie op het afnametijdstip van het examen niet bekleedt.

Een uitzondering op het bovenstaande betreft de centrale examens maatschappijleer 2 en geschiedenis en staatsinrichting. In deze vmbo-examens kunnen vragen voorkomen over de functie van koningin Beatrix.

Toen de examens voor 2013 gemaakt werden, was nog niet bekend dat koningin Beatrix op 30 april zal aftreden en opgevolgd zal worden door koning Willem-Alexander. Als er in de bovengenoemde examens vragen gesteld worden over de koningin wordt hiermee bedoeld: koningin Beatrix in haar functie van staatshoofd. Zo'n vraag gaat dus niet over de persoon van de koningin maar over de functie die de koning(in) als staatshoofd (m/v) uitoefent.

Maatschappijleer 2: erratum bij alle centrale examens

Bij alle centrale examens maatschappijleer 2 (BB, KB, GL/TL, digitaal en papier, alle tijdvakken) zal een erratum worden uitgebracht. De tekst van dit erratum is alvast opgenomen in de vakspecifieke mededelingen bij paragraaf 9.1 van deze Maartmededeling. Docenten kunnen hun leerlingen hierdoor gedetailleerd voorbereiden op het erratum dat aan het begin van de examenzitting voorgelezen of uitgereikt wordt.

Geschiedenis en staatsinrichting: geen errata

Bij de centrale examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo wordt consequent de term 'koning(in)' gebruikt als een vraag gaat over de rol van het staatshoofd van Nederland. Hierdoor kan voor kandidaten geen verwarring ontstaan door de troonswisseling. Daarom wordt bij de vmbo-examens geschiedenis naar aanleiding van de troonswisseling geen erratum uitgebracht.

Algemene vakken vmbo

algemene vakken vmbo

vakspecifieke informatie *

wijzigingen in vakspecifieke info t.o.v. September- mededeling?

syllabi* 2013

Nederlands

info Ne ce 2013 vs2

ja

syllabus

Frans

info Fa ce 2013

nee

syllabus

Duits

info Du ce 2013

nee

syllabus

Engels

info En ce 2013

nee

syllabus

Spaans, Turks, Arabisch

info Sp Tu Ar ce 2013

nee

syllabus

Fries

info Fr ce 2013

nee

syllabus

maatschappijleer II

info ma2 ce 2013 vs2

ja

syllabus

wiskunde

info wi ce 2013 vs2

ja

syllabus

natuur- en scheikunde I

info nask1 ce 2013 vs2

ja

syllabus

natuur- en scheikunde II

info nask2 ce 2013 vs2

ja

syllabus

biologie

info bi ce 2013 vs2

ja

syllabus

aardrijkskunde

info ak ce 2013

nee

syllabus

geschiedenis

info gs ce 2013 vs2

ja

syllabus

economie

info ec ce 2013 vs2

ja

syllabus

beeldende vorming

info beeldend ce 2013

nee

syllabus

muziek

info muziek ce 2013

nee

syllabus

dans, drama

info dans drama ce 2013

nee

syllabus dans

syllabus drama

  • In de digitale versie van de September- en Maartmededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u de vakspecifieke informatie en de syllabus openen door op de link te klikken.

Beroepsgerichte vakken vmbo

Bij de A zending van het cspe is (ontvangen 6 maart) is een 'grijze vlekken exemplaar' van het examenboekje naar de scholen toegestuurd. In een grijze vlekken exemplaar is alleen de informatie zichtbaar die noodzakelijk is voor de voorbereiding op de afname van het cspe. De informatie die bij de voorbereiding niet nodig is, is onleesbaar gemaakt door deze met een grijze vlek te bedekken.

Het is van belang dat de examinator alle opgaven uit het leerlingenboekje zelf maakt voordat hij start met de afname van het cspe. Daarom mag de examinator maximaal vijf werkdagen voorafgaand aan de daadwerkelijke start van de afname van het cspe een leerlingenboekje inzien en zelf de opgaven maken.

