Mededelingen over de eindexamens 2009 voor vwo, havo, vmbo en vavo (Septembermededeling)

kenmerk: CEVO-08.1130
datum: 23 september 2008
gepubliceerd: Cfi Online september 2008

De publicatie van de Septembermededeling op Examenblad.nl is voorzien van verwijzingen naar relevante regelgevingen, mededelingen en bijlagen. Daarnaast is de mededeling voorzien van toelichtingen op punten waar dat nodig is.


I Mededelingen van algemene aard

I.1 Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal schriftelijk examen in het eerste tijdvak

De examens worden op school afgeleverd op 6,7 of 8 mei.

Uiterlijk half april zal aan de scholen worden meegedeeld op welke van deze drie data de examens worden bezorgd. Wij verzoeken scholen, te regelen dat op de aangegeven dag twee daartoe bevoegde personen op school aanwezig zijn

I.2 Recente wijzigingen en aandachtspunten voor het examen 2009

I.2.1 Examenprogramma's en syllabi

Voor leerlingen die vanaf 1 augustus 2007 zijn begonnen met het vierde leerjaar vmbo, havo of vwo gelden nieuwe examenprogramma's *). Het belangrijkste verschil met de voorgaande oude examenprogramma's is dat de nieuwe examenprogramma's globaler zijn.

Ze geven meer ruimte voor eigen keuzes van scholen, vooral bij het schoolexamen.

Om te zorgen dat de eisen voor het centraal examen duidelijk blijven, worden deze wel nauwkeurig omschreven. Deze beschrijving vindt u echter niet meer in de examenprogramma's, maar in een afzonderlijke publicatie per vak: de 'syllabus'. Deze is vastgesteld door de CEVO.

Voor havo en vmbo zie onder II.2, III.3 en III.5 van deze Septembermededeling eindexamens 2009.

Voor de schoolexamens publiceert de SLO handreikingen op de internetsite (voor vwo en havo ook in de vorm van een publicatie die naar alle scholen is gezonden zie: http://www.slo.nl/voortgezet/tweedefase/kerndoelen/).

Die handreikingen bevatten suggesties voor de uitwerking van de stof voor het schoolexamen. Die suggesties zijn een dienst aan de scholen: ze zijn er niet aan gebonden. De scholen zijn voor het schoolexamen wel gebonden aan de meer globale omschrijvingen in het examenprogramma.

I.2.2 Centraal examen voorlaatste leerjaar

Met ingang van schooljaar 2007-2008 is het mogelijk om het centraal examen af te leggen in het voorlaatste leerjaar. Zie hiervoor het besluit van 17 februari 2007, houdende wijziging van het Inrichtingsbesluit W.V.O. en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. onder meer in verband met het voorzien in de mogelijkheid van het afleggen van centraal examen in het voorlaatste leerjaar, Staatsblad 94, jaargang 2007. Deze is per 1 augustus 2007 in werking getreden bij koninklijk besluit van 22 juni 2007, Staatsblad 259. De besluiten zijn ook raadpleegbaar op www.overheid.nl onder 'officiële publicaties'.

I.2.3 Aanpassing van de profielen

1.2.3.1 Vernieuwde tweede fase

De Wet van 27 april 2006 tot wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs ter aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo (aanpassing profielen tweede fase vwo en havo), (Staatsblad 251, jaargang 2006) en het Besluit van 22 december 2006, houdende wijziging van onder meer het Inrichtingsbesluit W.V.O., het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o., en het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 in verband met wijziging van de wettelijke bepalingen over de tweede fase van het havo en vwo (Staatsblad 24, jaargang 2007) zijn per 1 augustus 2007 in werking getreden (Staatsblad 118, jaargang 2007).

Alle scholen voor havo/vwo hebben exemplaren ontvangen van de publicatie van het Tweede Fase Adviespunt: 'Regelgeving voor de Vernieuwde Tweede Fase' (www.tweedefase-loket.nl). Deze publicatie bevat de gewijzigde regelgeving in het kader van de aanpassingen in de bovenbouw van havo en vwo. De nieuwe profielen zijn van toepassing voor de leerlingen die met ingang van 1 augustus 2007 beginnen met het vierde leerjaar vwo of havo.

Voor havo is het examen van 2009 het eerste volgens de vernieuwde profielen. zie III.2.

Voor vwo is het eindexamen in 2009 nog geheel volgens de oude profielen. zie III.1.

I.2.3.2 Overgangsregeling centraal examen voorlaatste leerjaar in combinatie met aanpassing van de profielen

Gelet op de gelijktijdige inwerkingtreding per 1 augustus 2007 van de aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo en de mogelijkheid in het voorlaatste leerjaar centraal examen te kunnen afleggen (zie deze Septembermededeling I.2.2), is in de Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo per 1 augustus 2007 van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10-8-'07, nr. VO/OK/2007/18980 (Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo 2007) een overgangsbepaling opgenomen. Artikel 4 regelt in welke vakken in het voorlaatste leerjaar géén centraal examen als examen volgens de nieuwe profielen kan worden afgenomen. Dit is van toepassing op het vwo examen 2009.

Vooruitlopend op de eerste nieuwe examens voor het vwo in 2010, kunnen leerlingen uit 5 vwo, die vorig schooljaar zijn gestart met de nieuwe profielen, in 2009 toch worden toegelaten tot het centraal examen, met uitzondering van de vakken Aardrijkskunde, Natuurkunde, Wiskunde A en Wiskunde B. Dit geldt eveneens voor havo 5 leerlingen die een vak op vwo niveau wensen af te leggen. Het bevoegd gezag dient er bij zijn bepaling of hij een leerling uit het voorlaatste leerjaar in de gelegenheid stelt centraal examen af te leggen rekening mee te houden dat de examenopgaven van de vakken die niet zijn uitgezonderd, zijn geënt op de examenprogramma's van 1998. Het bevoegd gezag beslist of, gelet op programmatische verschillen tussen de oude en nieuwe examenprogramma's, de school in staat is de leerling hierop voor te bereiden. Bijvoorbeeld omdat de school extra begeleiding voor de kandidaat beschikbaar moet stellen vanwege inhoudelijke verschillen tussen "oud"en "nieuw".

Deze voorziening kan ook worden toegepast in het vavo en door de staatsexamencommissie.

I.2.3.3 Uitslagbepaling 2009: bezemkandidaten havo en alle vwo kandidaten

NB: Bij het eindexamen in 2009 voor bezemkandidaten havo en alle vwo kandidaten (profielen volgens het oude programma) geldt de oude uitslagbepaling zoals in 2008.

Zie ook: Eindexamenbesluit (geldend op 31 juli 2007)

I.2.4 Wijzigingen ingegaan op 1 januari 2008

I.2.4.1 Algemeen

Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs onder meer in verband met enkele aanpassingen in de inrichtings- en examenvoorschriften met betrekking tot het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (staatsblad 2007 nummer 441) is 1 januari 2008 in werking getreden.

De uitwerking hiervan is geregeld in het Besluit van 31 maart 2008, houdende wijziging van het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o.en enige andere besluiten in verband met het afleggen van centraal examen in een vak op hoger niveau, de vereenvoudiging van aanwijzing van gecommitteerden en enige andere aanpassingen; (Staatsblad 2008 nummer 121).

Dit is met terugwerkende kracht per 1 januari 2008 in werking getreden bij het Besluit van 30 mei 2008 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van het Besluit van 31 maart 2008, houdende wijziging van het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. en enige andere besluiten in verband met het afleggen van centraal examen in een vak op hoger niveau, de vereenvoudiging van aanwijzing van gecommitteerden en enige andere aanpassingen (Stb. 121); (Staatsblad 2008 nummer 207).

I.2.4.2 Vak hoger niveau vmbo

Het bevoegd gezag kan een vmbo leerlingen in de gelegenheid stellen één of meer vakken op een hoger kwalificatieniveau (uit een hogere leerweg, het havo of vwo) te volgen en af te sluiten in plaats van het overeenkomstige vak uit de 'eigen' leerweg (vanaf het examenjaar 2008).

Voor de toepassing van deze mogelijkheid is de volgende informatie van belang:

  • in overeenstemming met de bepaling in de wet, dat het bevoegd gezag beslist of de leerling in de gelegenheid wordt gesteld een of meer vakken op een hoger niveau af te sluiten in plaats van het overeenkomstige vak uit de eigen leerweg, is het ook aan het bevoegd gezag om te bepalen of er sprake is van overeenkomstigheid tussen de vakken;
  • in de basisberoepsgerichte leerweg kan het beroepsgerichte programma worden vervangen door het overeenkomstige programma uit de kaderberoepsgerichte leerweg. Het beroepsgerichte programma in de kader- en basisberoepsgerichte leerweg kan niet worden vervangen door het beroepsgerichte programma uit de Gemengde leerweg.
  • het eindcijfer van het overeenkomstige vak wordt (zonder omrekening) betrokken bij de vaststelling van de uitslag;
  • alle regels van het overeenkomstige vak uit het hogere niveau gelden; het desbetreffende examenprogramma en de voorgeschreven weging voor de berekening van het eindcijfer van het vak (verhouding van het meetellen van het cijfer voor het schoolexamen en het cijfer voor het centraal examen), het daarbij behorend examen en de daarbij behorende normering;
  • het diploma en de cijferlijst blijven herkenbaar; hierop blijft dus de leerweg van inschrijving vermeld worden, ongeacht of er een vak of meer op een hoger niveau zijn afgesloten. Het diploma wordt bepaald door de vakken van het laagste niveau; de leerling moet kunnen excelleren, niet afzakken;
  • het afleggen van een examen in een vak op een hoger niveau moet een bewuste keuze zijn van een leerling en geen gok. Bovendien kent iedere leerweg een eigen onderwijsinrichting, een eigen examenprogramma en het daarbij behorende eindexamen. Het is dan ook niet mogelijk om een cijfer behaald voor een vak om te rekenen naar een hoger of een lager niveau;
  • een herkansing vindt altijd plaats op hetzelfde niveau als waarop het examen in een vak is afgelegd. Het recht bestaat er immers uit dat een eerder afgelegd examen opnieuw kan worden afgelegd, dit impliceert dat het om hetzelfde vak gaat;
  • het niveau waarop in een vak centraal examen wordt afgelegd is bepaald op het moment waarop de school het schoolexamencijfer verstrekt aan de IB-Groep;
  • in een vak kan slechts op één niveau centraal examen worden afgelegd. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan op meerdere niveaus centraal examen af te leggen in dezelfde vakken. Ook is niet toegestaan dat als in het voorlaatste leerjaar centraal examen is afgelegd in een vak, in het laatste leerjaar centraal examen wordt afgelegd in hetzelfde vak op een ander niveau;
  • als een vak is afgelegd op een hoger niveau blijkt dit uit de vermelding op de cijferlijst; dit is geregeld in de Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o, kenmerk: VO/OK-2008/51284 datum: 10 juni 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr. 123, maandag 30 juni 2008; CFI-Online 10 juni 2008.

