Mededelingen over de eindexamens 2008 voor vwo, havo, vmbo en vavo (Septembermededeling)

kenmerk: CEVO-07.1691
datum: 20 september 2007
gepubliceerd: Cfi Online september 2007

De publicatie van de Septembermededeling op Het Examenblad is voorzien van verwijzingen naar relevante regelgevingen, mededelingen en bijlagen. Daarnaast is de mededeling voorzien van toelichtingen op punten waar dat nodig is.


I. mededelingen van algemene aard

I.0 Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal schriftelijk examen in het eerste tijdvak

De examens worden op school afgeleverd op woensdag 7, donderdag 8 of vrijdag 9 mei.

Wij zijn ons ervan bewust dat veel scholen op deze data voor de leerlingen vakantie hebben gepland. In zorgvuldig overleg tussen de bij de examens betrokken organisaties is echter vastgesteld dat levering op een ander moment onverantwoord is. Levering na Pinksteren, pal voor de aanvang van het centraal examen, geeft onvoldoende ruimte als bij bestelling of bezorging onverhoopt iets misgaat. Levering nog voor de op veel scholen vastgestelde meivakantie van de leerlingen is in de productieplanning van de examens evenmin haalbaar.

In april zal aan de scholen worden meegedeeld op welke van deze drie data de examens worden bezorgd. Wij verzoeken scholen, te regelen dat op de aangegeven dag twee daartoe bevoegde personen op school aanwezig zijn

I.1 wijzigingen bij het examen 2008

Ingaande het examenjaar 2008 zijn een aantal wijzigingen van toepassing en een aantal wijzigingen zijn in een afrondend stadium, en derhalve onder voorbehoud (zoals bijvoorbeeld 'vak op hoger niveau'). U vindt de wijzigingen respectievelijk in hoofdstuk I.1 en I.2

I.1.1 Centraal examen voorlaatste leerjaar

Met ingang van schooljaar 2007-2008 is het mogelijk om het centraal examen af te leggen in het voorlaatste leerjaar. Zie hiervoor het besluit van 17 februari 2007, houdende wijziging van het Inrichtingsbesluit W.V.O. en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. onder meer in verband met het voorzien in de mogelijkheid van het afleggen van centraal examen in het voorlaatste leerjaar, Staatsblad 94, jaargang 2007. Deze is per 1 augustus 2007 in werking getreden bij koninklijk besluit van 22 juni 2007, Staatsblad 259. De besluiten zijn ook raadpleegbaar op www.overheid.nl onder 'officiële publicaties'.

I.1.2 Overgangsregeling centraal examen voorlaatste leerjaar in combinatie met aanpassing van de profielen

Gelet op de gelijktijdige inwerkingtreding per 1 augustus 2007 van de aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo en de mogelijkheid in het voorlaatste leerjaar centraal examen te kunnen afleggen is in de Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo per 1 augustus 2007 van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10-8-'07, nr. VO/OK/2007/18980 (Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo 2007) een overgangsbepaling opgenomen. Artikel 4 regelt in welke vakken in het voorlaatste leerjaar géén centraal examen als examen volgens de nieuwe profielen kan worden afgenomen en is van toepassing op de jaren 2008 en 2009 voor respectievelijk het havo en vwo.

Vooruitlopend op de eerste nieuwe examens voor het havo in 2009, kunnen leerlingen uit 4 havo, die dit schooljaar zijn gestart met de nieuwe profielen, in 2008 toch worden toegelaten tot het centraal examen, met uitzondering van de vakken Aardrijkskunde, Natuurkunde, Wiskunde A en Wiskunde B. Het bevoegd gezag dient er bij zijn bepaling of hij een leerling uit het voorlaatste leerjaar in de gelegenheid stelt centraal examen af te leggen rekening mee te houden dat de examenopgaven van de vakken die niet zijn uitgezonderd, zijn geënt op de examenprogramma's van 1998. Het bevoegd gezag beslist of, gelet op programmatische verschillen tussen de oude en nieuwe examenprogramma's, de school in staat is de leerling hierop voor te bereiden. Bijvoorbeeld omdat de school extra begeleiding voor de kandidaat beschikbaar moet stellen vanwege inhoudelijke verschillen tussen "oud"en "nieuw".

Deze voorziening kan ook worden toegepast in het vavo en door de staatsexamencommissie.

I.1.3 aanpassing van de profielen

De Wet van 27 april 2006 tot wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs ter aanpassing van de profielen in de tweede fase van het vwo en het havo (aanpassing profielen tweede fase vwo en havo), (Staatsblad 251, jaargang 2006) en het Besluit van 22 december 2006, houdende wijziging van onder meer het Inrichtingsbesluit W.V.O., het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o., en het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 in verband met wijziging van de wettelijke bepalingen over de tweede fase van het havo en vwo (Staatsblad 24, jaargang 2007) zijn per 1 augustus 2007 in werking getreden (Staatsblad 118, jaargang 2007). Alle scholen voor havo/vwo hebben exemplaren ontvangen van de publicatie van het Tweede Fase Adviespunt: 'Regelgeving voor de Vernieuwde Tweede Fase' (www.tweedefase-loket.nl). Deze publicatie bevat de gewijzigde regelgeving in het kader van de aanpassingen in de bovenbouw van havo en vwo. De nieuwe profielen zijn van toepassing voor de leerlingen die met ingang van 1 augustus 2007 beginnen met het vierde leerjaar vwo of havo.

I.1.4 Examenprogramma's en syllabi

Voor leerlingen die vanaf 1 augustus 2007 beginnen met het vierde leerjaar vmbo, havo of vwo gelden nieuwe examenprogramma's *). Het belangrijkste verschil met de huidige examenprogramma's is dat de nieuwe examenprogramma's globaler zijn.

Ze geven meer ruimte voor eigen keuzes van scholen, vooral bij het schoolexamen.

Om te zorgen dat de eisen voor het centraal examen duidelijk blijven, worden deze wel nauwkeurig omschreven. Deze beschrijving vindt u echter niet meer in de examenprogramma's, maar in een afzonderlijke publicatie per vak: de 'syllabus'. Deze is vastgesteld door de CEVO.

Voor vmbo zie onder III.3 en III.5 van deze Septembermededeling eindexamens 2008.

Voor de schoolexamens publiceert de SLO handreikingen op de internetsite (voor vwo en havo ook in de vorm van een publicatie die naar alle scholen wordt gezonden). Die handreikingen bevatten suggesties voor de uitwerking van de stof voor het schoolexamen. Die suggesties zijn een dienst aan de scholen: ze zijn er niet aan gebonden. De scholen zijn voor het schoolexamen wel gebonden aan de meer globale omschrijvingen in het examenprogramma.

  • De nieuwe examenprogramma's zijn vastgesteld bij de Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o. (VO/OK-2007/13731) van 4 juni 2007 (Staatscourant 2007, nr. 111, woensdag 13 juni 2007, p. 16; CFI-Online juni 2007). Zie ook II.3.2 van deze Septembermededeling eindexamens 2008.

I.1.5 Aanpassingen Examenblad.nl

De website Het Examenblad heeft een aantal wijzigingen ondergaan. Alle informatie op de site is nu geordend op examenjaar.

Voordat u op de site informatie gaat zoeken, kunt u links boven het examenjaar kiezen. Het gaat daarbij om het jaar waarin het centraal examen valt. Standaard (als u niets kiest) staat dat nu op 2008. Als u het gewenste jaar hebt gekozen, gaat u op de gebruikelijke manier (via de gekleurde menu's) naar een specifiek examen(vak). U vindt dan alle informatie voor het examen in dat vak en in dat jaar overzichtelijk gegroepeerd, en hoeft niet de voor een examenjaar relevante informatie uit een lange lijst van officiële publicaties te destilleren.

Op elk willekeurig moment op elke pagina van de site kunt u, als dat nodig is, daarna weer van jaar wisselen.

Ook de vormgeving van de site is op onderdelen aangepast ten behoeve van een beter overzicht en een meer eigentijdse vormgeving. De verschillen zijn klein en behoeven geen nadere toelichting.

Via de rubriek ''Help'' krijgt u nadere informatie over de opbouw van de site.

Ook de officiële naam is gewijzigd. Voorheen werden afwisselend de naam Het Examenblad en het adres www.eindexamen.nl gebruikt. Vanaf nu is de naam Examenblad.nl (www.examenblad.nl). Via www.eindexamen.nl komt u nog wel op de site, Favorieten in uw internetbrouwer aanpassen is dus niet nodig.

I.1.6 Cspe GL

In april/mei 2007 is de geschiktheid van het cspe als beroepsgerichte examenvorm voor de gemengde leerweg beproefd, waarna besloten is tot invoering in 2009 van het cspe GL bij de volgende groepen van verwante vakken:

 

groep 1

Bouw

groep 2

MEI

groep 3

Z&W

Timmeren

Metaaltechniek

Verzorging

Metselen

Elektrotechniek

Uiterlijke verzorging

Schilderen

Installatietechniek

Zorg-en-welzijn-breed

Fijnhoutbewerken

Metalektro

 

Bouw-breed

Instalektro

 
 

groep 4

HAV

groep 5

Consumptief

Administratie

Horeca

Handel en verkoop

Bakken

Mode en commercie

Consumptief-breed

Handel en Administratie

 

Een bijzonderheid is dat er één identiek cspe GL is dat geldt voor alle vakken die tot dezelfde groep behoren. Met ingang van het centraal examen 2009 is er voor deze vakken dus geen cse GL meer.

In 2008 kan de school bij de opgave van de aantallen kandidaten aan de IB-Groep voor elk van de hierboven genoemde vakken kiezen tussen de "oude" situatie (het cse GL) en de toekomstige (alleen een cspe GL).

Begin september heeft Cito een informatiemagazine met alle ins en outs over het cspe GL verstuurd aan alle vmbo-GL-scholen, die één of meer van de genoemde vakken in huis hebben. Dit informatiemagazine is ook beschikbaar op deze plaats in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

I.1.7 Toegestane hulpmiddelen

De toegestane hulpmiddelen zijn in 2008 slechts op een klein onderdeel gewijzigd: zie II.6 van deze Septembermededeling eindexamen 2008.

