Septembermededeling - geschikte audio

De keuze van geschikte audio.

Voor kandidaten met een leeshandicap heeft de school de keuze uit twee audio-vormen. Beide worden geleverd als CD-ROM en zijn vooral bedoeld voor gebruik met een computer.

De Daisy-CD is een examen waarvan de tekst is ingesproken. Dat leidt tot goed klinkende, natuurlijke stemmen. De hoofdstukindeling verschijnt op het beeldscherm van de computer en maakt voor de kandidaat het navigeren erg eenvoudig. Behoudens een enkel technisch probleem waren scholen en kandidaten over dit hulpmiddel in 2005 zeer positief. De Daisy-CD kan ook worden gebruikt in een speciale Daisy-speler. Speciale aanschaf van een Daisy-speler ten behoeve van het centraal examen is echter niet aan te raden. Voor de kandidaat die niet dagelijks met de speler omgaat, is het navigeren met behulp van de hoofdstukken op het beeldscherm van de computer veel eenvoudiger. Voor de kandidaat die met de Daisy-speler dagelijkse routine heeft, is de speler uiteraard wel bruikbaar. Maar ook dan is het voorstelbaar dat een dyslectische kandidaat de computer overzichtelijker vindt.

De verklankbare PDF is een tekstbestand met een lay-out die geheel identiek is aan het papieren examen. In principe hoeft de kandidaat die de PDF op de computer heeft, dus het papieren examen niet te raadplegen (behoudens meten en tekenen). De kandidaat kan woorden, zinnen of tekstgedeelten selecteren en via het klembord omzetten in synthetische spraak.

Scholen waren in 2005 niet onverdeeld positief over deze oplossing. De kunstmatige stemmen worden als matig beoordeeld, bij talen wordt de noodzaak om te schakelen tussen stemmen in verschillende talen als omslachtig ervaren.

Bij deze kritische opmerkingen passen enkele voetnoten. De ervaring leert dat wie intensief van spraaksynthese gebruik maakt, snel went aan de soms wat vreemde klanken en ze bovendien snel optimaal weet in te stellen. Hét grote voordeel van de PDF-oplossing is dat die door de school ook gemakkelijk kan worden gebruikt bij toetsen en schoolexamens, en bij alle les- en leesmateriaal dat digitaal beschikbaar is (Word, PDF). Bovendien kan de kandidaat deze audio-methode ook later bij studie, privé en werk benutten. Deskundigen hechten ook aan de PDF-methode omdat die de leerling selectief laat verklanken: hij begint te lezen en verklankt waar nodig. Dat is de juiste attitude om ook het leesvermogen te blijven ontwikkelen.

Een ander voordeel van de PDF is dat deze ook beschikbaar is voor het tweede tijdvak (in tegenstelling tot de Daisy-audio).

Zowel voor Daisy als voor PDF geldt dat niet veel inwerktijd nodig is, maar enige voor het centraal examen opgebouwde routine is voor de kandidaat wel gewenst.

PDF én Daisy kunnen worden gebruikt in combinatie met de tekstverwerker voor het invoeren van antwoorden. De kandidaat die geen ervaring heeft met het werken in twee deelschermen kan dat als lastig ervaren. Ook daar geldt dus: niet doen bij het centraal examen zonder voorafgaande oefening.

Voor het tweede tijdvak wordt geen Daisy-CD geleverd, wel een PDF. Houd er rekening mee dat door de kandidaat die in het eerste tijdvak Daisy gebruikte, de PDF zonder oefening als onprettig kan worden ervaren.

Pijl omhoog