Mede in verband hiermee is het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. (hierna te noemen: Eindexamenbesluit) gewijzigd. Het kunnen volgen van een extra vak uit een hoger (of van hetzelfde) kwalificatieniveau (dat niet voorkomt in de 'eigen' leerweg) is hierin meegenomen. Hierdoor is het bijvoorbeeld mogelijk dat:

  • een leerling uit de basis- of kaderberoepsgerichte leerweg een algemeen vak als kunstvakken II of lichamelijk opvoeding 2 uit het vrije deel van de gemengde- en theoretische leerweg als extra vak kan kiezen;
  • een leerling uit de theoretische leerweg een beroepsgericht vak uit de gemengde leerweg deel kan laten uitmaken van zijn eindexamen als extra vak.

I.2.4.3 Aanwijzingsprocedure gecommitteerde

Voortvloeiende uit de wijzigingen op het Eindexamenbesluit kan het bevoegd gezag zelf de gecommitteerde(n) aanwijzen. De IB-Groep blijft de scholen (per onderwijssoort) koppelen op basis waarvan het bevoegd gezag gecommitteerden aanwijst. Deze aanwijzing maakt het bevoegd gezag bekend aan die scholen waarvoor zij de tweede correctie verrichten.

I.2.4.4 Voorschriften tweede correctie

Tevens is het Eindexamenbesluit aangepast ter vergroting van de kwaliteit van de tweede correctie, waarbij de rol van het bevoegd gezag versterkt is. Aanvullingen op de correctievoorschriften behelzen:

  • de tweede corrector voegt een door hem opgestelde en ondertekende verklaring omtrent de verrichte correctie bij het gecorrigeerde werk;
  • deze verklaring wordt mede ondertekend door zijn bevoegd gezag;
  • aanpassing van de procedure die moet worden gevolgd als de eerste en tweede corrector niet tot overeenstemming kunnen komen bij het vaststellen van de score (Eindexamenbesluit artikel 42).

I.2.4.5 Nieuwe vakken

De wetswijziging voegt het vak lichamelijke opvoeding (LO2) toe aan het vrije deel van de gemengde en theoretische leerweg. Door de wetswijziging kan het Eindexamenbesluit het vak Friese taal en cultuur aanwijzen dat als extra vak gekozen kan worden door leerlingen uit de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg.

I.2.5 Toegestane hulpmiddelen

De toegestane hulpmiddelen zijn in 2009 slechts op een klein onderdeel gewijzigd: zie II.6 van deze Septembermededeling eindexamen 2009.

I.3 Aangepaste examens voor kandidaten met een beperking

I.3.1 kandidaten met een visuele of auditieve beperking

Centrale examens voor kandidaten met een visuele beperking moeten worden besteld met een speciaal bij IB-Groep aan te vragen formulier.

Voor kandidaten met een visuele of een auditieve beperking zijn er eveneens speciale formulieren, alleen te gebruiken voor kandidaten die deelnemen aan beeldschermexamens BB algemene vakken.

I.3.2 kandidaten met een leesbeperking (dyslexie)

Net als vorige jaren wordt ten behoeve van kandidaten met een leesbeperking bij de schriftelijke examens het volgende geleverd:

  • a. 
    Voor kandidaten die o.g.v. het deskundigenrapport recht hebben op auditieve ondersteuning, is op bestelling een Daisy-CD met ingesproken tekst beschikbaar, of een PDF (tekstbestand) voor audio middels spraaksynthese (kunstmatige stem). De Daisy is alleen beschikbaar voor het eerste tijdvak. Als een kandidaat recht heeft op auditieve ondersteuning, geldt dat voor eerste én tweede tijdvak en moet de school in het tweede tijdvak zelf een voorziening treffen. Overigens geldt het recht op audio dan ook voor het schoolexamen; ook daar moet de school dan een met de ingesproken tekst gelijkwaardige voorziening hebben getroffen.
  • b. 
    Sinds het centraal examen 2007 worden de examens geleverd in een grotere letter (punt 11) en voor havo en vwo in een ander lettertype dan voorheen. Waar voorheen dyslectische kandidaten grootschrift nodig hadden, is dat door de grotere letter en het andere lettertype voor een deel van de kandidaten niet meer nodig. Scholen wordt dringend verzocht, met de kandidaten aan de hand van het examen 2007 of 2008 na te gaan of vergroting nodig is, en alleen zelf te vergroten indien nodig. Als les- en toetsmateriaal voorafgaand aan het centraal examen in punt 11 was, is er geen reden om tot vergroting over te gaan. Als de dyslectische kandidaat zijn examen maakt aan de computer, kan hem ook in plaats van een papieren vergroting de digitale PDF worden aangeboden. Daarbij kan hij steeds op maat en naar wens vergroten.
  • c. 
    Bij vergroting kan het zijn dat de maatvoering van een tekening niet meer klopt. Ook zijn soms essentiële grijsnuances in de vergrote kopie niet zichtbaar. De algemene regel is dan ook: de kandidaat met een leesbeperking gebruikt het vergrote werk voor het lezen, en gebruikt voor afbeeldingen en tekeningen een origineel examen. Incidenteel blijkt ook info uit tabellen e.d. weg te vallen. Dat laatste kan worden voorkomen door de pdf niet rechtstreeks vergroot af te drukken maar eerst 1 op 1, en daarna op de kopieermachine te vergroten.
  • d. 
    Bij beperkingen mag de school aanpassingen treffen in de vorm waarin het examen wordt aangeboden. Een voorbeeld daarvan is audio of grootschrift. De exameneisen zelf echter gelden onverkort. Dat geldt ook voor de spellingseisen bij Nederlands, en bij Engels GL/TL. De school mag de kandidaat echter wel hulpmiddelen aanreiken. Een vaak functioneel hulpmiddel is de computer als schrijfgerei. De spellingscontrole (Nederlands of Engels) mag door de kandidaat worden gebruikt. Als de kandidaat een zeer ernstige leesbeperking heeft die het toetsenbord van de computer onbruikbaar maakt, kan de school contact opnemen met de inspectie.

I.3.3 Nadere informatie over aangepaste examens voor kandidaten met een beperking

Speciale maatregelen ten behoeve van kandidaten met een beperking moeten worden aangemeld bij de Inspectie van het Onderwijs (artikel 55 Eindexamenbesluit).

De volgende documenten zijn beschikbaar in de digitale versie van de Septembermededeling eindexamens 2009 op Examenblad.nl:

I.4 Computers en examen

I.4.1 computerexamens

I.4.1.1 compex-examens

Ook in 2009 kan een school ervoor kiezen om een examen in Compex-vorm aan te bieden. Dit betekent dat bij een deel van het examen een computer nodig is bij de beantwoording van de meeste vragen.

U kunt kiezen voor een Compex-examen bij de volgende 9 vakken:

Vmbo: GL/TL: biologie, NaSk1, economie

Havo: biologie, natuurkunde

Vwo: wiskunde A1, wiskunde A1,2, biologie 1,2 , natuurkunde 1,2

Voor de havo-vakken economie 1 en aardrijkskunde zijn er in 2009 geen compex-examens meer.

Scholen maken hun keuze voor Compex door de bestelling van opgaven bij de IB-Groep (voor 1 november). Een school die een Compex-examen bestelt, wordt voor de tweede correctie gepoold met een andere school die hetzelfde Compex-examen afneemt. Als een school op een later moment moet besluiten om van het Compex-examen af te zien, blijft de pooling met deze school bestaan. Dit betekent dat de school nog wel de tweede correctie van een Compex-examen moet uitvoeren.

I.4.1.2 vmbo BB algemene vakken

Vooruitlopend op de invoering van het digitale centrale examen voor de algemene vakken als standaard examenvorm voor het vmbo BB, wordt alle scholen met een basisberoepsgerichte leerweg geadviseerd om net als in 2008 in het examenjaar 2009 te kiezen voor digitale afname van de centrale examens algemene vakken.

Meer informatie over deze digitale examens vindt u in de voorlichtingsbrochure en in de activiteitenplanning, die terug te vinden zijn op:

I.4.1.3 vmbo KB Duits

Naar verwachting is het digitale centrale examen Duits KB de standaard examenvorm in het examenjaar 2010. Vooruitlopend daarop is 2009 een overgangsjaar waarin alle scholen wordt geadviseerd om te kiezen voor digitale afname van het centrale examen Duits KB.