I.2 wijzigingen bij het examen 2008 (onder voorbehoud)

I.2.1 Vak hoger niveau

Het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs onder meer in verband met enkele aanpassingen in de inrichtings- en examenvoorschriften met betrekking tot het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs is aangenomen door de Tweede Kamer en vervolgens naar de Eerste Kamer gegaan voor behandeling in september. De wet kan bij koninklijk besluit, naar verwachting, per 1 januari 2008 in werking treden, mits het wetsvoorstel ook door de Eerste Kamer wordt aangenomen. Het bevoegd gezag kan dan leerlingen in de gelegenheid stellen één of meer vakken op een hoger kwalificatieniveau (uit een hogere leerweg, het havo of vwo) te volgen en af te sluiten in plaats van het overeenkomstige vak uit de 'eigen' leerweg (vanaf het examenjaar 2008).

Voor de toepassing van deze mogelijkheid is de volgende informatie van belang:

  • in overeenstemming met de bepaling in de wet, dat het bevoegd gezag beslist of de leerling in de gelegenheid wordt gesteld een of meer vakken op een hoger niveau af te sluiten in plaats van het overeenkomstige vak uit de eigen leerweg, is het ook aan het bevoegd gezag om te bepalen of er sprake is van overeenkomstigheid tussen de vakken;
  • in de basisberoepsgerichte leerweg kan het beroepsgerichte programma worden vervangen door het overeenkomstige programma uit de kaderberoepsgerichte leerweg. Het beroepsgerichte programma in de kader- en basisberoepsgerichte leerweg kan niet worden vervangen door het beroepsgerichte programma uit de Gemengde leerweg.
  • het eindcijfer van het overeenkomstige vak wordt (zonder omrekening) betrokken bij de vaststelling van de uitslag;
  • alle regels van het overeenkomstige vak uit het hogere niveau gelden; het desbetreffende examenprogramma en de voorgeschreven weging voor de berekening van het eindcijfer van het vak (verhouding van het meetellen van het cijfer voor het schoolexamen en het cijfer voor het centraal examen), het daarbij behorend examen en de daarbij behorende normering;
  • het diploma en de cijferlijst blijven herkenbaar; hierop blijft dus de leerweg van inschrijving vermeld worden, ongeacht of er een vak of meer op een hoger niveau zijn afgesloten. Het diploma wordt bepaald door de vakken van het laagste niveau; de leerling moet kunnen excelleren, niet afzakken;
  • het afleggen van een examen in een vak op een hoger niveau moet een bewuste keuze zijn van een leerling en geen gok. Bovendien kent iedere leerweg een eigen onderwijsinrichting, een eigen examenprogramma en het daarbij behorende eindexamen. Het is dan ook niet mogelijk om een cijfer behaald voor een vak om te rekenen naar een hoger of een lager niveau;
  • een herkansing vindt altijd plaats op hetzelfde niveau als waarop het examen in een vak is afgelegd. Het recht bestaat er immers uit dat een eerder afgelegd examen opnieuw kan worden afgelegd, dit impliceert dat het om hetzelfde vak gaat;
  • het niveau waarop in een vak centraal examen wordt afgelegd is bepaald op het moment waarop de school het schoolexamencijfer verstrekt aan de Informatie Beheer Groep;
  • in een vak kan slechts op één niveau centraal examen worden afgelegd. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan op meerdere niveaus centraal examen af te leggen in dezelfde vakken. Ook is niet toegestaan dat als in het voorlaatste leerjaar centraal examen is afgelegd in een vak, in het laatste leerjaar centraal examen wordt afgelegd in hetzelfde vak op een ander niveau;
  • als een vak is afgelegd op een hoger niveau blijkt dit uit de vermelding op de cijferlijst; dit gaat geregeld worden bij de regeling Modellen diploma's voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo).

Mede in verband hiermee wordt het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. (hierna te noemen: Eindexamenbesluit) gewijzigd. Het kunnen volgen van een extra vak uit een hoger (of van hetzelfde) kwalificatieniveau (dat niet voorkomt in de 'eigen' leerweg) wordt hierin meegenomen. Deze mogelijkheid zal dan, naar verwachting, ook vanaf de examens in 2008 van toepassing zijn. Hierdoor wordt het bijvoorbeeld mogelijk dat:

  • een leerling uit de basis- of kaderberoepsgerichte leerweg een algemeen vak als kunstvakken II of lichamelijk opvoeding 2 uit het vrije deel van de gemengde- en theoretische leerweg als extra vak kan kiezen;
  • een leerling uit de theoretische leerweg een beroepsgericht vak uit de gemengde leerweg deel kan laten uitmaken van zijn eindexamen als extra vak.

I.2.2 Aanwijzingsprocedure gecommitteerde

Na inwerkingtreding van eerdergenoemd wetsvoorstel en de daaruit voortvloeiende wijzigingen op het Eindexamenbesluit kan het bevoegd gezag zelf de gecommitteerde(n) aanwijzen. De Informatie Beheer Groep blijft de scholen (per onderwijssoort) koppelen op basis waarvan het bevoegd gezag gecommitteerden aanwijst. Deze aanwijzing maakt het bevoegd gezag bekend aan die scholen waarvoor zij de tweede correctie verrichten.

I.2.3 voorschriften tweede correctie

Tevens wordt het Eindexamenbesluit aangepast ter vergroting van de kwaliteit van de tweede correctie, waarbij de rol van het bevoegd gezag versterkt wordt. Aanvullingen op de correctievoorschriften behelzen:

  • de tweede corrector voegt een door hem opgestelde en ondertekende verklaring omtrent de verrichte correctie bij het gecorrigeerde werk;
  • deze verklaring wordt mede ondertekend door zijn bevoegd gezag;
  • aanpassing van de procedure die moet worden gevolgd als de eerste en tweede corrector niet tot overeenstemming kunnen komen bij het vaststellen van de score.

I.2.4 Nieuwe vakken

De wetswijziging voegt het vak lichamelijke opvoeding (LO2) toe aan het vrije deel van de gemengde en theoretische leerweg. Door de wetswijziging kan het Eindexamenbesluit het vak Friese taal en cultuur aanwijzen dat als extra vak gekozen kan worden door leerlingen uit de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg.

I.3 Aangepaste examens voor kandidaten met een beperking

1.3.1 kandidaten met een visuele of auditieve beperking

Kandidaten met een visuele beperking moeten net als vorige jaren worden ''aangemeld'' met een speciaal bij IBG aan te vragen formulier.

Voor beeldschermexamens (algemene vakken BB, en Duits en Frans KB) geldt dat ook voor kandidaten met een auditieve beperking problemen kunnen ontstaan. Deze moeten eveneens via het formulier worden aangemeld. Zie toelichting in 1.3.3, digitale examens voor kandidaten met visuele of auditieve beperking in de Septembermededeling eindexamens 2008 op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

1.3.2 kandidaten met een leesbeperking (dyslexie)

Net als vorige jaren wordt ten behoeve van kandidaten met een leesbeperking bij de schriftelijke examens het volgende geleverd:

  • a. 
    Voor kandidaten die o.g.v. het deskundigenrapport recht hebben op auditieve ondersteuning, is op bestelling een Daisy-CD met ingesproken tekst beschikbaar, of een PDF (tekstbestand) voor audio middels spraaksynthese (kunstmatige stem). De Daisy is alleen beschikbaar voor het eerste tijdvak. Als een kandidaat recht heeft op auditieve ondersteuning, geldt dat voor eerste én tweede tijdvak en moet de school in het tweede tijdvak zelf een voorziening treffen.
  • b. 
    Sinds het centraal examen 2007 worden de examens geleverd in een grotere letter (punt 11) en voor havo en vwo in een ander lettertype dan voorheen. Waar voorheen dyslectische kandidaten grootschrift nodig hadden, is dat door de grotere letter en het andere lettertype voor een deel van de kandidaten niet meer nodig. Scholen wordt dringend verzocht, met de kandidaten aan de hand van het examen 2007 na te gaan of vergroting nodig is, en alleen zelf te vergroten indien nodig.

Als de dyslectische kandidaat zijn examen maakt aan de computer, kan hem ook in plaats van een papieren vergroting de digitale PDF worden aangeboden. Daarbij kan hij steeds op maat en naar wens vergroten.

  • c. 
    Sinds het examen 2007 wordt geen vergroot examen meer op papier aan de scholen geleverd. Aan de hand van de op bestelling te leveren PDF kan de school zelf voor vergroting zorgen.

Deze procedure riep in 2007 vragen op bij scholen. Verondersteld werd, dat hier sprake is van een bezuiniging. Dat is zeer beslist niet het geval. De examens in de grotere letter leiden tot een toename van het standaard drukwerk die de bezuiniging door het wegvallen van grootschriftlevering meer dan teniet doet. Daarnaast spraken scholen ook zorg uit over de geheimhouding bij dit extra op school te verrichten werk. Inderdaad vergt de eigen productie van grootschrift zorgvuldige procedures. De VO-Raad heeft daarover protocollen gepubliceerd. Daarnaast is de veiligheid ermee gediend als scholen alle benodigde grootschrift in één sessie produceren, zodat er niet steeds sprake is van een kleine klus die tussen andere bezigheden door moet worden verricht.

De CEVO overlegt met de VO-Raad of en op welke wijze in de toekomst beter aan de zorgen van scholen tegemoet kan komen. Voor het centraal examen 2008 geldt in ieder geval dezelfde procedure als voor het examen 2007.