Bij de beroepsgerichte vakken hebben de wijzigingen ten opzichte van de Septembermededeling uitsluitend betrekking op het gebruik van de rekenmachine bij de minitoetsen.

 

sector techniek

vakspecifieke informatie *

wijzigingen in vakspecifieke info t.o.v. September- mededeling?

syllabi * 2013

bouwtechniek-timmeren

info BTt ce 2013 vs2

ja

syllabus

bouwtechniek-metselen

info BTm ce 2013 vs2

ja

syllabus

bouwtechniek-schilderen

info BTs ce 2013 vs2

ja

syllabus

bouwtechniek-fijnhoutbewerken

info BTf ce 2013 vs2

ja

syllabus

bouw-breed

info Bbr ce 2013 vs2

ja

syllabus

elektrotechniek

info ET ce 2013 vs2

ja

syllabus

installatietechniek

info IT ce 2013 vs2

ja

syllabus

metaaltechniek

info MT ce 2013 vs2

ja

syllabus

metalektro

info ME ce 2013 vs2

ja

syllabus

instalektro

info IE ce 2013 vs2

ja

syllabus

grafimedia

info GM ce 2013 vs2

ja

syllabus

transport en logistiek

info T&L ce 2013 vs2

ja

syllabus

voertuigentechniek

info VT ce 2013 vs2

ja

syllabus

 

sector zorg en welzijn

vakspecifieke informatie *

wijzigingen in vakspecifieke info t.o.v. September- mededeling?

syllabi *

uiterlijke verzorging

info UV ce 2013 vs2

ja

syllabus

verzorging

info VZ ce 2013 vs2

ja

syllabus

zorg-en-welzijn-breed

info ZWbr ce 2013 vs2

ja

syllabus

 

sector economie

vakspecifieke informatie *

wijzigingen in vakspecifieke info t.o.v. September- mededeling?

syllabi *

administratie

info AD ce 2013 vs2

ja

syllabus

handel en verkoop

info HV ce 2013 vs2

ja

syllabus

mode en commercie

info MC ce 2013 vs2

ja

syllabus

handel en administratie

info HA ce 2013 vs2

ja

syllabus

consumptief-horeca

info COhor ce 2013 vs2

ja

syllabus

consumptief-bakken

info CObak ce 2013 vs2

ja

syllabus

consumptief-breed

info CObr ce 2013 vs2

ja

syllabus

 

sector landbouw

vakspecifieke informatie *

wijzigingen in vakspecifieke info t.o.v. September- mededeling?

landbouw-breed

info LB ce 2013 vs2

ja

plantenteelt

info LNplant ce 2013 vs2

ja

groene ruimte

info LNgroen ce 2013 vs2

ja

bloembinden en -schikken

info LNbloem ce 2013 vs2

ja

dierhouderij en -verzorging

info LNdier ce 2013 vs2

ja

verwerking agrarische producten

info LNvap ce 2013 vs2

ja

agrarische techniek

info LNat ce 2013 vs2

ja

agrarische bedrijfseconomie

info LNab ce 2013 vs2

ja

 

sector landbouw

syllabi * BB

syllabi * KB

syllabi * GL

landbouw-breed

syllabus

syllabus

syllabus

plantenteelt

syllabus

syllabus

syllabus

groene ruimte

syllabus

syllabus

syllabus

bloembinden en -schikken

syllabus

syllabus

syllabus

dierhouderij en -verzorging

syllabus

syllabus

syllabus

verwerking agrarische producten

syllabus

syllabus

syllabus

agrarische techniek

x

syllabus

x

agrarische bedrijfseconomie

x

syllabus

x

 

nieuwe beroepsgerichte vakken

vakspecifieke informatie *

wijzigingen in vakspecifieke info t.o.v. September- mededeling?

syllabi *

ict-route

info ict-route ce 2013 vs2

ja

syllabus

intersectoraal

info intersectoraal ce 2013 vs2

ja

syllabus

techniek-breed

info tn-breed ce 2013 vs2

ja

syllabus

technologie in de GL

info technoGL ce 2013 vs2

ja

syllabus

sport, dienstverlening en veiligheid

info sdv ce 2013 vs2

ja

syllabus

  • In de digitale versie van de September- en de Maartmededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u de vakspecifieke informatie en de syllabus openen door op de link te klikken.