Scholen die toestemming hebben om mee te doen aan de digitale centrale BB-examens, krijgen automatisch ook toestemming om deel te nemen aan het digitale c.e. Duits KB.

Meer informatie over het digitale examen Duits KB vindt u in activiteitenplanning voor dit examen, die terug te vinden is op:

I.4.2 Examens waarbij de computer een noodzakelijk hulpmiddel is

Bij de volgende examens is de computer een noodzakelijk hulpmiddel:

  • De praktijkopdrachten van het CSPE-examen voor vmbo BB, KB en GL, als deze met de computer als hulpmiddel moet worden uitgevoerd;
  • De minitoetsen van het CSPE-examen vmbo BB, KB en GL;
  • Frans BB en KB;
  • Muziek, dans en drama GL/TL;
  • Kunst algemeen havo
  • CKV2 vwo ("centraal" schoolexamen)

I.4.3 Systeemeisen computerexamens

De systeemeisen voor de computerexamens staan vermeld op http://compex.cito.nl

Alle computerexamens worden vóór uitlevering getest op een juiste werking onder Windows Vista en Office 2007. De resultaten van deze testen kunt u uiterlijk eind november 2008 vinden op http://compex.cito.nl.

I.5 Rooster

Het rooster centraal examen 2009 is gepubliceerd met kenmerk CEVO-07.1039 datum 7 juni 2007, Staatscourant van 7 juni 2007, nummer 107 en Regelingen ocw op CFI-online (www.cfi.nl). In het rooster 2009 is de duur van de centrale examens bekend gemaakt. De duur van de centrale examens in het tweede tijdvak is gelijk aan de overeenkomstige examens in het eerste tijdvak

I.5.1 Eerste tijdvak

rooster papieren examens algemene vakken basisberoepsgerichte leerweg

Voor de basisberoepsgerichte leerweg (BB) was het afgelopen schooljaar een overgangsjaar waarin alle scholen konden kiezen tussen digitale centrale examens en 'traditionele' papieren cse's BB. Het was destijds de bedoeling dat er in 2009 uitsluitend digitale c.e.'s BB zouden worden aangeboden en daarom zijn er in het examenrooster dat voor het examenjaar 2009 is vastgesteld geen papieren cse's BB ingeroosterd. Op grond van de ervaringen in het afgelopen schooljaar heeft OCW besloten dat 2009 een tweede overgangsjaar wordt, waarin de scholen voor BB opnieuw kunnen kiezen tussen 'digitaal' en 'papier'. Het examenrooster moet dus worden aangevuld met papieren cse's BB. Dit aanvullend rooster voor de papieren examens algemene vakken BB staat in de Septembermededeling op Examenblad.nl.

 

Datum

Tijd/examen

do 28 mei

9.00 – 10.30

 

Nederlands

 

13.30 – 15.00

 

wiskunde

vr 29 mei

9.00 – 10.30

 

Spaans, Turks, Arabisch

Duits, Frans

 

13.30-15.00

 

biologie

di 2 juni

9.00 – 10.30

 

Engels

 

13.30-15.00

 

economie

wo 3 juni

9.00 – 10.30

 

maatschappijleer 2,

aardrijkskunde, geschiedenis

 

13.30-15.00

 

nask 1

Russisch havo

In het rooster 1e tijdvak staat op 29 mei 2009 op de ochtend Russisch havo naast Fries ingeroosterd. De tijdsduur van het centraal examen Fries is 3 uur, eindtijd 12.00 uur. De tijdsduur voor Russisch is 2,5 uur. Ten onrechte mist de toevoeging (11.30) van de eindtijd Russisch in het ochtendrooster bij havo. De toevoeging is correct weergegeven bij Russisch vwo.

I.5.2 Tweede tijdvak

Het rooster tweede tijdvak wordt gepubliceerd in de Maartmededeling 2009. De centrale examens in het tweede tijdvak starten op 10 juni in de basisberoepsgerichte en de kaderberoepsgerichte leerweg en gemengde leerweg (beroepsgerichte programma's) en op 22 juni in de andere vormen van onderwijs (schriftelijke examens). Op 26 juni vinden de examens plaats in de vakken die in het tweede tijdvak door de Staatsexamencommissie worden afgenomen (de aangewezen vakken). Welke vakken hiervoor worden aangewezen, wordt in maart 2009 gepubliceerd. Naar verwachting zullen de papieren cse's voor (een deel van) de algemene vakken BB behoren tot de aangewezen vakken.

I.6 Gegevensverzameling via elektronische weg

Ook in 2009 moeten scholen afnamegegevens van de alfabetisch eerste vijf kandidaten (in sommige gevallen tien kandidaten, of alle kandidaten) zenden aan Cito. Voor de verzending van de gegevens zijn de scholen aangewezen op het programma WOLF. Voor meer informatie, zie http://wolf.cito.nl.

II Publicaties van algemeen verbindende voorschriften en mededelingen

II.1 Wetten en Algemene maatregelen van Bestuur

Actuele versies zijn te vinden op www.overheid.nl.

  • Wet op het voortgezet onderwijs
  • Inrichtingsbesluit W.V.O.
  • Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o.
  • Besluit staatsexamens vwo havo mavo 2000

II.2 Ministeriële regelingen, algemeen

  • Regeling gegevenslevering onderwijsnummer VO, VO/B&B-2003/26032 van 13 juni 2003, Gele katern nr. 10 van 25 juni 2003
  • Regeling elementcodetabel voortgezet onderwijs (VO), opleidingentabel volwasseneneducatie en vakcodetabel VO en volwasseneneducatie schooljaar 2008-2009, CFI/BVO-2008/21312 van 16 augustus 2008, Staatscourant 2008,van 29 augustus 2008, nr. 167; CFI-Online augustus 2008.

II.3 Ministeriële regelingen, examens vwo-havo

Voor examenprogramma's van de vakken met een centraal examen wordt verwezen naar Examenblad.nl

II.3.1 Regelingen en voorlichtingspublicaties van toepassing op de (eindexamens volgens de) oude profielen havo en vwo:

  • Gedifferentieerde afsluiting en doubleren in de tweede fase vwo/havo. VO/BOB 98/52308 , Gele Katern nr. 30C van 16 december 1998.
  • Regeling tijdelijke maatregelen profielen vwo/havo (leerlingen 1999, 2000 en 2001). VO/BOB-2000/10201 , Gele Katern nr. 9 van 29 maart 2000.
  • Aanpassing verlichtingsmaatregelen profielen havo/vwo, VO/BOB/2001/28277 , Gele katern nr.18a van 25 juli 2001.
  • Profielen havo/vwo: vakken en deelvakken, VO/BOB/2001/9806 van 9 maart 2001, Gele katern nr. 8 van 21 maart 2001.
  • Regeling deeltalen 2002, VO/BOB-2002/16895 , Gele Katern nr. 13 van 29 mei 2002.
  • Toelating centraal examen vwo en havo, VO/BOB/2002/12851 , Gele Katern nr. 10 van 17 april 2002.
  • Vrijstellingsregeling havo/vwo profiel, VO/BOB/2002/13867 , Gele Katern nr. 12 van 22 mei 2002.
  • Vrijstellingsregeling examen oud vwo/havo naar nieuw, VO/BOB/00/48114 , Gele katern nr.30 van 13 december 2000.
  • Regeling profielen 2003, VO/BOB/2003/16475 van 15 mei 2003, Gele katern nr. 14 van 28 mei 2003.
  • Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o. profiel VO/BOB/2001/10037 van 9 maart 2001, Gele katern nr. 8 van 21 maart 2001. NB: zie m.b.t. de uitslagbepaling ook I.2.3.3. van deze Septembermededeling

II.3.2 Regelingen en voorlichtingspublicaties van toepassing op de (eindexamens volgens de) nieuwe profielen (vanaf 1 augustus 2007):

  • Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o. VO/OK-2007/13731 VAN 4 juni 2007 (Staatscourant nr. 111 van 13 juni 2007).
  • Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo per 1 augustus 2007 van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 augustus 2007, VO/OK/2007/18980 (Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo 2007)
  • Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o, kenmerk: VO/OK-2008/51284 datum: 10 juni 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr. 123, maandag 30 juni 2008; CFI-Online 10 juni 2008.

II.4 Ministeriële regelingen, examens vmbo

Voor examenprogramma's wordt verwezen naar: Examenblad.nl

  • Overgangsregeling eindexamens mavo en vbo oude stijl, VP/BJA-2002/9058, Gele katern nr. 12 van 22 mei 2002.
  • Wijzigingen examenprogramma's voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), VO/OK-2004/11657 , Gele katern nr. 8b van 28 april 2004. (Nog van belang voor beroepsgerichte vakken in de sector landbouw).
  • Regeling examenprogramma's landbouw en landbouw-breed vmbo, 9 september 2004, TRCJZ/2004/5209 (Staatscourant nr. 181 van 22 september 2004).
  • Wijziging regeling examenprogramma's landbouw en landbouw-breed vmbo, 9 september 2004, TRCJZ/2004/5210 (Staatscourant nr. 181 van 22 september 2004).
  • Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o., VO/OK-2007/13731 van 4 juni 2007 (Staatscourant nr. 111 van 13 juni 2007).
  • Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o, kenmerk: VO/OK-2008/51284 datum: 10 juni 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr. 123, maandag 30 juni 2008; CFI-Online juni 2008.
  • Regeling voorzieningenplanning voortgezet onderwijs, VO/BenB-2008/26204 van 11 juli 2008, gepubliceerd: Staatscourant van 23 juli 2008, nummer 140; Cfi-Online juli 2008.
  • Regeling intra- en intersectorale programma's voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), kenmerk VO/OK-2008/33116 van 11 juli 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr 140, van 23 juli 2008; Cfi-Online juli 2008.