  • d. 
    Bij vergroting kan het zijn dat de maatvoering van een tekening niet meer klopt. Incidenteel blijkt ook info uit tabellen e.d. weg te vallen. Dat laatste kan worden voorkomen door de pdf niet rechtstreeks vergroot af te drukken maar eerst 1 op 1, en daarna op de kopieermachine te vergroten. Voor het eerste is de algemene regel: de kandidaat met een leesbeperking meet en tekent op het examen in de originele versie.
  • e. 
    In de Maartmededeling 2007 is aandacht besteed aan het volgende. Bij beperkingen mag de school aanpassingen treffen in de vorm waarin het examen wordt aangeboden. Een voorbeeld daarvan is audio of grootschrift. De exameneisen zelf echter gelden onverkort. Dat geldt ook voor de spellingseisen bij Nederlands, en bij Engels GL/TL. De school mag de kandidaat echter wel hulpmiddelen aanreiken. Een vaak functioneel hulpmiddel is de computer als schrijfgerei. De spellingscontrole (Nederlands of Engels) mag door de kandidaat worden gebruikt. Als de kandidaat een zeer ernstige leesbeperking heeft die het toetsenbord van de computer onbruikbaar maakt, kan de school contact opnemen met de inspectie.

1.3.3 Nadere informatie over aangepaste examens voor kandidaten met een beperking

De volgende documenten zijn beschikbaar in de digitale versie van de Septembermededeling eindexamens 2008 op Examenblad.nl (www.examenblad.nl):

Computers en examen

I.4.1 computerexamens

I.4.1.1 Compex-examens

Ook in 2008 kan een school ervoor kiezen om een examen in Compex-vorm aan te bieden. Dit betekent dat bij een deel van het examen een computer nodig is bij de beantwoording van de meeste vragen.

U kunt kiezen voor een Compex-examen bij de volgende 10 vakken:

Vmbo: GL/TL: biologie, NaSk1, economie

Havo: aardrijkskunde, biologie, natuurkunde 1,2

Vwo: wiskunde A 1, wiskunde A1,2, biologie, natuurkunde 1,2

Voor het havo-vak economie 1 is er in 2008 geen compex-examen meer.

Scholen maken hun keuze voor Compex door de bestelling van opgaven bij de IB-Groep (voor 1 november). Een school die een Compex-examen bestelt, wordt voor de tweede correctie gepoold met een andere school die hetzelfde Compex-examen afneemt. Als een school op een later moment moet besluiten om van het Compex-examen af te zien, blijft de pooling met deze school bestaan. Dit betekent dat de school nog wel de tweede correctie van een Compex-examen moet uitvoeren.

Een aantal zaken rondom Compex-examens is veranderd sinds 2007!

Voor meer informatie over deze veranderingen en andere aandachtspunten, verwijzen we u naar het document 'belangrijke aandachtspunten voor de Compex-examens van 2008' die beschikbaar is in de digitale versie van de Septembermededeling eindexamens 2008 op Examenblad.nl (www.examenblad.nl ):

I.4.1.2 vmbo BB algemene vakken

Vooruitlopend op de invoering van het digitale centrale examen voor de algemene vakken als enige examenvorm voor het vmbo BB, wordt alle scholen met een basisberoepsgerichte leerweg geadviseerd om in het examenjaar 2008 al te kiezen voor digitale afname van de centrale examens algemene vakken.

Meer informatie over deze digitale examens vindt u in de Mededeling over digitale centrale examens algemene vakken vmbo BB in 2008: 'Overgangsjaar digitale centrale examens algemene vakken in de basisberoepsgerichte leerweg vmbo 2008', kenmerk: VO/OK-2007/29634, datum: 26 juli 2007. en in de activiteitenplanning, die terug te vinden is op http://www.cito.nl/vo/ce/compex/beeldschermexamens/eind_fr.htm.

I.4.1.3 vmbo KB Duits

Alleen scholen die de algemene vakken BB op de computer afnemen kunnen desgewenst het Duits KB examen op de computer afnemen.

I.4.2 Examens waarbij de computer een noodzakelijk hulpmiddel is

Bij de volgende examens is de computer een noodzakelijk hulpmiddel:

  • De praktijkopdrachten van het CSPE-examen voor vmbo BB, KB en GL, als deze met de computer als hulpmiddel moet worden uitgevoerd;
  • De minitoetsen van het CSPE-examen vmbo BB, KB en GL;
  • Frans BB en KB;
  • Muziek, dans en drama GL/TL;
  • CKV2 havo en vwo ("centraal" schoolexamen)

I.4.3 Gebruik van Vista en Office 2007 bij computerexamens

Het gebruik van Vista en Office 2007 is nog niet bij alle computerexamens mogelijk. In de onderstaande tabel kunt u terugvinden voor welke examens wel en welke examens niet Vista en Office 2007 gebruikt kunnen worden.

 

Computerexamen

Gebruik Vista mogelijk

Gebruik Office 2007 mogelijk

Compex-examens

Nog niet bekend *

Nog niet bekend *

Vmbo BB algemene vakken in Citotester

Nee

Nvt

Praktijkopdrachten vmbo CSPE

Ja

Ja

Minitoetsen vmbo CSPE

Nee

Nvt

Frans vmbo BB en KB in Citotester

Nee

Nvt

Muziek vmbo GT

Nog niet bekend *

Nvt

Dans vmbo GT

Nee

Nvt

Drama vmbo GT

Nee

Nvt

CKV2 havo en vwo

Nog niet bekend *

Nvt

  • Deze examens worden vóór uitlevering aan de scholen getest op een juiste werking onder Windows Vista en Office 2007. De uitkomst hiervan kunt u vanaf 1 december terugvinden op http://www.cito.nl/vo/frame_builder.htm?/vo/ce/compex/ , onder Compex en onder Kunstvakken.

We verwachten dat deze examens onder Windows Vista en Office 2007 goed zullen functioneren.

rooster

Het rooster centraal examen 2008 is gepubliceerd met kenmerk CEVO-06.01640 datum 10oktober 2006, Staatscourant van 23 oktober 2006, nummer 206 en Regelingen ocw op CFI-online (www.cfi.nl). In het rooster 2008 is de duur van de centrale examens bekend gemaakt. De duur van de centrale examens in het tweede tijdvak is gelijk aan de overeenkomstige examens in het eerste tijdvak

1.5.1 eerste tijdvak

In de bijlage 'Computergebruik in eerste tijdvak 2008' bij het rooster 2008 staat Nederlands KB en GL/TL vermeld op een onjuist moment. In het Rooster 2008 zelf is datum en tijd voor Nederlands KB en Nederlands GL/TL wel correct opgenomen: dinsdag 20 mei 13.30-15.30 uur.

I.5.2 tweede tijdvak

Het rooster tweede tijdvak wordt gepubliceerd in de Maartmededeling 2008. De centrale examens in het tweede tijdvak starten op 4 juni in de basisberoepsgerichte en de kaderberoepsgerichte leerweg en gemengde leerweg* (beroepsgerichte programma's) en op 16 juni in de andere vormen van onderwijs (schriftelijke examens). Op 20 juni vinden de examens plaats in de vakken die in het tweede tijdvak door de Staatsexamencommissie worden afgenomen (de aangewezen vakken). Het besluit welke vakken hiervoor worden aangewezen, wordt in maart 2008 gepubliceerd.

I.6 gegevensverzameling via elektronische weg

Ook in 2008 moeten scholen afnamegegevens van de alfabetisch eerste vijf kandidaten (in sommige gevallen tien kandidaten, of alle kandidaten) zenden aan Cito. Voor de verzending van de gegevens zijn de scholen aangewezen op het programma WOLF. Voor meer informatie, zie http://wolf.cito.nl.

II. Publicaties van algemeen verbindende voorschriften en mededelingen

II.1 Wetten en Algemene maatregelen van Bestuur

Actuele versies zijn te vinden op www.overheid.nl. Daar kunt u naast de actuele versies ook kiezen voor een versie geldig op 31 juli 2007.

  • Wet op het voortgezet onderwijs
  • Inrichtingsbesluit W.V.O.
  • Besluit staatsexamens vwo havo mavo 2000

II.2 Ministeriële regelingen, algemeen

  • Regeling gegevenslevering onderwijsnummer VO, VO/B&B-2003/26032 van 13 juni 2003, Gele katern nr. 10 van 25 juni 2003
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap tot wijziging van de regeling elementcodetabel schooljaar 2007-2008 voor de telling van leerlingen in het voortgezet onderwijs per 1 oktober 2007, de opleidingentabel volwasseneneducatie voor het schooljaar 2007-2008 en de vakcodes voor het voortgezet onderwijs en volwasseneneducatie per 1 augustus 2007 (Regeling elementcodetabel VO, opleidingentabel volwasseneneducatie en vakcodetabel VO en volwasseneneducatie schooljaar 2007-2008), CFI/BVO-2007/70776

II.3 Ministeriële regelingen, examens vwo-havo

Voor examenprogramma's van de vakken met een centraal examen wordt verwezen naar Examenblad.nl (www.examenblad.nl)

II.3.1 Regelingen en voorlichtingspublicaties van toepassing op de (eindexamens volgens de) oude profielen havo en vwo:

  • Gedifferentieerde afsluiting en doubleren in de tweede fase vwo/havo. VO/BOB 98/52308 , Gele Katern nr. 30C van 16 december 1998.
  • Regeling tijdelijke maatregelen profielen vwo/havo (leerlingen 1999, 2000 en 2001). VO/BOB-2000/10201 , Gele Katern nr. 9 van 29 maart 2000.
  • Aanpassing verlichtingsmaatregelen profielen havo/vwo, VO/BOB/2001/28277 , Gele katern nr.18a van 25 juli 2001.
  • Profielen havo/vwo: vakken en deelvakken, VO/BOB/2001/9806 van 9 maart 2001, Gele katern nr. 8 van 21 maart 2001.
  • Regeling deeltalen 2002, VO/BOB-2002/16895 , Gele Katern nr. 13 van 29 mei 2002.
  • Toelating centraal examen vwo en havo, VO/BOB/2002/12851 , Gele Katern nr. 10 van 17 april 2002.
  • Vrijstellingsregeling havo/vwo profiel, VO/BOB/2002/13867 , Gele Katern nr. 12 van 22 mei 2002.
  • Vrijstellingsregeling examen oud vwo/havo naar nieuw, VO/BOB/00/48114 , Gele katern nr.30 van 13 december 2000.
  • Regeling profielen 2003, VO/BOB/2003/16475 van 15 mei 2003, Gele katern nr. 14 van 28 mei 2003.
  • Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o. profiel VO/BOB/2001/10037 van 9 maart 2001, Gele katern nr. 8 van 21 maart 2001.