Contactadressen bij de examens

Waar voor wat in het kort:

  • wet- en regelgeving: helpdesk van DUO, ICO-VO (10.1)
  • pooling tweede correctie en bestelling opgaven; opgave kandidaten aangewezen vakken tweede tijdvak (zie 5.3): DUO/Examendiensten (10.2)
  • vragen m.b.t. levering van de examengegevens: DUO/IPO (10.3)
  • bij vermoede onvolkomenheden in opgaven en correctievoorschriften: CvE-Examenlijn (10.4)
  • problemen met WOLF, installatie en/of werking software bij de afname van examens (Ict-examenhelpdesk Cito) (10.5)
  • afname of afwikkeling van de examens: inspectie (10.6)

Kandidaten kunnen met opmerkingen terecht bij het LAKS. Kandidaten die één van bovenstaande instellingen met hun vragen benaderen worden in het algemeen doorverwezen naar het LAKS.

Cito is niet de instantie die moet worden benaderd bij vermoede fouten in opgaven. Daarvoor neemt u contact op met de CvE-Examenlijn (10.4).

Helpdesk examens, Dienst Uitvoering Onderwijs, ICO/VO

Voor vragen over wet- en regelgeving met betrekking tot eindexamens

Postbus 606, 2700 ML Zoetermeer

tel: 079-3232444,

fax: 079-3233220

e-mail: ico@duo.nl

Dienst Uitvoering Onderwijs/Examendiensten

Postbus 30158, 9700 LK Groningen: problemen met examenopgaven, pooling en waardepapieren: tel: 050-5998933 of e-mail: examens@duo.nl.

Opgave kandidaten aangewezen vakken tweede tijdvak (zie 5.3), Informatie: 050-5998933

e-mail: examens@duo.nl

Dienst Uitvoering Onderwijs /Informatiepunt Onderwijs (IPO)

Vragen m.b.t. levering van de examengegevens: ipo@duo.nl

of telefoonnummer (050) 599 90 00.

Examenlijn CvE

Bij vermoede onvolkomenheden in examenopgave of correctievoorschrift, onder vermelding van vak en schoolsoort (leerweg)

Postbus 315, 3500 AH Utrecht

tel.: 030-2843055

e-mail: examenlijn@CvE.nl

Ict-examenhelpdesk Cito

Er is een ICT-examenhelpdesk ingericht voor vragen over WOLF en de installatie en de werking van de software die bij de examenafnames (ExamenTester, MiniTester, Autoplay en Telraam) ingezet wordt.

Informatie over de bereikbaarheid en openingstijden van deze helpdesk vindt u op 'http://centraalexamen.cito.nl', kies: ICT-examenhelpdesk.

Inspectie voortgezet Onderwijs

Als bij het centraal examen op een school een afwijking dreigt van de normale gang van zaken voorafgaand aan, tijdens of in de afwikkeling van een examenzitting, dient de school dit probleem in eerste instantie zelf op te lossen. Een dergelijk probleem en de voorgenomen of reeds uitgevoerde oplossing dienen te worden gemeld aan de Inspectie.

Voor niet-dringende vragen verzoeken wij u deze te stellen via het contactformulier op www.onderwijsinspectie.nl. Geef daarbij duidelijk aan dat het om een examenzaak gaat. Het Loket Onderwijsinspectie geeft indien mogelijk antwoord op uw vraag.

Andere vragen kunt u stellen aan de examencontactpersonen van de inspectie. Deze zijn te bereiken via het Loket Onderwijsinspectie 088 669 6060. In noodgevallen wordt u doorverbonden met een van de inspecteurs belast met examenzaken.

Pijl omhoog