II.5 regelingen en mededelingen van de CEVO

  • Regeling beoordeling centraal examen, CEVO-02-806 van 17 juni 2002, Gele katern nr. 18 van 31 juli 2002.
  • Aanvulling regeling beoordeling centraal examen, CEVO-06.1888 van 14 december 2006, Staatscourant 2006 nr 250, CFI-Online december 2006.
  • Regeling centraal examen 2006, CEVO-04.700 van 17 juni 2004, Gele katern nr 11/12 van 7 juli 2004.
  • Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005, Staatscourant van 12 oktober 2005, nr. 198, CFI-Online oktober 2005.
  • Rooster voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2009, CEVO-07.1039 van 7 juni 2007, Staatscourant van 7 juni 2007, nr. 107; CFI-Online juni 2007
  • Aanwijzing exameneenheden centrale examens vmbo-groen examenjaar 2008, 2009 en eventueel 2010, CEVO-07.1038 van 29 mei 2007, Staatscourant van 7 juni 2007, nummer 107.
  • Mededeling vaststelling syllabi centraal examen vmbo 2008 en 2009, CEVO-07.1222 van 20 juni 2007, CFI-Online juni 2007.
  • Regeling toegestane hulpmiddelen 2009, CEVO-08.0896 van 20 juni 2008, Staatscourant van 30 juni 2008, nr. 123; CFI-Online juni 2008.

II.6 toegestane hulpmiddelen bij de centrale examens

In 2009 is op slechts enkele onderdelen sprake van een wijziging in de toegestane hulpmiddelen bij het centraal examen. De wijzigingen hebben alleen betrekking op :

vmbo:

Bij voertuigentechniek BB, KB en GL is het symbolenboekje vervallen.

havo:

Tussen oude 'bezemexamens' volgens de programma's oude profielen en de centrale examens volgens de programma's vernieuwde profielen, verschillen de hulpmiddelen alleen bij de wiskunde vakken. Dit betreft onder andere de formulekaart die bij de centrale examens volgens de programma's vernieuwde profielen niet is toegestaan

De toegestane hulpmiddelen bij het centraal examen 2009 zijn geregeld in de Regeling Toegestane Hulpmiddelen Centraal Examen 2009. De Regeling heeft 2 bijlagen:

De Regeling en bijlagen zijn te raadplegen via deze Septembermededeling eindexamens 2009 op Examenblad.nl.

III Mededelingen per schoolsoort en per vak

Als een vak in dit overzicht niet is opgenomen, zijn voor dit vak bij het examen 2009 geen specifieke bijzonderheden te melden.

Betreffende de hulpmiddelen is onder II.6 toegestane hulpmiddelen bij de centrale examens aangegeven waar de overzichten te raadplegen zijn.

III.1 vakmededelingen vwo

III.1.1 Nederlands

Voor het examen Nederlands geldt bij de samenvatting voor de aftrek voor incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik de zelfde regel als bij het centraal examen in 2008, zie het correctie voorschrift 2008 die vanaf deze plaats in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl raadpleegbaar is.

Let op: daarbij geldt in 2009 bij het centraal examen de officiële spelling van de Nederlandse taal, te weten de spellingregels zoals vastgelegd in de Leidraad van de Woordenlijst Nederlandse Taal (het Groene Boekje), herziene editie van oktober 2005.

III.1.2 Latijn en Grieks

  • a. 
    Thema's centraal examen klassieke taal en letterkunde 2009, kenmerk: CEVO-07.0758 datum: 25 april 2007, gepubliceerd: Staatscourant 2007, nr. 88, dinsdag 8 mei 2007; CFI-Online 2 mei 2007:
  • Griekse taal en letterkunde: epiek, kernauteur Homerus
  • Latijnse taal en letterkunde: epiek, kernauteur Ovidius
  • b. 
    Minimumtaaleisen: De eisen die met ingang van 2004 gelden zijn in november 2002 bekend gemaakt, kenmerk CEVO-02-1322, bijlage 3 en 4. Ze staan op Examenblad.nl.

III.1.3 geschiedenis

Voor vwo geschiedenis 2009 is een Syllabus verschenen. Deze

Syllabus 'geschiedenis havo/vwo 2009 (definitieve versie)' van januari 2008 is te raadplegen/downloaden op Examenblad.nl. Voor het centraal examen 2009 zijn de twee thema's / onderwerpen:

  • Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen. (Domein E in het examenprogramma vwo)
  • Dynamiek en stagnatie in de Republiek (Domein B in het examenprogramma vwo)

De thema's/onderwerpen zijn uitgewerkt in specificaties (stofomschrijvingen), welke zijn opgenomen in de Syllabus.

III.1.4 aardrijkskunde

De drie domeinen voor het centraal examen vwo aardrijkskunde 2009 zijn:

  • actieve aarde;
  • politiek en ruimte;

en nieuw voor 2009:

  • migratie en mobiliteit.

In het examen 2008 is een aanpassing op de vraagformuleringen geïntroduceerd (in de septembermededeling). In het examen 2009 zullen deze vraagformuleringen eveneens gehanteerd worden. Voorbeelden van deze aangepaste vraagformuleringen vindt u in de toelichtende tekst op Examenblad.nl.

De toegestane drukken van de Bos-atlas zijn de 52e en 53e.

III.1.5 wiskunde

De beperking in de c.e.-stof voor 2009 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl.

III.1.6 natuurkunde

Voor het vwo-examen natuurkunde 1 en natuurkunde 1,2 is aangewezen als subdomein waarover het c.e. zich niet uitstrekt:

-van Domein E (Golven en Straling), het Subdomein E4, (elektromagnetisch spectrum).

De beperking in de c.e.-stof voor 2009 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl.

III.1.7 scheikunde

  • a. 
    Naamgeving van organische en anorganische stoffen, CEVO 87.205 van 25 augustus 1987.
  • b. 
    Correctievoorschriften met betrekking tot evenwichtsvoorwaarde en gebroken coëfficiënten, Gele katern nr. 23 van 2 oktober 1991.
  • c. 
    Bij de examens 2001 is gebleken dat onduidelijkheid bestaat over de reikwijdte van eindterm 194. In de septembermededeling van 2001 (nog te raadplegen via www.examenblad.nl ) staat hoe deze eindterm op het c.e. wordt bevraagd.
  • d. 
    De beperking in de c.e.-stof voor scheikunde voor 2009 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005, te raadplegen op Examenblad.nl.

III.1.8 biologie 1,2

Voor het vwo-examen biologie in 2009 zijn, net als in 2008, uitgesloten:

  • subdomein B2 (Structuren van soort en populatie);
  • subdomein B3 (Structuren van organismen);
  • subdomein D2 (Metabolisme van planten) uitgesloten.

Deze beperking in de c.e.-stof voor biologie 1,2 voor 2009 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl.

III.1.9 economie

De beperking in de c.e.-stof voor 2009 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl.

III.1.10 maatschappijleer

Het centraal examen heeft betrekking op:

  • Domein B, Politieke besluitvorming;
  • Domein C, Massamedia;
  • Domein F, Criminaliteit en rechtsstaat.

Deze domeinen worden getoetst in samenhang met domein A, Vaardigheden.

De uitwerking is voor het examen van 2009 geactualiseerd in de

syllabus Maatschappijleer/Maatschappijwetenschappen. De syllabus is als concept in 2005 gepubliceerd en in 2007 definitief vastgesteld en staat op de site Examenblad.nl.

III.1.11 management en organisatie

De beperking in de c.e.-stof voor 2009 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl.

III.1.12 filosofie

  • a. 
    Het onderwerp van het centraal examen is 'Rede en Religie' uit domein D Kennisleer en domein B Wijsgerige Antropologie. De bijbehorende eindtermen zijn bekend gemaakt in de regeling 'Eindtermen centraal examen filosofie vwo 2008 en 2009', kenmerk: CEVO-07.1046 van 30 mei 2007 en gepubliceerd in de Staatscourant 2007, nr. 107, 7 juni 2007, p. 11; te raadplegen op Examenblad.nl.
  • b. 
    Bij het centraal examen zijn naast de eindtermen van het examenonderwerp 'Rede en Religie' ook de eindtermen van de subdomeinen Centrale begrippen en toonaangevende visies van de domeinen B, C, D en E afvraagbaar.
  • c. 
    Geadviseerde literatuur: 'Rede en religie. Een verkenning' Auteur: dr. M. Leezenberg, Amsterdam, 2007 (Van Gennep) ISBN 9789055157266

III.1.13 CKV2 en CKV3

  • a. 
    Regelingen:

-Verplichting CKV2,3 en examen CKV2 in 2001 en volgende jaren,

kenmerk VO/BOB/2000-24871 van 7 september 2000, Gele katern nr. 21 van 20 september 2000.