II.3.2 Regelingen en voorlichtingspublicaties van toepassing op de (eindexamens volgens de) nieuwe profielen (vanaf 1 augustus 2007):

  • Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o. VO/OK-2007/13731 VAN 4 juni 2007 (Staatscourant nr. 111 van 13 juni 2007).
  • Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo per 1 augustus 2007 van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 augustus 2007, VO/OK/2007/18980 (Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo 2007)

II.3.3 Publicatie op korte termijn/voorgenomen regelgeving

  • Wetswijzigingsvoorstel vak op hoger niveau (zie ook deze Septembermededeling eindexamens 2008 onder 1.2.1)
  • Regeling modellen diploma's v.w.o., h.a.v.o. en v.m.b.o.

II.4 Ministeriële regelingen, examens vmbo

Voor examenprogramma's wordt verwezen naar: Examenblad.nl (www.examenblad.nl)

  • Modellen diploma's voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), VO/BOB/2002/8958 , Gele Katern nr. 12 van 22 mei 2002.
  • Overgangsregeling eindexamens mavo en vbo oude stijl, VP/BJA-2002/9058, Gele katern nr. 12 van 22 mei 2002.
  • Definitieve vaststelling van de examenprogramma's voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), VO/BOB/2000/2251 van 25 april 2000, Gele katern nr. 13 van 17 mei 2000. (Nog van belang voor een aantal beroepsgerichte vakken in de Gemengde Leerweg, daar waar de keuze wordt gemaakt voor het afleggen van het cse (oud)).
  • Wijzigingen examenprogramma's voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), VO/OK-2004/11657 , Gele katern nr. 8b van 28 april 2004. (Nog van belang voor beroepsgerichte vakken in de sector landbouw).
  • Regeling examenprogramma's landbouw en landbouw-breed vmbo, 9 september 2004, TRCJZ/2004/5209 (Staatscourant nr. 181 van 22 september 2004).
  • Wijziging regeling examenprogramma's landbouw en landbouw-breed vmbo, 9 september 2004, TRCJZ/2004/5210 (Staatscourant nr. 181 van 22 september 2004).
  • Wijziging beleidsregel regionale arrangementen in verband met het invoeren van nieuwe intra- of intersectoraleprogramma's in het vmbo en experiment theoretisch leren (TL) aan een agrarische opleidingencentrum (AOC), VO/OK-2006/2161 van 20 februari 2006, Staatscourant van 2 maart 2006, nummer 44 en Cfi Online februari 2006 (www.cfi.nl).
  • Invoering van het centraal schriftelijk en praktisch examen (cspe) in de kader-beroepsgerichte leerweg, VO/OK-2006/12881 van 28 april 2006, Staatscourant van 8 mei 2006, nummer 89 en Cfi Online 2006 april 2006 (www.cfi.nl).
  • Beleidsregel LO2 in het vmbo, VO/OK/2006/23591, Staatscourant van 29 augustus 2006, nummer 167 en Cfi Online augustus 2006 (www.cfi.nl).
  • Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o., VO/OK-2007/13731 VAN 4 juni 2007 (Staatscourant nr. 111 van 13 juni 2007).

II.5 regelingen en mededelingen van de CEVO

  • Regeling beoordeling centraal examen, CEVO-02-806 van 17 juni 2002, Gele katern nr. 18 van 31 juli 2002.
  • Aanvulling regeling beoordeling centraal examen, CEVO-06.1888 van 14 december 2006, Staatscourant 2006 nr 250, CFI-Online december 2006.
  • Regeling centraal examen 2006, CEVO-04.700 van 17 juni 2004, Gele katern nr 11/12 van 7 juli 2004.
  • Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005, Staatscourant van 12 oktober 2005, nr. 198, CFI-Online oktober 2005.
  • Voorlichtingspublicatie Thema stofomschrijving als onderdeel van het centraal examen (c.e.) geschiedenis vwo en havo 2008, CEVO-06.0427 van 20 maart 2006, CFI-Online maart 2006.
  • Rooster voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2008, CEVO-06.1640 van 10 oktober 2006, Staatscourant van 23 oktober 2006, nr. 206; CFI-Online oktober 2006.
  • Aanwijzing exameneenheden centrale examens vmbo-groen examenjaar 2008, 2009 en eventueel 2010, CEVO-07.1038 van 29 mei 2007, Staatscourant van 7 juni 2007, nummer 107.
  • Mededeling betreffende aanwijzing exameneenheden centrale examens beroepsgerichte vakken vmbo 2008, CEVO-2006.0674, CFI-Online april 2006. (Nog van belang voor een aantal beroepsgerichte vakken in de Gemengde Leerweg, daar waar de keuze wordt gemaakt voor het afleggen van het cse (oud)).
  • Mededeling vaststelling syllabi centraal examen vmbo 2008 en 2009, CEVO-07.1222 van 20 juni 2007, CFI-Online juni 2007.
  • Regeling toegestane hulpmiddelen 2008, CEVO-07.1690 van 20 september 2007, Staatscourant en CFI-online (www.cfi.nl).

II.6 toegestane hulpmiddelen bij de centrale examens

In 2008 is op slechts enkele onderdelen sprake van een wijziging in de toegestane hulpmiddelen bij het centraal examen. De wijzigingen hebben alleen betrekking op het havo en vwo:

  • Bij de examens aardrijkskunde havo en vwo is van de BOS-atlas uitsluitend de 52e of de 53e druk toegestaan; De 51e druk van deze atlas is niet langer toegestaan.
  • Voor biologie havo en vwo: indien Biodata wordt gebruikt is alleen de tweede druk toegestaan.
  • Aan de lijst met toegestane grafische rekenmachines is een nieuw type toegevoegd.

De toegestane hulpmiddelen bij het centraal examen 2008 zijn geregeld in de Regeling Toegestane Hulpmiddelen Centraal Examen 2008. De Regeling heeft 2 bijlagen:

  • bijlage 1: hulpmiddelen centraal examen vmbo 2008
  • bijlage 2: hulpmiddelen centraal examen havo en vwo 2008

De Regeling en bijlagen zijn te raadplegen via deze Septembermededeling eindexamens 2008 op Examenblad.nl (http://www.examenblad.nl).

III Mededelingen per schoolsoort en per vak

Als een vak in dit overzicht niet is opgenomen, zijn voor dit vak bij het examen 2008 geen specifieke bijzonderheden te melden.

Betreffende de hulpmiddelen is onder II.6 toegestane hulpmiddelen bij de centrale examens aangegeven waar de overzichten te raadplegen zijn.

III.1 vakmededelingen vwo

III.1.1 Nederlands

In 2008 geldt bij het centraal examen de officiële spelling van de Nederlandse taal, te weten de spellingregels zoals vastgelegd in de Leidraad van de Woordenlijst Nederlandse Taal (het Groene Boekje), herziene editie van oktober 2005. Echter, schrijfwijzen volgens de ''oudere'' spelling van 1995 worden in 2008 - voor de laatste keer - niet fout gerekend.

Voor het examen Nederlands geldt bij de samenvatting voor de aftrek voor incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik de volgende regel:

De aftrek voor incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik in de samenvatting bedraagt maximaal 4 scorepunten. Onder incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik moet worden verstaan: fouten tegen de regels voor interpunctie, voor het gebruik van hoofdletters, voor zinsbouw, voor spelling, voor woordgebruik en voor woordvolgorde.

Deze aftrekregeling dient als volgt te worden toegepast:

  • voor fouten tegen de regels voor interpunctie:
 

1 fout of 2 fouten

  • 0

3 of meer fouten

  • 1
  • voor fouten tegen de regels voor de overige categorieën:
 

1 fout of 2 fouten

  • 1

3 of 4 fouten

  • 2

5 of 6 fouten

  • 3

7 of meer fouten

  • 4

Fouten die herhaald worden, moeten gerekend worden als afzonderlijke fouten.

III.1.2 Latijn en Grieks

  • a. 
    Thema's centraal examen klassieke taal en letterkunde 2008, kenmerk: CEVO-06.1033

datum: 30 mei 2006, gepubliceerd: Staatscourant 2006, nr. 107, dinsdag 6 juni 2006; CFI-Online juni 2006:

  • Griekse taal en letterkunde: filosofie, kernauteur Plato
  • Latijnse taal en letterkunde: filosofie, kernauteur Seneca, schaduwauteur Tacitus
  • b. 
    Minimumtaaleisen: De eisen die met ingang van 2004 gelden zijn in november 2002 bekend gemaakt, kenmerk CEVO-02-1322, bijlage 3 en 4. Ze staan op www.examenblad.nl.

III.1.3 geschiedenis

De domeinen waarover in 2008 centraal wordt geëxamineerd zijn:

  • De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië, vermeld in de regeling stofomschrijving havo en vwo 2007 en 2008, kenmerk CEVO-04.1246, Gele Katern nr. 1, 26 januari 2005.
  • "Ten Oorlog!" Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen, vermeld in de voorlichtingspublicatie Thema stofomschrijving als onderdeel van het centraal examen (c.e.) geschiedenis vwo en havo 2008, CEVO-06.0427, 20 maart 2006.

In 2008 vervalt opnieuw de stelopdracht als een grote opdracht met deze naam. Wel kunnen er meerdere vragen geclusterd rond een belangrijk thema uit de stofomschrijving, waarin naast kennis ook vakspecifieke benaderingswijzen worden getoetst, al dan niet aan de hand van een of meer bronnen, in het examen worden opgenomen.

In het bronnenboekje worden geen regelnummers en bronvermeldingen meer opgenomen.

III.1.4 aardrijkskunde

Voor de kandidaten in 2007 was het niet altijd duidelijk welke eisen aan het antwoord gesteld werden. In het examen 2008 wordt daarom een aanpassing op de vraagformulering geïntroduceerd. Voorbeelden van deze aangepaste vraagformuleringen vindt u in de toelichtende tekst op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

De toegestane drukken van de Bos-atlas zijn de 52e en 53e; de 51e druk van deze atlas is niet langer toegestaan.

III.1.5 wiskunde

De beperking in de c.e.-stof voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.1.6 natuurkunde

Voor het vwo-examen natuurkunde 1 en natuurkunde 1,2 is aangewezen als subdomein waarover het c.e. zich niet uitstrekt:

  • van Domein E (Golven en Straling), het Subdomein E4, (elektromagnetisch spectrum).

De beperking in de c.e.-stof voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.1.7 scheikunde

  • a. 
    Naamgeving van organische en anorganische stoffen, CEVO 87.205 van 25 augustus 1987.
  • b. 
    Correctievoorschriften met betrekking tot evenwichtsvoorwaarde en gebroken coëfficiënten, Gele katern nr. 23 van 2 oktober 1991.
  • c. 
    Bij de examens 2001 is gebleken dat onduidelijkheid bestaat over de reikwijdte van eindterm 194. In de septembermededeling van 2001 (nog te raadplegen via www.examenblad.nl ) staat hoe deze eindterm op het c.e. wordt bevraagd.
  • d. 
    De beperking in de c.e.-stof voor scheikunde voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005, te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.1.8 biologie 1,2

Voor het vwo-examen biologie in 2008 zijn, net als in 2007, uitgesloten:

  • subdomein B2 (Structuren van soort en populatie);
  • subdomein B3 (Structuren van organismen);
  • subdomein D2 (Metabolisme van planten) uitgesloten.

Deze beperking in de c.e.-stof voor biologie 1,2 voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.1.9 economie

De beperking in de c.e.-stof voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.1.10 maatschappijleer

Het centraal examen heeft betrekking op:

  • Domein B, Politieke besluitvorming
  • Domein C, Massamedia
  • Domein F, Criminaliteit en rechtsstaat

Deze domeinen worden getoetst in samenhang met domein A, Vaardigheden.

De uitwerking is voor het examen van 2008 geactualiseerd in de syllabus Maatschappijleer/Maatschappijwetenschappen. De syllabus is als concept in 2005 gepubliceerd en in 2007 definitief vastgesteld en staat op de site Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.1.11 management en organisatie

De beperking in de c.e.-stof voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.1.12 filosofie

  • a. 
    Het onderwerp van het centraal examen is 'Rede en Religie' uit domein D Kennisleer en domein B Wijsgerige Antropologie.

De bijbehorende eindtermen zijn bekend gemaakt in de regeling 'Eindtermen centraal examen filosofie vwo 2008 en 2009', kenmerk: CEVO-07.1046 van 30 mei 2007 en gepubliceerd in de Staatscourant 2007, nr. 107, 7 juni 2007, p. 11; te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

  • b. 
    Bij het centraal examen zijn naast de eindtermen van het examenonderwerp 'Rede en Religie' ook de eindtermen van de subdomeinen Centrale begrippen en toonaangevende visies van de domeinen B, C, D en E afvraagbaar.
  • c. 
    Geadviseerde literatuur: 'Rede en religie. Een verkenning' Auteur: dr. M. Leezenberg, Amsterdam, 2007 (Van Gennep) ISBN 9789055157266

III.1.13 CKV2 en CKV3

  • a. 
    Regelingen:

-Verplichting CKV2,3 en examen CKV2 in 2001 en volgende jaren, kenmerk VO/BOB/2000-24871 van 7 september 2000, Gele katern nr. 21 van 20 september 2000.

-Bijlage 4 van de Regeling centraal examen 2006, kenmerk CEVO-04-700 van 17 juni 2004, Gele katern 2004 nr. 11/12, p. 30 t/m 56

  • b. 
    Ontvangstdata toetsen per aangetekende post:

woensdag 19 maart 2008, examens 1e afnametijdstip (havo en vwo)

woensdag 9 april 2008, examens 2e afnametijdstip (havo en vwo)

  • c. 
    Examendata CKV-2 in 2008

havo: woensdag 2 april en woensdag 23 april 2008, van 9 tot 12 uur.

vwo: donderdag 3 april en donderdag 24 april 2008, van 9 tot 12 uur

  • d. 
    Inzenden scores:
  • eerste tijdvak: uiterlijk donderdag 10 april 2008
  • tweede tijdvak: nvt
  • e. 
    Publicatie normering
  • 16 april vanaf 17.00 uur, N-term eerste afname (havo en vwo)
  • 25 april vanaf 8.00 uur, N-term tweede afname (havo en vwo)

De normen worden gepubliceerd op www.cito.nl. Als er geen bijzonderheden zijn is de norm voor de toets voor de tweede afname gelijk aan de norm voor de toets voor de eerste afname.

  • f. 
    Systeemeisen

Een computer met een kloksnelheid minimaal 450 MHz, en verder een geluidskaart, koptelefoon en een Cd-romspeler minimaal 24x. De handleiding voor de afname van het examen CKV2 staat op de CD-ROM. De handleiding wordt ook op www.cevo.nl geplaatst. Bij een lagere snelheid van de Cdrom-speler kunnen de examenbestanden ook naar de harde schijf van de leerlingcomputer worden gekopieerd. N.B. het ruime gebruik van multimedia leidt in een netwerk tot veel dataverkeer. Afname via een netwerk kan daardoor problemen opleveren. Bij terminal server systemen moet er voldoende rekencapaciteit beschikbaar zijn. Het aantal benodigde servers zal afhangen van het aantal leerlingen dat tegelijk examen doet.

III.1.14 muziek

Eindexamenprogramma, Gele katern nr. 4 van 31 januari 1990.

III.1.15 tekenen, handenarbeid, textiele werkvormen

  • a. 
    Thema beeldende vakken vwo centraal examen 2008 is Utopia. Het thema is gelijk aan het thema van het centraal schriftelijk examen beeldende vakken in 2006 (Regeling Thema centraal schriftelijk examen (cse) beeldende vakken vwo 2006, kenmerk CEVO-05.0382, van 1 juni 2005).

Er zijn echter aanpassingen:

De wijzigingen ten opzichte van de regeling van 2006 vindt u gespecificeerd in de bijlage in de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl). Alles wat in de tekst van de regeling van 2006 geel gemarkeerd is komt voor examenjaar 2008 te vervallen.

Het thema is uitgewerkt in de bundel 'De gedroomde wereld. Utopische ideeën in kunst en architectuur.', verkrijgbaar bij de Citogroep: http://winkelvo.cito.nl of bij klantenservice@citogroep.nl .

Artikelnummer 59428, prijs € 13,25 Ex. BTW.

Let op:

De bundel heeft ten opzichte van de bundel die gepubliceerd is in 2006 aanpassingen ondergaan. Een aantal onderdelen zijn vervallen als gevolg van de vervallen delen in de regeling van 2006. Daarnaast zijn ook enkele stukken tekst toegevoegd. Het verdient aanbeveling van deze herziene bundel uit te gaan.

  • b. 
    De organisatorische richtlijnen cpe beeldende vakken vwo zijn aangepast. De nieuwe versie van de 'organisatorische richtlijnen cpe beeldende vakken vwo 2008' is te raadplegen in de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.2 vakmededelingen havo

III.2.1 Nederlands

zie vwo

III.2.2 geschiedenis

zie vwo

III.2.3 aardrijkskunde

zie vwo

III.2.4 wiskunde

De beperking in de c.e.-stof voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.2.5 natuurkunde

  • a. 
    Voor natuurkunde 1 is aangewezen als subdomein waarover het c.e. zich niet uitstrekt: van Domein C, Beeld en geluid, Subdomein C1, Beeld en geluid waarnemen (22-27)
  • b. 
    Voor natuurkunde 1,2 is aangewezen als subdomein waarover het c.e. zich niet uitstrekt: van Domein C Beeld en geluid, Subdomein C2, Eigentrillingen en golven (28-33). Naar aanleiding van vragen hierover: C1 is alleen uitgesloten van natuurkunde 1. Op het c.e. van natuurkunde 1,2 kunnen wel vragen gesteld worden die op dit subdomein betrekking hebben.

De beperking in de c.e.-stof 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005, te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

II.2.6 scheikunde

De beperking in de c.e.-stof voor scheikunde is in 2008 dezelfde als vanaf 2004. De beperking in de c.e.-stof voor scheikunde voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005, te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

II.2.7 biologie

Voor het havo-examen biologie in 2008 zijn uitgesloten de subdomeinen:

  • B3 (Cellen van planten en dieren);
  • C2 (Voortplanting, groei en ontwikkeling van de mens );
  • C3 (Deling, groei en ontwikkeling van cellen);
  • E5 (Regeling van lichaamsfuncties bij de mens).

De beperking in de c.e.-stof voor biologie voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.2.8 economie

De beperking in de c.e.-stof voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.2.9 maatschappijleer

zie vwo

III.2.10 management en organisatie

De beperking in de c.e.-stof voor 2008 is te vinden in de 'Regeling aanwijzing niet c.e.-stof profielen 2008 en 2009', kenmerk CEVO-05.730, datum 12 oktober 2005 , te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.2.11 filosofie

  • a. 
    Het onderwerp van het centraal examen is 'Utopie' uit domein D Sociale Filosofie.

De bijbehorende eindtermen zijn bekend gemaakt in de regeling 'Eindtermen centraal examen filosofie havo 2007 en 2008', kenmerk CEVO-06.1056, van 8 juni 2006, en gepubliceerd in de Staatscourant van 19 juni 2006, nummer 116; zie ook Cfi-online van juni 2006.

  • b. 
    Bij het centraal examen zijn naast de eindtermen van het examenonderwerp Utopie ook de eindtermen van de subdomeinen Centrale begrippen van de domeinen B, C en D afvraagbaar.
  • c. 
    Geadviseerde literatuur: 'Utopie', H. Achterhuis, uitgeverij Ambo/Anthos, ISBN 9026319045

III.2.12 CKV 2 en 3

Zie vwo CKV2 en 3 (III.1.13).

III.2.13 muziek

Programma vastgesteld: 10 oktober 1978, kenmerk VO/AV/J-663.839.