-Bijlage 4 van de Regeling centraal examen 2006, kenmerk CEVO-04-700 van 17 juni 2004, Gele katern 2004 nr. 11/12, p. 30 t/m 56

  • b. 
    Ontvangstdata toetsen per aangetekende post:
  • woensdag 18 maart 2009, examens 1e afnametijdstip
  • woensdag 9 april 2009, examens 2e afnametijdstip
  • c. 
    Examendata CKV-2 in 2009
  • woensdag 8 april en woensdag 22 april 2009, van 9 tot 12 uur
  • d. 
    Inzenden scores:
  • eerste afnametijdstip: uiterlijk dinsdag 14 april 2009
  • tweede afnametijdstip: nvt
  • e. 
    Publicatie normering
  • vrijdag 17 april vanaf 8.00 uur, N-term eerste afname
  • vrijdag 24 april vanaf 8.00 uur, N-term tweede afname

De normen worden gepubliceerd op www.cito.nl. Als er geen bijzonderheden zijn is de norm voor de toets voor de tweede afname gelijk aan de norm voor de toets voor de eerste afname.

III.1.14 muziek

Eindexamenprogramma, Gele katern nr. 4 van 31 januari 1990.

III.1.15 tekenen, handenarbeid, textiele werkvormen

Publicaties over en ter voorbereiding op het centraal examen tekenen, handenarbeid en textiele werkvormen voor het jaar 2009 staan gepubliceerd op Examenblad.nl. Deze bevatten de probleemstellingen, exameneisen en de bronnen die gebruikt kunnen worden om het thema voor 2009 te bestuderen. Het betreft hier de volgende documenten:

Er verschijnt geen boekje.

III.2 vakmededelingen havo

III.2.1. Algemeen

In 2009 worden voor het eerst havo-examens afgenomen volgens de examenprogramma's van 2007, passend op de vernieuwde tweede fase.

Kandidaten die in 2008 zijn afgewezen, kunnen in 2009 het examen afleggen volgens de programma's en regels van de tweede fase, oud programma. Bij een aantal vakken is er een speciaal centraal examen voor deze kandidaten, bij andere vakken krijgen zij hetzelfde examen als de kandidaten in de vernieuwde tweede fase. Bij het rooster voor het centraal examen 2009 is een overzicht opgenomen dat meldt voor welke vakken er een speciaal bezemexamen is, en voor welke vakken de bezemkandidaat hetzelfde centraal examen krijgt als de kandidaat in de vernieuwde tweede fase.

Wat is nieuw in de examenprogramma's voor de vernieuwde tweede fase?

De richtlijnen voor het schoolexamen zijn drastisch verminderd. In het examenprogramma is nog wel aangegeven welke onderdelen van de stof in het schoolexamen moeten worden getoetst. De school mag in het schoolexamen meer toetsen dan alleen deze in ieder geval verplichte onderdelen.

Het centraal examen heeft betrekking op de (sub)domeinen zoals in het examenprogramma aangegeven. Deze (sub)domeinen staan voor de komende jaren vast. Alleen bij geschiedenis, kunst (algemeen) en filosofie is nog sprake van wisselende onderwerpen. Bij geschiedenis is dat tijdelijk, bij filosofie wordt eens in de drie à vier jaar van onderwerp gewisseld, bij Kunst algemeen zijn twee onderwerpen vast en wordt de derde regelmatig gewisseld.

De CEVO heeft voor alle centrale examens syllabi gepubliceerd. De syllabi geven een nadere specificatie van de centraal getoetste globale eindtermen in het examenprogramma. De syllabi staan op Examenblad.nl.

Bij de toegestane hulpmiddelen in de vernieuwde tweede fase is sprake van één wijziging: de formulekaart is bij wiskunde A en wiskunde B niet meer toegestaan.

Zie III.2.3.5

Wat betekent dit voor de bezemkandidaten?

Voor de meeste vakken is het centraal examen voor de bezemkandidaat identiek aan een centraal examen van kandidaten in de vernieuwde tweede fase. Bijvoorbeeld: een bezemkandidaat die examen aflegt in het vak Frans 1,2 krijgt hetzelfde centraal examen als de kandidaat vernieuwde tweede fase bij Frans. De bezemkandidaat Natuurkunde 1,2 krijgt hetzelfde centraal examen als de kandidaat vernieuwde tweede fase bij Natuurkunde. Hoewel de bezemkandidaat valt onder het oude examenprogramma Natuurkunde 1,2, krijgt hij de centraal-examenstof voorgelegd van het nieuwe examenprogramma Natuurkunde. Dat kan ook, omdat het totale examenprogramma Natuurkunde ten opzichte van het oude Natuurkunde 1,2 nauwelijks nieuwe elementen bevat. Echter: de nieuwe verdeling tussen stof voor het centraal examen en stof voor het schoolexamen kan wél betekenen dat een onderwerp dat in 2007 bij Natuurkunde 1,2 alleen in het schoolexamen zat, nu centraal wordt getoetst (en omgekeerd). Hoewel de syllabi formeel voor bezemkandidaten niet van toepassing zijn, is het daarom wel degelijk zinvol om waar de centrale examens identiek zijn, de syllabi bij de voorbereiding van de kandidaten te betrekken.

Voor enkele vakken krijgt de bezemkandidaat een speciaal bezemexamen. Het gaat hierbij om vakken waarbij het programma in de vernieuwde tweede fase zo sterk is aangepast dat naar redelijkheid van de bezemkandidaat niet gevraagd kan worden zich alsnog op het nieuwe programma voor te bereiden (bijvoorbeeld aardrijkskunde), of om vakken die in de vernieuwde tweede fase niet meer bestaan, zoals de meeste deelvakken. Voor deze vakken is er een afzonderlijk te bestellen centraal examen volgens het oude programma. Als er een afzonderlijk centraal examen is, is de stof voor het centraal examen geheel gelijk aan die in 2007, inclusief eventuele uitsluitingen. De syllabus heeft hier dus geen rol. Alle centrale examens wiskunde A en B hebben een afzonderlijk bezemexamen, waarbij anders dan bij de wiskunde-examens in de vernieuwde tweede fase nog wel de formulekaart is toegestaan.

N.B. voor de goede orde: er zijn ook vakken die in de ''oude'' tweede fase alleen een schoolexamen hadden, bijvoorbeeld Wiskunde A1. Voor de bezemkandidaat heeft het vak dan vanzelfsprekend ook bij de uitslag in 2009 alleen een schoolexamen.

Zie III.2.3.2

Een aparte positie heeft hierbij het vak CKV2, met in de ''oude'' tweede fase een centraal geleverde en niet verplichte schoolexamen-eindtoets, dat geen centraal examen was. In de vernieuwde tweede fase heeft dit vak onder een de nieuwe naam kunst (algemeen) wel een centraal examen. Bij dit vak kunnen bezemkandidaten als schoolexamen deelnemen aan het centraal examen dat gemaakt is voor de kandidaten in de vernieuwde tweede fase

Zie ook III.2.3.13 en de toelichting: 'Kunst (algemeen), ckv2 en bezemkandidaten havo 2009' op Examenblad.nl.

III.2.2 centrale examens havo in de vernieuwde tweede fase, mededelingen per vak

havo

wijzigingen/

opmerkingen

syllabi*

Nederlands

Zie 2.2.1

syllabus ongewijzigd

Fries

 

x

Moderne vreemde talen

 

x

wiskunde A

 

syllabus ongewijzigd

wiskunde B

 

syllabus ongewijzigd

Natuurkunde

 

syllabus ongewijzigd

Scheikunde

 

syllabus ongewijzigd

biologie

 

syllabus ongewijzigd

aardrijkskunde

Zie 2.2.2

syllabus gewijzigd

geschiedenis

 

syllabus ongewijzigd

economie

 

syllabus ongewijzigd

m&o

Zie 2.2.3

syllabus ongewijzigd

maatschappijwetenschappen

 

syllabus ongewijzigd

filosofie

 

syllabus ongewijzigd

kunst (algemeen)

 

syllabus ongewijzigd

muziek

 

syllabus ongewijzigd

tekenen, handvaardigheid,

textiele vormgeving

Zie 2.2.4

syllabus ongewijzigd

*in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl kunt u door op de linken te klikken de syllabi openen

III.2.2.1 Nederlands

Voor het examen Nederlands geldt bij de samenvatting voor de aftrek voor incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik de zelfde regel als bij het centraal examen in 2008, zie het correctie voorschrift 2008 die vanaf deze plaats in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl raadpleegbaar is.

Let op: daarbij geldt in 2009 bij het centraal examen de officiële spelling van de Nederlandse taal, te weten de spellingregels zoals vastgelegd in de Leidraad van de Woordenlijst Nederlandse Taal (het Groene Boekje), herziene editie van oktober 2005.

III.2.2.2 aardrijkskunde

In de syllabus aardrijkskunde havo voor 2009 wordt / is een wijziging doorgevoerd in bijlage 1 waarin het examenprogramma is opgenomen. Op pagina 38 was een fout geslopen in de tekst over de subdomeinen waarop het centraal examen betrekking heeft.

De juiste tekst moet zijn:

Het centraal examen heeft betrekking op de (sub)domeinen A1, B2, C2, D1 en E1.

(Dit is in overeenstemming met de informatie in de tabel op pagina 7 van dezelfde syllabus)

Geen casus

Voorlopig zal er in het centraal examen havo aardrijkskunde geen casus worden opgenomen, hoewel een groot deel van de voorbeeldopgaven in de syllabus hier wel over gaat. Onderdelen daarvan kunnen wel in het examen voorkomen.

Aangepaste vraagformuleringen

In het examen 2008 is een aanpassing op de vraagformuleringen geïntroduceerd (in de septembermededeling). In het examen 2009 zullen deze vraagformuleringen eveneens gehanteerd worden. Voorbeelden van deze aangepaste vraagformuleringen vindt u in de toelichtende tekst op Examenblad.nl.

De toegestane drukken van de Bos-atlas zijn de 52e en 53e.