Gepubliceerd: circulaire d.d.18 augustus 1982, kenmerk VO/AVO 82-30.

Datum van inwerkingtreding: 1 augustus 1978.

III.2.14 tekenen, handenarbeid en textiele werkvormen.

  • a. 
    Examenprogramma: Vastgesteld:18 augustus 1982.

Circulaire van 18 augustus 1982, kenmerk C80278 VO/AVO 82-30

  • b. 
    Sinds 2003 hebben deze vakken hetzelfde centraal examen. Er zijn dus geen specifieke delen meer voor tekenen, handenarbeid en textiele werkvormen.
  • c. 
    Het centraal examen heeft betrekking op de periode van het Romaans tot heden, met nadruk op de periode vanaf 1850. Kunst, architectuur en vormgeving van het neoclassicisme tot heden komen derhalve in het examen aan de orde. In het examen 2008 zal uit de periode vóór 1850 aandacht worden besteed aan de late gotiek en de renaissance. Het centraal examen 2008 is gericht op de Stad.

III.3 Vmbo algemene vakken

III.3.1 algemene opmerkingen

De nieuwe Examenprogramma's zoals gepubliceerd in de Regeling examenprogramma's voortgezet onderwijs (kenmerk VO/OK-2007/13731, van 4 juni 2007, gepubliceerd in Staatscourant 2007 nr . 111), zijn ten opzichte van de oude programma's veranderd van opzet. Zie I.1.4.

Van deze globale examenprogramma's zal een jaarlijks vast gedeelte centraal geëxamineerd worden. Dat c.e.-deel is nader toegelicht in de syllabus, waardoor docenten hun leerlingen op het centraal examen kunnen voorbereiden.

Examenprogramma's en syllabi zijn per examenjaar en vak te raadplegen op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.3.2 leeswijzer globale examenprogramma's

Het is gebleken dat de layout van de globale examenprogramma's onduidelijkheid kan creëren over wat wel en niet tot de centraal examenstof behoort. Zie voor uitleg de leeswijzer globale examenprogramma's in de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.3.3 mededelingen per vak

algemene vakken vmbo

wijzigingen/

opmerkingen

syllabi*

Nederlands

Zie 3.4

syllabus ongewijzigd

Frans

 

syllabus (36,2 MB) ongewijzigd

zip-versie (8.8 MB)

Duits

 

syllabus (36,2 MB) ongewijzigd

zip-versie (8.8 MB)

Engels

 

syllabus (36,2 MB) ongewijzigd

zip-versie (8.8 MB)

Spaans

Zie 3.5

syllabus (36,2 MB) ongewijzigd

zip-versie (8.8 MB)

Turks

Zie 3.5

syllabus (36,2 MB) ongewijzigd

zip-versie (8.8 MB)

Arabisch

Zie 3.5

syllabus (36,2 MB) ongewijzigd

zip-versie (8.8 MB)

Fries

 

syllabus ongewijzigd

maatschappijleer II

 

syllabus ongewijzigd

wiskunde

 

syllabus ongewijzigd

natuur- en scheikunde I

 

syllabus ongewijzigd

natuur- en scheikunde II

Zie 3.6

syllabus gewijzigd

biologie

Zie 3.7

syllabus gewijzigd

aardrijkskunde

 

syllabus ongewijzigd

geschiedenis en staatsinrichting

Zie 3.8

syllabus ongewijzigd

economie

Zie 3.9

syllabus gewijzigd

kunstvakken 2: beeldende vorming

Zie 3.10

syllabus ongewijzigd

kunstvakken 2: muziek

Zie 3.11

syllabus ongewijzigd

kunstvakken 2: drama

Zie 3.12

syllabus ongewijzigd

kunstvakken 2: dans

Zie 3.12

syllabus ongewijzigd

*in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u door op de linken te klikken de syllabi openen

III.3.4 Nederlands

In 2008 geldt bij het centraal examen de officiële spelling van de Nederlandse taal, te weten de spellingregels zoals vastgelegd in de Leidraad van de Woordenlijst Nederlandse Taal (het Groene Boekje), herziene editie van oktober 2005. Echter, schrijfwijzen volgens de ''oudere'' spelling van 1995 worden in 2008 - voor de laatste keer - niet fout gerekend.

III.3.4.1 Zoekend lezen in het centraal examen KB. ( Herhaling)

Het centraal examen KB kent het onderdeel 'zoekend lezen'. Over dit onderdeel is in december 2006 een extra toelichting naar de scholen gestuurd. Ook in het centraal examen Nederlands KB 2008 komt zoekend lezen voor. De toelichting die in december 2006 naar de scholen gestuurd is, is te raadplegen in deze Septembermededeling eindexamens 2008 op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.3.4.2 Beoordeling van Taalgebruik bij de schrijfopdracht in de examens BB, KB en GL/TL.

De schrijfproducten van de kandidaten worden in de examens Nederlands van BB, KB en GL/TL in 2008 beoordeeld aan de hand van aftrekregels die zijn verdeeld over de drie hoofdcategorieën Inhoud, Taalgebruik en Presentatie/Conventies. In de toelichting in de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl), kunt u zien hoe de scorepunten voor de schrijfopdracht in de verschillende leerwegen toegekend worden in 2008. Tevens vindt u in de toelichting de aftrekregels voor de hoofdcategorie Taalgebruik, die voor het BB-examen enigszins afwijken van die van het afgelopen jaar.

III.3.4.3 Definities van de begrippen citeren, zin en zinsgedeelte.

In de tekstbegripvragen van de examens Nederlands vmbo komen de begrippen "citeren", "zin" en "zinsgedeelte" voor die soms aanleiding geven tot verschillende interpretaties, zowel bij de kandidaten als bij de correctoren. Ter voorkoming van misverstanden heeft de Cevo definities voor deze begrippen vastgesteld. Deze definities vindt u in de toelichting in de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) . De Cevo adviseert de docenten Nederlands deze definities met de eindexamenkandidaten door te nemen.

III.3.5 Spaans, Turks, Arabisch

Voor Spaans, Turks en Arabisch zijn de centrale examenopgaven BB uitsluitend in een papieren versie beschikbaar.

III.3.6 natuur- en scheikunde II

Op 21 mei 2007 is er een correctie op de tekst van de gedrukte syllabus centraal examen vmbo 2008 en 2009 natuur- en scheikunde II van mei 2007 uitgegaan naar de scholen. U kunt deze correctie inzien door in dit tekstgedeelte van deze Septembermededeling eindexamens 2008 op Examenblad.nl door te klikken. De juiste tekst kunt u inzien in de digitale versie van de syllabus op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.3.7 biologie

De gedrukte tekst van de syllabus centraal examen vmbo 2008 en 2009 biologie GT van mei 2007 met betrekking tot BI/K/11 is onvolledig. De volledige tekst kunt u inzien in de digitale versie van de syllabus op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.3.8 geschiedenis en staatsinrichting

De examens BB 2008 hebben betrekking op de kerndelen K/5 Staatsinrichting van Nederland en K/9, Historisch overzicht vanaf 1900. Dit geldt ook voor de examens KB.

Voor GL en TL gelden niet alleen de exameneenheden K/5 en K/9 maar ook V/9 (dus slechts één verrijkingsdeel).

In de hierboven genoemde syllabus zijn de geheel nieuwe K/5 en V/9 niet alleen toegelicht maar ook voorzien van voorbeeldopgaven.

De opzet van het centraal examen zal niet afwijken van het patroon van voorafgaande jaren. Binnen een kerndeel zijn de vragen in het algemeen chronologisch geordend.

In de leerwegen BB en KB worden beide kerndelen evenwichtig bevraagd (ieder 50%). Voor de leerweg GLTL geldt dat daarnaast het verrijkingsdeel wordt bevraagd in herkenbare blokjes binnen het historisch overzicht vanaf 1900. Hierdoor zullen meer dan de helft van de vragen in het examen over het Historisch Overzicht vanaf 1900 gaan (kern én verrijkingsdeel) en minder dan de helft van de vragen over het kerndeel staatsinrichting.

III.3.9 economie

Voor GL en TL-Compex gelden dezelfde exameneenheden als voor GL en TL.

De titel van de gedrukte syllabi centraal examen vmbo 2008 en 2009 economie KB en GT van mei 2007 is onjuist. De juiste tekst kunt u inzien in de digitale versie van de syllabi op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.3.10 kunstvakken 2: beeldende vakken

Thema voor CSE en CPE 2008

In 2008 is het thema Verzameld, beeldende kunst en verzamelingen

Dit thema impliceert dat de kandidaat - naast de reguliere exameneisen - beeldend werk kan analyseren waarin verzamelingen een rol spelen en beeldend werk maakt, dat gebaseerd is op de invalshoek Verzameld, hoe herinneringen verzamelingen worden en hoe verzamelingen herinneringen worden.

Het CPE

Het CPE wordt afgenomen tussen 17 maart en 19 mei 2008.

Omdat het thema van CPE identiek is aan dat van het CSE, veronderstelt deelname aan het CSE een grondige kennisname van het CPE.

  • Kandidaten tekenen maken aan de hand van dierbare voorwerpen en / of foto's een collage of ander tweedimensionaal werkstuk waarin zij belangrijke gebeurtenissen en / of ervaringen uit hun leven verbeelden.
  • Kandidaten handenarbeid maken aan de hand van dierbare voorwerpen en / of foto's een assemblage of ander driedimensionaal werkstuk waarin zij belangrijke gebeurtenissen en / of ervaringen uit hun leven verbeelden.
  • Kandidaten textiele vormgeving maken aan de hand van dierbare voorwerpen en / of foto's een collage of driedimensionaal werkstuk waarin zij belangrijke gebeurtenissen en / of ervaringen uit hun leven verbeelden.
  • Kandidaten audiovisuele vormgeving maken aan de hand van dierbare voorwerpen en / of foto's een productie waarin zij belangrijke gebeurtenissen en / of ervaringen uit hun leven verbeelden.

Het CSE

Het CSE bestaat uit ongeveer 35 vragen, verdeeld over vier blokken.

Het heeft ondermeer betrekking op:

  • het aanleggen van particuliere collecties door vorsten, rijke burgers en wetenschappers
  • het ontstaan, de vormgeving en de collectievorming van Nederlandse musea in de negentiende eeuw
  • recente uitbreidingen van Het Teylersmuseum te Haarlem en toekomstige aanpassingen in Het Rijksmuseum te Amsterdam
  • verzamelingen van beeldend kunstenaars, zoals Rembrandt en Picasso, en de functie van deze verzamelingen voor het eigen beeldend werk en dat van hun leerlingen
  • werken van kunstenaars, zoals Marcel Duchamp, Kurt Schwitters, Tony Cragg en Arman, waarbij reeds bestaande voorwerpen en / of gevonden materialen een rol spelen
  • het fotografische oeuvre van Hans Eijkelboom en Ari Versluis & Ellie Uyttenbroek

Magazine, Teleblik en een website

Ten behoeve van het thema verschijnt het magazine Verzameld, beeldende kunst en verzamelingen. Het magazine wordt op 5 maart 2008 door de scholen ontvangen en mag dan aan de kandidaten worden uitgereikt.

Cito streeft ernaar een dossier Verzameld door Teleblik te laten aanleggen en een website/ -blog te ontwikkelen waarin voor het thema relevante informatie zal worden opgenomen.

III.3.11 kunstvakken 2: muziek

Scholen met examenkandidaten muziek ontvangen ten behoeve van de afname een handleiding, een CD-ROM en een uitwerkbijlage.

III.3.12 drama en dans

De cse's drama en dans bestaan uit een aantal vragenblokken naar aanleiding van voorstellingen. Van één voorstelling ontvangt de school met kandidaten dans en/of drama, in het voorjaar 2008 een registratie op dvd om de kandidaten vooraf kennis te kunnen laten maken met deze voorstelling. Scholen met examenkandidaten dans en/of drama ontvangen ten behoeve van de afname een handleiding, een CD-ROM en een uitwerkbijlage.

III.4 Mededelingen centrale examens beroepsgericht

III.4.1 Algemene opmerkingen

In deze paragraaf wordt onder 'praktijkexamen' verstaan

  • een cspe - voor de vakken in de sectoren techniek, zorg en welzijn, economie en landbouw
  • een spe - voor de nieuwe beroepsgerichte vakken (techniek-breed, ict-route, sport, dienstverlening en veiligheid, intersectoraal en technologie in de GL).

Per beroepsgericht vak is de specifieke informatie opgenomen paraaf III.5.

Wat relevant is voor alle beroepsgerichte programma's volgt in de paragrafen III.4.2 t/m III.4.5.

NB 1:

Bij Administratie maakt het digitale administratieprogramma Telraam een verplicht onderdeel uit van het cspe BB en KB. Er is geen papieren versie meer van het cspe. Voor details: zie III.5.

NB 2:

Met de nieuwe examenprogramma's (zie I.1.4) is ook voor Bouwtechniek-fijnhoutbewerken een examenprogramma vastgesteld, dat geldt voor alle leerlingen die vanaf 1 augustus 2007 beginnen met het vierde leerjaar. Bouwtechniek-fijnhoutbewerken is daarmee een regulier vak geworden in het vmbo en krijgt vanaf 2008 een centraal examen. Voor details: zie III.5.

III.4.2 Aanlevering van praktijkexamens beroepsgericht

Op drie tijdstippen ontvangt de school een zending met (papieren en/of digitale) examendocumenten.

  • eind januari/begin februari: eerste zending van Cito
  • medio maart tweede zending eveneens van Cito
  • eveneens medio maart derde zending van de IB-Groep

De eerste zending (eind januari/begin februari vanuit Cito) is bestemd voor de examinator die de inhoud kortsluit met de examensecretaris.

Als deze zending op 14 februari nog niet is ontvangen, dient de examensecretaris onverwijld contact op te nemen met Cito, Bedrijfsbureau VO, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem, e-mail: vo.bedrijfsbureau@cito.nl.

Per praktijkexamen bevat de eerste zending twee exemplaren van de volgende examendocumenten:

  • examenopgaven
  • evt. bijlagen
  • evt. uitwerkbladen
  • instructie voor de examinator
  • evt. bijzondere materialen (zoals A1- en A3-tekeningen)
  • een cd-rom met de nieuwe versie (netwerkversie!) van het computerprogramma Minitester en een aantal voorbeelden van digitale minitoetsen, zie ook III.4.5
  • een handleiding voor Minitester.

Aan de hand van de inhoud van dit pakket kunnen examinator en examensecretaris de organisatie van het praktijkexamen tot in detail afstemmen.

De tweede zending (medio maart vanuit Cito) bevat:

  • een of meer cd-roms met de bestanden bij alle beroepsgerichte praktijkexamens

dit zijn de digitale bestanden bij de praktische opdrachten, de bestanden ten behoeve van de digitale minitoetsen en de printbare PDF-bestanden van de minitoetsen, zie ook III.4.5

  • een handleiding voor het ICT-gebruik, zie ook III.4.4
  • per praktijkexamen: twee (papieren) exemplaren van het correctievoorschrift

Indien deze zending op 21 maart nog niet ontvangen is, dient de examensecretaris onverwijld contact op te nemen met Cito, Bedrijfsbureau VO, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem, e-mail: vo.bedrijfsbureau@cito.nl.

Voor anderen dan de examensecretaris en de desbetreffende examinatoren blijven de examendocumenten geheim. Bij digitale examendocumenten kan de systeembeheerder hierop een uitzondering vormen. Deze moet zowel het programma voor afname van de minitoetsen als de ICT-toepassingen bij de praktijkexamens tijdig voor aanvang van de examens installeren en uittesten.

De derde zending (medio maart vanuit de IB-Groep) bevat de papieren examendocumenten voor de kandidaten. Deze zending bevat enveloppen met in leerlingenaantal:

  • examenopgaven
  • evt. bijlagen
  • evt. uitwerkbladen
  • evt. bijzondere materialen (zoals A1- en A3-tekeningen)

Bij problemen gelieve de examensecretaris direct contact op te nemen met de IB-Groep, afdeling Examendiensten in Groningen, tel 050 - 5998933).

III.4.3 Richtlijnen bij de praktijkexamens

De instructie voor de examinator bevat richtlijnen voor de voorbereiding, de uitvoering en de beoordeling van de praktijkexamens. De richtlijnen voor 2008 komen overeen met die voor 2007.

III.4.4 Overzicht onderdelen en ICT in de praktijkexamens

Van ieder praktijkexamen 2008 is vanaf 1 december 2007 een overzicht beschikbaar waarin per onderdeel de tijdsduur, de toegestane hulpmiddelen en de plaats van de minitoetsen is vermeld.

Bovendien is het ICT-gebruik bij de praktijkexamens in dit overzicht opgenomen.

Dit overzicht kunt u openen door te klikken op de link in de digitale versie van de Septembermededeling.

De ICT-applicaties bij de praktische opdrachten werken ook onder Vista en, voor zover van toepassing, ook in Office 2007.

III.4.5 Afname minitoetsen praktijkexamens

De minitoetsen bij de beroepsgerichte examens worden afgenomen met het speciale computerprogramma voor de minitoetsen, Minitester geheten. Nieuw is dat dit jaar met een netwerkversie van Minitester wordt gewerkt.

Scholen ontvangen bij de eerste zending praktijkexamens van Cito (eind januari / begin februari, zie III.4.2) een cd-rom met de 2008-netwerkversie van Minitester inclusief een aantal voorbeelden van minitoetsen.

Scholen wordt geadviseerd om de 2008-netwerkversie van Minitester tijdig uit te testen, bijvoorbeeld door een van de voorbeelden van de minitoetsen bij leerlingen af te nemen met de 2008-netwerkversie. Medio maart 2008 (tweede zending van Cito zie III.4.2) ontvangen scholen de minitoetsen cspe 2008.

Ter voorbereiding op het examen 2008 kunnen leerlingen oefenen met de reeds op de scholen aanwezige minitoetsen van 2007. Voor het oefenen met de minitoetsen 2007 moeten leerlingen nog gebruik maken van de 2007-versie van Minitester. De minitoetsen 2007 kunnen niet worden afgenomen met de 2008-netwerkversie.

Scholen kunnen in 2008 nog gebruik maken van papieren minitoetsen. Hiervoor ontvangen scholen in maart 2008 (bij de tweede zending van Cito, zie III.4.2) een cd-rom met printbare PDF-bestanden.

Minitester - 2008 werkt niet onder Vista.

III.5 Informatie per beroepsgericht programma

sector techniek

vakspecifieke informatie *

syllabi *

bouwtechniek-timmeren

info BTt ce 2008

syllabus

bouwtechniek-metselen

info BTm ce 2008

syllabus

bouwtechniek-schilderen

info BTs ce 2008

syllabus

bouwtechniek-fijnhoutbewerken

info BTf ce 2008

syllabus

bouw-breed

info Bbr ce 2008

syllabus

elektrotechniek

info ET ce 2008

syllabus

installatietechniek

info IT ce 2008

syllabus

metaaltechniek

info MT ce 2008

syllabus

metalektro

info ME ce 2008

syllabus

instalektro

info IE ce 2008

syllabus

grafimedia

info Gm ce 2008

syllabus

transport en logistiek

info T&L ce 2008

syllabus

voertuigentechniek

info VT ce 2008

syllabus

 

sector zorg en welzijn

vakspecifieke informatie *

syllabi *

uiterlijke verzorging

info UV ce 2008

syllabus

verzorging

info VZ ce 2008

syllabus

zorg-en-welzijn-breed

info ZWbr ce 2008

syllabus

 

sector economie

vakspecifieke informatie *

syllabi *

administratie

info AD ce 2008

syllabus

handel en verkoop

info HV ce 2008

syllabus

mode en commercie

info MC ce 2008

syllabus

handel en administratie

info HA ce 2008

syllabus

consumptief-horeca

info COhor ce 2008

syllabus

consumptief-bakken

info CObak ce 2008

syllabus

consumptief-breed

info CObr ce 2008

syllabus

 

sector landbouw

vakspecifieke informatie *

syllabi *

landbouw en landbouw-breed

info LN ce 2008

x

 

nieuwe beroepsgerichte vakken

vakspecifieke informatie *

syllabi *

ict-route

activiteitenplanning ictr spe 2008

x

intersectoraal

activiteitenplanning intersec spe 2008

x

techniek-breed

activiteitenplanning tnbr spe 2008

x

technologie in de GL

activiteitenplanning technoGL spe 2008

syllabus

sport, dienstverlening en veiligheid

activiteitenplanning sdv spe 2008

x

  • In de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u de vakspecifieke informatie respectievelijk de syllabus openen door op de link te klikken.