Voor havo aardrijkskunde is er in 2009 geen compex-examen meer.

III.2.2.3 management en organisatie

In de syllabus m&o havo voor 2009 staat de volgende opmerking (p. 14):

Specifiek voor het examen 2009

In het Centraal Examen voor Management en Organisatie Havo 2009 worden voor het eerst onderwerpen getoetst, die lange tijd uitgesloten waren van centrale examinering. Deze onderwerpen hebben vooral betrekking op het beleid van niet-commerciële organisaties.

Deze nieuwe onderwerpen zullen nog niet in de grote casusopgaven getoetst worden. Ze zullen - zoveel mogelijk over de stof gespreid - worden getoetst in de kleinere opgaven binnen het examen.

III.2.2.4 tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving

Het centraal examen heeft betrekking op de periode van het Romaans tot heden, met nadruk op de periode vanaf 1800. Kunst, architectuur en vormgeving vanaf de Romantiek tot heden komen derhalve in het examen aan de orde. In het examen 2009 zal uit de periode vóór 1800 aandacht worden besteed aan de middeleeuwen. Het centraal examen 2009 is gericht op Taal in beeldende kunst, architectuur en vormgeving.

III.2.3 centrale examens voor havo bezemkandidaten

Waar het centraal examen voor bezemkandidaten gelijk is aan het centraal examen in de vernieuwde tweede fase (d.w.z. er is geen afzonderlijk bezemexamen), zijn de syllabi en de opmerkingen daarbij, zie III.2.2, ook voor de bezemkandidaten van belang.

III.2.3.1 Nederlands

CE overeenkomstig het nieuwe examenvak in de vernieuwde tweede fase. De eis dat alleen de spelling van 2005 geldt, is ook van toepassing op bezemkandidaten.

III.2.3.2 moderne vreemde talen

CE overeenkomstig het nieuwe examenvak in de vernieuwde tweede fase.

III.2.3.3 geschiedenis

CE overeenkomstig het nieuwe examenvak in de vernieuwde tweede fase.

Voor 2009 geldt dat het centraal examen havo geschiedenis wordt afgenomen volgens het examenprogramma (tijdelijke afwijking) dat is toegelicht in de syllabus havo geschiedenis 2009.

III.2.3.4 aardrijkskunde

Afzonderlijk centraal examen volgens het oude programma.

De domeinen voor het centraal examen havo aardrijkskunde 2009 (bezemexamen) zijn:

  • migratie en vervoer;
  • natuur en milieu;

In het examen 2008 is een aanpassing op de vraagformuleringen geïntroduceerd (in de septembermededeling). In het examen 2009 zullen deze vraagformuleringen eveneens gehanteerd worden. Voorbeelden van deze aangepaste vraagformuleringen vindt u in de toelichtende tekst op Examenblad.nl.

De toegestane drukken van de Bos-atlas zijn de 52e en 53e.

Voor havo aardrijkskunde is er in 2009 geen compex-examen meer.

III.2.3.5 wiskunde

wiskunde A1,2, Wiskunde B1, wiskunde B1,2

Deze vakken hebben een afzonderlijk bezemexamen volgens het oude programma. Anders dan in de vernieuwde tweede fase is de formulekaart als hulpmiddel bij het bezemexamen wél toegestaan.

III.2.3.6 natuurkunde

natuurkunde 1

Dit vak heeft een afzonderlijk bezemexamen volgens het oude programma. Voor deze bezemexamens geldt dus nog dezelfde uitsluiting als in 2008: C2 optica.

natuurkunde 1,2

Dit vak heeft hetzelfde centraal examen als Natuurkunde in de vernieuwde tweede fase. Dat betekent, dat de centraal getoetste onderdelen kunnen afwijken van de centraal getoetste onderdelen in 2008. Zie de syllabus voor de vernieuwde tweede fase.

III.2.3.7 scheikunde

CE overeenkomstig het nieuwe examenvak in de vernieuwde tweede fase.

Dat betekent onder andere dat ook vragen over 'evenwichten' en 'sterke/zwakke zuren en basen' kunnen voorkomen.

III.2.3.8 biologie

CE overeenkomstig het nieuwe examenvak in de vernieuwde tweede fase.

III.2.3.9 economie

economie 1

Dit vak heeft een afzonderlijk bezemexamen volgens het oude programma

economie 1,2

CE overeenkomstig het nieuwe examenvak in de vernieuwde tweede fase.

III.2.3.10 maatschappijleer

CE overeenkomstig maatschappijwetenschappen in de vernieuwde tweede fase

III.2.3.11 Management en organisatie

CE overeenkomstig het nieuwe examenvak in de vernieuwde tweede fase.

In de syllabus m&o havo voor 2009 staat de volgende opmerking (p. 14):

Specifiek voor het examen 2009

In het Centraal Examen voor Management en Organisatie Havo 2009 worden voor het eerst onderwerpen getoetst, die lange tijd uitgesloten waren van centrale examinering. Deze onderwerpen hebben vooral betrekking op het beleid van niet-commerciële organisaties.

Deze nieuwe onderwerpen zullen nog niet in de grote casusopgaven getoetst worden. Ze zullen - zoveel mogelijk over de stof gespreid - worden getoetst in de kleinere opgaven binnen het examen.

III.2.3.12 Filosofie

CE overeenkomstig het nieuwe examenvak in de vernieuwde tweede fase.

III.2.3.13 CKV 2

Vanaf 2009 heeft het vak Kunst (algemeen) een centraal examen. Het centraal examen kunst (algemeen) mag als schoolexamen voor bezemkandidaten CKV2 gebruikt worden. Zie de toelichting 'Kunst (algemeen), ckv2 en bezemkandidaten havo 2009' op Examenblad.nl.

III.2.3.14 Muziek

CE overeenkomstig muziek in de vernieuwde tweede fase.

III.2.3.15 tekenen, handenarbeid en textiele werkvormen.

CE overeenkomstig tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving in de vernieuwde tweede fase.

III.3 Vmbo algemene vakken

III.3.1 algemene opmerkingen

Het examenjaar 2009 is het tweede jaar waarin wordt gewerkt met globale examenprogramma's *) en syllabi.

Van de examenprogramma's wordt jaarlijks een vast gedeelte centraal geëxamineerd worden. Dat c.e.-deel is nader toegelicht in de syllabus, waardoor docenten hun leerlingen op het centraal examen kunnen voorbereiden.

Examenprogramma's en syllabi zijn per examenjaar en vak te raadplegen op Examenblad.nl.

*) Regeling examenprogramma's voortgezet onderwijs (kenmerk VO/OK-2007/13731, van 4 juni 2007, gepubliceerd in Staatscourant 2007 nr . 111

III.3.2 leeswijzer globale examenprogramma's

Het is gebleken dat de layout van de globale examenprogramma's onduidelijkheid kan creëren over wat wel en niet tot de centraal examenstof behoort. Zie voor uitleg de leeswijzer globale examenprogramma's in de Septembermededeling op Examenblad.nl.

III.3.3 mededelingen per vak

algemene vakken vmbo

vakspecifieke informatie*

syllabi*

Nederlands

info Ne ce 2009

syllabus

Frans

info Fa ce 2009

syllabus

Duits

info Du ce 2009

syllabus

Engels

info En ce 2009

syllabus

Spaans, Turks, Arabisch

info Sp, Tu en Ar ce 2009

syllabus

Fries

info Fr ce 2009

syllabus

maatschappijleer II

info ma II ce 2009

syllabus

wiskunde

info wi ce 2009

syllabus

natuur- en scheikunde I

info nask 1 ce 2009

syllabus **

natuur- en scheikunde II

info nask 2 ce 2009

syllabus **

biologie

info bi ce 2009

syllabus **

aardrijkskunde

info ak ce 2009

syllabus

geschiedenis

info gs ce 2009

syllabus

economie

info ec ce 2009

syllabus **

beeldende vorming

info beeldend ce 2009

syllabus

muziek

info muziek ce 2009

syllabus

dans, drama

info dans drama ce 2009

syllabus

  • In de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl kunt u de vakspecifieke informatie en de syllabus openen door op de link te klikken.

** Voor deze vakken is de papieren versie van de syllabus gewijzigd. Zie de vakspecifieke informatie.

III.4 Mededelingen centrale examens beroepsgericht

III.4.1 Algemene opmerkingen

In deze paragraaf wordt onder 'praktijkexamen' verstaan

  • een cspe - voor de vakken in de sectoren techniek, zorg en welzijn, economie en landbouw
  • een spe - voor de nieuwe beroepsgerichte vakken (techniek-breed, ict-route, sport, dienstverlening en veiligheid, intersectoraal en technologie in de GL).

Per beroepsgericht vak is de specifieke informatie opgenomen paraaf III.5.

Wat relevant is voor alle beroepsgerichte programma's volgt in de paragrafen III.4.2 t/m III.4.6.

III.4.2 Aanlevering van praktijkexamens beroepsgericht

Op drie tijdstippen ontvangt de school een zending met (papieren en/of digitale) examendocumenten.

  • eind januari/begin februari: eerste zending van Cito
  • medio maart tweede zending eveneens van Cito
  • eveneens medio maart derde zending van de IB-Groep

De eerste zending (eind januari/begin februari vanuit Cito) is bestemd voor de examinator die de inhoud kortsluit met de examensecretaris.

Als deze zending op 14 februari nog niet is ontvangen, dient de examensecretaris onverwijld contact op te nemen met Cito, Bedrijfsbureau VO, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem, e-mail: vo.bedrijfsbureau@cito.nl.

Per praktijkexamen bevat de eerste zending twee exemplaren van de volgende examendocumenten:

  • examenopgaven
  • evt. bijlagen
  • evt. uitwerkbladen
  • instructie voor de examinator
  • evt. bijzondere materialen (zoals A1- en A3-tekeningen)
  • een cd-rom met de nieuwe versie (netwerkversie!) van het computerprogramma MiniTester en een aantal voorbeelden van digitale minitoetsen, zie ook III.4.5
  • een handleiding voor MiniTester.

Aan de hand van de inhoud van dit pakket kunnen examinator en examensecretaris de organisatie van het praktijkexamen tot in detail afstemmen.

De tweede zending (medio maart vanuit Cito) bevat:

  • een of meer cd-roms met de bestanden bij alle beroepsgerichte praktijkexamens dit zijn de digitale bestanden bij de praktische opdrachten, de bestanden ten behoeve van de digitale minitoetsen en de printbare PDF-bestanden van de minitoetsen, zie ook III.4.5
  • een handleiding voor het ICT-gebruik, zie ook III.4.4
  • per praktijkexamen: twee (papieren) exemplaren van het correctievoorschrift

In een separate zending worden de wachtwoorden toegezonden.

Indien deze zending op 21 maart nog niet ontvangen is, dient de examensecretaris onverwijld contact op te nemen met Cito, Bedrijfsbureau VO, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem, e-mail: vo.bedrijfsbureau@cito.nl.

Voor anderen dan de examensecretaris en de desbetreffende examinatoren blijven de examendocumenten geheim. Bij digitale examendocumenten kan de systeembeheerder hierop een uitzondering vormen. Deze moet zowel het programma voor afname van de minitoetsen als de ICT-toepassingen bij de praktijkexamens tijdig voor aanvang van de examens installeren en uittesten.

De derde zending (medio maart vanuit de IB-Groep) bevat de papieren examendocumenten voor de kandidaten. Deze zending bevat enveloppen met in leerlingenaantal:

  • examenopgaven
  • evt. bijlagen
  • evt. uitwerkbladen
  • evt. bijzondere materialen (zoals A1- en A3-tekeningen)

Bij problemen gelieve de examensecretaris direct contact op te nemen met de IB-Groep, afdeling Examendiensten in Groningen, tel: 050-5998933

of e-mail: examens@ib-groep.nl).

III.4.3 Richtlijnen bij de praktijkexamens

De instructie voor de examinator bevat richtlijnen voor de voorbereiding, de uitvoering en de beoordeling van de praktijkexamens. De richtlijnen voor 2009 komen overeen met die voor 2008.

Aandachtspunten

  • bij de afname van het cspe
  • met betrekking tot geheimhouding van de opgaven
  • bij herkansing van het cspe

zijn opgenomen in de digitale versie van deze septembermededeling op Examenblad.nl.

III.4.4 Overzicht onderdelen en ICT in de praktijkexamens

Van ieder praktijkexamen 2009 is vanaf 1 december 2008 een overzicht beschikbaar waarin per onderdeel de tijdsduur, de toegestane hulpmiddelen en de plaats van de minitoetsen is vermeld.

Bovendien is het ICT-gebruik bij de praktijkexamens in dit overzicht opgenomen.

Dit overzicht kunt u openen door te klikken op de link in de digitale versie van de Septembermededeling.

De ICT-applicaties bij de praktische opdrachten werken ook onder Vista en, voor zover van toepassing, ook in Office 2007.

NB Op 17 december 2008 is een tweede versie van dit overzicht geplaatst. De verschillen ten opzichte van het vorige document zijn geel gemarkeerd.

III.4.5 Afname minitoetsen praktijkexamens

De minitoetsen bij de beroepsgerichte examens worden afgenomen met het speciale computerprogramma voor de minitoetsen, MiniTester geheten.

Scholen ontvangen bij de eerste zending praktijkexamens van Cito (eind januari / begin februari, zie III.4.2) een cd-rom met MiniTester inclusief een aantal voorbeelden van minitoetsen.

Welke voorbeeldminitoetsen per vak worden geleverd staat in het 'Overzicht onderdelen en ICT in de praktijkexamens' (zie III.4.4).

Scholen wordt geadviseerd om MiniTester tijdig uit te testen, bijvoorbeeld door de voorbeelden van de minitoetsen bij leerlingen af te nemen. Medio maart 2009 (tweede zending van Cito zie III.4.2) ontvangen scholen de minitoetsen cspe BB, KB en GL 2009.

Scholen kunnen in 2009 nog gebruik maken van papieren minitoetsen. Hiervoor ontvangen scholen in maart 2009 (bij de tweede zending van Cito, zie III.4.2) een cd-rom met printbare PDF-bestanden.

III.4.6 Cspe GL

In 2009 worden de centrale examens voor de onderstaande vakken in GL uitsluitend als cspe aangeboden*.

 

groep 1

Bouw

groep 2

MEI

groep 3

Z&W

timmeren

metaaltechniek

verzorging

metselen

elektrotechniek

uiterlijke verzorging

schilderen

installatietechniek

zorg-en-welzijn-breed

fijnhoutbewerken

metalektro

 

bouw-breed

instalektro

 
 

groep 4

HAV

groep 5

Consumptief

administratie

horeca

handel en verkoop

bakken

mode en commercie

consumptief-breed

handel en Administratie

 

Een bijzonderheid is dat er één identiek cspe GL is dat geldt voor alle vakken die tot dezelfde groep behoren.

Het informatiemagazine van september 2007 is ook beschikbaar op deze plaats in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl.

  • Voor grafimedia GL wordt ook een cspe aangeboden, voor voertuigentechniek GL, transport en logistiek GL en de beroepsgerichte vakken in de sector Landbouw worden cse's GL aangeboden.

III.5 Informatie per beroepsgericht programma

sector techniek

vakspecifieke informatie*

syllabi*

bouwtechniek-timmeren

info BTt ce 2009

syllabus

bouwtechniek-metselen

info BTm ce 2009

syllabus

bouwtechniek-schilderen

info BTs ce 2009

syllabus

bouwtechniek-fijnhoutbewerken

info BTf ce 2009

syllabus

bouw-breed

info Bbr ce 2009

syllabus

elektrotechniek

info ET ce 2009

syllabus

installatietechniek

info IT ce 2009

syllabus

metaaltechniek

info MT ce 2009

syllabus

metalektro

info ME ce 2009

syllabus

instalektro

info IE ce 2009

syllabus

grafimedia

info Gm ce 2009

syllabus

transport en logistiek

info T&L ce 2009

syllabus

voertuigentechniek

info VT ce 2009

syllabus

 

sector zorg en welzijn

vakspecifieke informatie*

syllabi*

uiterlijke verzorging

info UV ce 2009

syllabus

verzorging

info VZ ce 2009

syllabus

zorg-en-welzijn-breed

info ZWbr ce 2009

syllabus

 

sector economie

vakspecifieke informatie*

syllabi*

administratie

info AD ce 2009

syllabus

handel en verkoop

info HV ce 2009

syllabus

mode en commercie

info MC ce 2009

syllabus

handel en administratie

info HA ce 2009

syllabus

consumptief-horeca

info COhor ce 2009

syllabus

consumptief-bakken

info CObak ce 2009

syllabus

consumptief-breed

info CObr ce 2009

syllabus

 

sector landbouw

vakspecifieke informatie*

syllabi*

landbouw en landbouw-breed

info LN ce 2009

x

 

nieuwe beroepsgerichte vakken

vakspecifieke informatie*

syllabi*

ict-route

activiteitenplanning ictr spe 2009

syllabus

intersectoraal

activiteitenplanning intersec spe 2009

syllabus

techniek-breed

activiteitenplanning tnbr spe 2009

syllabus

technologie in de GL

activiteitenplanning technoGL spe 2009***

syllabus**

sport, dienstverlening en veiligheid

activiteitenplanning sdv spe 2009***

syllabus

*In de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl kunt u de vakspecifieke informatie en de syllabus openen door op de link te klikken.

** NB De syllabus voor Technologie in de GL verschilt van de syllabus die vorig jaar is gebruikt!

Reden: het spe GL Technologie geldt ook als spe GL ict-route en als spe GL intersectoraal.

*** De activiteitenplanningen voor de nieuwe beroepsgerichte vakken zijn op 17 oktober geplaatst.

III.6 Contactadressen bij de examens vmbo

  • bij vermoede onvolkomenheden in opgaven en correctievoorschriften:

CEVO-Examenlijn (III.6.1)

  • problemen met installatie en/of werking software bij de afname van

examens (Icthelpdesk) (III.6.2)

III.6.1 Examenlijn CEVO

Bij vermoede onvolkomenheden in examenopgave of correctievoorschrift

Postbus 8128, 3503 RC Utrecht

tel.: 030-2843055

e-mail: examen@cevo.nl

III.6.2 Ict-examenhelpdesk

Er is een ICT-examenhelpdesk ingericht voor problemen m.b.t. de

installatie en de werking van de software die bij de examenafnames

ingezet wordt.

Informatie over de bereikbaarheid en openingstijden van deze helpdesk

vindt u op compex.cito.nl (Ict-examenhelpdesk).