IV tijdschema van werkzaamheden voor de eindexamens vwo, havo, vmbo, 2007/2008

2007/2008, maand

voor wie

gebeurtenis

september

alle scholen

Ontvangst van de formulieren opgave aantal examenkandidaten 2008 vwo, havo en vmbo

oktober

alle scholen

Ontvangst van de brochure "diploma's en andere waardepapieren".

voor 1 oktober

alle scholen

Aan de inspectie zenden: het examenreglement en het programma van toetsing en afsluiting.

voor 15 oktober

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Opsturen van het formulier opgave aantal examenkandidaten vwo 2008 indien tevens kandidaten worden opgegeven voor het centraal praktisch examen in een van de beeldende vakken

voor 1 november

alle scholen

Opsturen van de formulieren opgave aantal examenkandidaten 2008 aan Informatie Beheer Groep, het origineel van de formulieren vwo, havo en vmbo

N.b. op deze formulieren melden scholen voor vwo en havo ook het aantal kandidaten ckv2

Nov/dec

alle scholen

Ontvangst van de terugmeldingsformulieren.

29 november 2007

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Ontvangst opgaven cpe vwo per aangetekende post.

eind januari of begin februari

vmbo BB, KB en GL

Van Cito ontvangt de school de eerste zending voor de praktijkexamens en de 2008-netwerkversie van minitester om deze tijdig te kunnen testen (zie III.4.2.)

wo 5 maart 2008

vmbo GL en TL

ontvangst cpe beeldende vakken vmbo per aangetekende post

maart

alle scholen

De scholen ontvangen de poolingbrieven 2e correctie van de IB-groep

maart

alle scholen

Maartmededeling over organisatorische zaken, met o.m. de ''aangewezen vakken'' en het rooster van het 2e tijdvak

medio maart

vmbo BB, KB en GL

Van Cito ontvangt de school de tweede zending voor de praktijkexamens (zie III.4.2.)

ma 10, di 11 of wo 12 maart

vmbo BB en KB

Van de IB-groep, afdeling Examendiensten in Groningen (tel. 050 - 5998933), ontvangt de school de derde zending voor de praktijkexamens (pakketten met de opgaven voor de kandidaten) (zie III 4.2)

wo 19 maart

havo en vwo

Ontvangst opgaven CKV2 eerste afnametijdstip per aangetekende post

ma 17 maart

vmbo GL en TL

Start cpe beeldende vakken

voor vr 21 maart

alle scholen

Ontvangst van Cito van:

  • instructie voor het verzamelen van de afnamegegevens t.b.v. de normering waarin opgenomen informatie over de Cito-verwerking in 2007
  • cdrom met het programma WOLF voor het verstrekken van afnamegegevens

ma 31 maart

vmbo BB, KB en GL

Aanvang cspe BB, KB en GL

wo 2 april

havo

CKV2: eerste afnametijdstip 09.00-12.00

do 3 april

vwo

CKV2: eerste afnametijdstip 09.00-12.00

wo 9 april

Havo en vwo

CKV2: Ontvangst van de opgaven tweede afnametijdstip (van IBG) per aangetekende post

do 10 april

Havo en vwo

CKV2: Uiterste datum insturen naar Cito van deelscores t.b.v. de normering

wo 16 april

Havo en vwo

CKV2: publicatie adviesnormen eerste afnametijdstip om 17.00 uur op http://www.cito.nl/vo/se/ckv2/eind_fr.htm

wo 23 april

havo

CKV2: tweede afnametijdstip 09.00-12.00

do 24 april

vwo

CKV2: tweede afnametijdstip 09.00-12.00

vr 25 april

havo en vwo

CKV2: publicatie adviesnormen tweede afnametijdstip om 8.00 uur op http://www.cito.nl/vo/se/ckv2/eind_fr.htm

wo 7, do 8 en vr 9 mei

alle scholen

Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal schriftelijk examen in het eerste tijdvak.

N.B. De pakketten moeten direct door de school in ontvangst worden genomen, gecontroleerd en veilig opgeborgen, ook als de dag van bezorging in een vakantieperiode voor de school valt.

wo 14 of do 15 mei

alle scholen

Ontvangst per niet-aangetekende post van de erratumbladen op de opgaven voor het eerste tijdvak centrale examens.

wo 14 mei

vmbo, havo en vwo

Bij de Informatie Beheer Groep de schoolexamencijfers aanleveren, dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

De IB-Groep heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.ib-groep.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2008

vr 16 mei

vmbo

Einddatum cpe beeldende vakken

ma 19 mei

alle scholen

Aanvang centraal schriftelijk examen

25 mei

vmbo BB, KB en GL

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

  • cspe (BB, KB en GL).
  • cse beroepsgericht (GL)

28 mei

Alle scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

  • examens algemene vakken vmbo, alle vakken havo/vwo die zijn afgenomen t/m 23 mei
  • cpe beeldende vakken

Vr 30 mei

Vmbo BB, KB en GL

Einddatum eerste tijdvak cspe

Vr 30 mei

vmbo BB, KB en GL

Uiterste datum voor opmerkingen over de centrale examens beroepsgerichte programma's in verband met de normering door de CEVO in het eerste tijdvak

wo 4 juni

Alle scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

  • examens algemene vakken vmbo, alle vakken havo/vwo die zijn afgenomen na 23 mei

NB: de data voor het inzenden van scores zijn gewijzigd t.o.v. die in het rooster voor 2008.

wo 4 juni

vmbo BB, KB en GL

bekendmaking normering 1e tijdvak beroepsgerichte programma's vmbo om 08.00 uur op www.eindexamen.nl en www.cito.nl

wo 4 juni

vmbo BB, KB *

begin van het tweede tijdvak voor de cspe BB en KB *

wo 4 juni

alle scholen

Uiterste datum voor inzenden opmerkingen over de centrale examens algemene vakken in verband met de normering door de CEVO in het eerste tijdvak.

ma 9, di 10of wo 11 juni

alle scholen

Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal examen tweede tijdvak.

di 10 of wo 11 juni

alle scholen

Ontvangst van de erratumbladen opgaven voor het tweede tijdvak.

wo 11 juni

vmbo-scholen

Bekendmaking normering 1e tijdvak algemene vakken vmbo, om 08.00 uur

wo 11 juni

vmbo GL **

begin van het tweede tijdvak voor de cspe GL **

do 12 juni

vwo-havo scholen

Bekendmaking normering 1e tijdvak vwo en havo, om 08.00 u.

ma 16 juni voor 12.00 uur

alle scholen

Aan de Informatie Beheer Groep doorgeven welke kandidaten deelnemen aan het tweede tijdvak, Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

Hierbij kunnen de volgende zaken aan de orde zijn:

  • kandidaten die aan de herkansing deelnemen, met vermelding van het vak waarin examen wordt afgelegd;
  • kandidaten die bij een of meer zittingen van het eerste tijdvak verhinderd waren aanwezig te zijn en in de gelegenheid worden gesteld in het tweede tijdvak hun examen voort te zetten of te voltooien;
  • de cijfers van het alsnog voltooide s.e. van alle kandidaten die het s.e. niet hebben kunnen voltooien voor het eerste tijdvak.

ma 16 juni voor 17.00 uur

scholen met een kandidaat in een aangewezen vak

Uiterste datum voor aanmelding aan Examendiensten (IB-Groep) van de kandidaten voor het tweede tijdvak in een van de aangewezen vakken (tweede tijdvak afgenomen door staatsexamencommissie)

ma 16 di 17, wo 18 juni

alle scholen

Tweede tijdvak, cse algemene vakken, voor de vakken waarbij dit op school wordt afgenomen

wo 18 juni

Vmbo BB, KB en GL

Einddatum tweede tijdvak cspe

vr 20 juni

scholen met een kandidaat in een aangewezen vak

Aangewezen vakken: tweede tijdvak afgenomen door de Staatsexamencommissie

vr 20 juni

alle scholen

Uiterste datum voor inzenden:

  • aan Cito: afnamegegevens tweede tijdvak via WOLF
  • bij de CEVO: opmerkingen over de centrale examens 2e tijdvak in verband met de normering door de CEVO

wo 25 juni

alle scholen

08.00 uur bekendmaking normering tweede tijdvak

Vr 27 juni

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 1e tijdvak stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar de Informatie Beheer Groep. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

De IB-Groep heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op (www.ib-groep.nl) en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2008

ma 7 juli

alle scholen

Uiterste datum voor aanmelden van de kandidaten voor het derde tijdvak, bij de voorzitter van de staatsexamen-commissie vwo-havo-mavo. In mei ontvangt de school van Examendiensten nadere informatie.

Aanmeldingen na 7 juli 2008 worden niet in behandeling genomen.

15 juli

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 2e tijdvak stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar de Informatie Beheer Groep. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

De IB-Groep heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op (www.ib-groep.nl) en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2008

ma 11 augustus

scholen met een kandidaat in het derde tijdvak

Begin van het derde tijdvak. Data en plaatsen worden na aanmelding bekend gemaakt.

15 september

Alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 3e tijdvak stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar de Informatie Beheer Groep. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer via de beveiligde site van de IB-Groep (www.ib-groep.nl).

De IB-Groep heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op (www.ib-groep.nl) en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2008

  • * 
    In de oorspronkelijke tekst stond hier abusievelijk: "en GL". Het tweede tijdvak voor de cspe GL begint echter op 11 juni – redactie Examenblad.nl, zie **
Pijl omhoog