IV tijdschema van werkzaamheden voor de eindexamens vwo, havo, vmbo, 2008/2009

2008/2009, maand

voor wie

gebeurtenis

september

alle scholen

Ontvangst van de formulieren opgave aantal examenkandidaten 2009 vwo, havo en vmbo

oktober

alle scholen

Ontvangst van de brochure "diploma's en andere waardepapieren".

voor 1 oktober

alle scholen

Aan de inspectie zenden: het examenreglement en het programma van toetsing en afsluiting.

voor 15 oktober

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Opsturen van het formulier opgave aantal examenkandidaten vwo 2009 indien tevens kandidaten worden opgegeven voor het centraal praktisch examen in een van de beeldende vakken

voor 1 november

alle scholen

Opsturen van de formulieren opgave aantal examenkandidaten 2009 aan IB-Groep, Examendiensten, het origineel van de formulieren vwo, havo en vmbo

N.b. op deze formulieren melden scholen voor vwo ook het aantal kandidaten ckv2

Nov/dec

alle scholen

Ontvangst van de terugmeldingsformulieren.

27 november 2008#

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Ontvangst opgaven cpe vwo per aangetekende post.

eind januari of begin februari

vmbo BB, KB en GL

Van Cito ontvangt de school de eerste zending voor de praktijkexamens en de 2009-netwerkversie van minitester om deze tijdig te kunnen testen (zie III.4.2.)

wo 4 maart 2009

vmbo GL en TL

ontvangst cpe beeldende vakken vmbo per aangetekende post

maart

alle scholen

De scholen ontvangen de poolingbrieven 2e correctie van de IB-groep

maart

alle scholen

Maartmededeling over organisatorische zaken, met o.m. de ''aangewezen vakken'' en het rooster van het 2e tijdvak

medio maart

vmbo BB, KB en GL

Van Cito ontvangt de school de tweede zending voor de praktijkexamens (zie III.4.2.)

De wachtwoorden worden separaat toegezonden.

ma 9, di 10 of wo 11 maart

vmbo BB en KB

Van de IB-Groep, Examendiensten (tel. 050 - 5998933), ontvangt de school de derde zending voor de praktijkexamens (pakketten met de opgaven voor de kandidaten) (zie III 4.2)

wo 18 maart

vwo

Ontvangst opgaven CKV2 eerste afnametijdstip per aangetekende post

ma 23 maart

vmbo GL en TL

Start cpe beeldende vakken

voor vr 20 maart

alle scholen

Ontvangst van Cito van:

  • instructie voor het verzamelen van de afnamegegevens t.b.v. de normering waarin opgenomen informatie over de Cito-verwerking in 2009
  • cd-rom met het programma WOLF voor het verstrekken van afnamegegevens

ma 6 april

vmbo BB, KB en GL

Aanvang cspe BB, KB en GL

wo 8 april

vwo

CKV2: eerste afnametijdstip 09.00-12.00

do 9 april

vwo

CKV2: Ontvangst van de opgaven tweede afnametijdstip (van IBG) per aangetekende post

di 14 april

vwo

CKV2: Uiterste datum insturen naar Cito van deelscores t.b.v. de normering

vr 17 april

vwo

CKV2: publicatie adviesnormen eerste afnametijdstip om 8.00 uur op http://www.cito.nl/vo/se/ckv2/eind_fr.htm

wo 22 april

vwo

CKV2: tweede afnametijdstip 09.00-12.00

vr 24 april

vwo

CKV2: publicatie adviesnormen tweede afnametijdstip om 8.00 uur op http://www.cito.nl/vo/se/ckv2/eind_fr.htm

wo 6, do 7 en vr 8 mei

alle scholen

Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal schriftelijk examen in het eerste tijdvak.

N.B. De pakketten moeten direct door de school in ontvangst worden genomen, gecontroleerd en veilig opgeborgen.

wo 13 mei

vmbo, havo en vwo

Bij de IB-Groep zo spoedig mogelijk na vaststelling van de resultaten van de schoolexamens melden, doch uiterlijk 3 dagen voor het begin van het centraal examen. Dit betreft alle schoolexamencijfers, ook cijfers die u wellicht uiteindelijk bij de uitslagbepaling wil betrekken zoals bijvoorbeeld Frans 1 in plaats van Frans 1,2. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

De IB-Groep heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.ib-groep.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2009

wo 13 of do 14 mei

alle scholen

Ontvangst per niet-aangetekende post van de erratumbladen op de opgaven voor het eerste tijdvak centrale examens.

vr 15 mei

vmbo

Einddatum cpe beeldende vakken

ma 18 mei

alle scholen

Aanvang centraal schriftelijk examen

25 mei

vmbo BB, KB en GL

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

  • cspe (BB, KB en GL).
  • cse beroepsgericht (GL)

3 juni

Alle scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

  • examens algemene vakken vmbo, alle vakken havo/vwo die zijn afgenomen in de periode 18 t/m 29 mei
  • cpe beeldende vakken

Vr 5 juni

Vmbo BB, KB en GL

Einddatum eerste tijdvak cspe

Vr 5 juni

vmbo BB, KB en GL

Uiterste datum voor opmerkingen over de centrale examens beroepsgerichte programma's in verband met de normering door de CEVO in het eerste tijdvak

wo 10 juni

Alle scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

  • examens algemene vakken vmbo, alle vakken havo/vwo die zijn afgenomen na 29 mei

wo 10 juni

vmbo BB, KB en GL

bekendmaking normering 1e tijdvak beroepsgerichte programma's vmbo om 08.00 uur op www.examenblad.nl en www.cito.nl

wo 10 juni

vmbo BB, KB en GL

begin van het tweede tijdvak voor de cspe BB, KB en GL

wo 10 juni

alle scholen

Uiterste datum voor inzenden opmerkingen over de centrale examens algemene vakken in verband met de normering door de CEVO in het eerste tijdvak.

ma 8, di 9 of wo 10 juni

alle scholen

Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal examen tweede tijdvak.

di 9 of wo 10 juni

alle scholen

Ontvangst van de erratumbladen opgaven voor het tweede tijdvak.

wo 17 juni

vmbo-scholen

Bekendmaking normering 1e tijdvak algemene vakken vmbo, om 08.00 uur

do 18 juni

vwo-havo scholen

Bekendmaking normering 1e tijdvak vwo en havo, om 08.00 u.

ma 22 juni voor 12.00 uur

alle scholen

Aan de IB-Groep doorgeven welke kandidaten deelnemen aan het tweede tijdvak, Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

Hierbij kunnen de volgende zaken aan de orde zijn:

  • kandidaten die aan de herkansing deelnemen, met vermelding van het vak waarin examen wordt afgelegd;
  • kandidaten die bij een of meer zittingen van het eerste tijdvak verhinderd waren aanwezig te zijn en in de gelegenheid worden gesteld in het tweede tijdvak hun examen voort te zetten of te voltooien;
  • de cijfers van het alsnog voltooide s.e. van alle kandidaten die het s.e. niet hebben kunnen voltooien voor het eerste tijdvak.

ma 22 juni voor 17.00 uur

scholen met een kandidaat in een aangewezen vak

Uiterste datum voor aanmelding aan IB-Groep, Examendiensten van de kandidaten voor het tweede tijdvak in een van de aangewezen vakken (tweede tijdvak afgenomen door staatsexamencommissie).

NB: De aanmelding geschiedt m.b.v. een aparte aanmeldapplicatie. De school moet deze kandidaten ook aanmelden bij BRON (zie 22 juni voor 12.00 uur). Toelichting: de school moet de kandidaten die deelnemen aan een aangewezen vak in het 2e tijdvak en/of deelnemen aan het derde tijdvak aanmelden bij BRON, mede t.b.v. eventuele Inspectiecontrole. De separate aanmelding bij Examendiensten is voor de afname van het centraal examen door de staatsexamencommissie.

ma 22, di 23, wo 24 juni

alle scholen

Tweede tijdvak, cse algemene vakken, voor de vakken waarbij dit op school wordt afgenomen

wo 24 juni

Vmbo BB, KB en GL

Einddatum tweede tijdvak cspe

vr 26 juni

scholen met een kandidaat in een aangewezen vak

Aangewezen vakken: tweede tijdvak afgenomen door de Staatsexamencommissie

vr 26 juni

alle scholen

Uiterste datum voor inzenden:

  • aan Cito: afnamegegevens tweede tijdvak via WOLF
  • bij de CEVO: opmerkingen over de centrale examens 2e tijdvak in verband met de normering door de CEVO

wo 1 juli

alle scholen

08.00 uur bekendmaking normering tweede tijdvak

wo 1 juli

alle scholen

publicatie uitslagen 2e tijdvak aangewezen vakken

vr 3 juli

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 1e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar de IB-Groep. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

De IB-Groep heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.ib-groep.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2009

ma 6 juli voor 17.00 uur

alle scholen

Uiterste datum voor aanmelden van de kandidaten voor het derde tijdvak, bij de voorzitter van de staatsexamen-commissie vwo-havo-mavo. In mei ontvangt de school van Examendiensten nadere informatie.

Aanmeldingen na 6 juli 2009 worden niet in behandeling genomen.

do 15 juli

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 2e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar de IB-Groep. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

De IB-Groep heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.ib-groep.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2009

3 dagen vóór aanvang van het derde tijdvak examen

scholen met een kandidaat in het derde tijdvak

Aan de IB-Groep doorgeven welke kandidaten deelnemen aan het derde tijdvak, Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

ma 10 augustus

scholen met een kandidaat in het derde tijdvak

Begin van het derde tijdvak. Data en plaatsen worden na aanmelding bekend gemaakt.

vr 28 augustus

alle scholen

publicatie uitslagen 3e tijdvak

vr 11 september

Alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 3e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar de Informatie Beheer Groep. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

De IB-Groep heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.ib-groep.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2009

# Datum aangepast door de redactie van Examenblad.nl; oorspronkelijke datum was 4 december.

Pijl omhoog