De Septembermededeling over maatschappijleer in 2016

Hier staan de onderdelen uit de Septembermededeling 2016 die relevant zijn voor maatschappijleer in 2016. Deze selectie is gemaakt door de redactie van Examenblad.nl.
De volledige Septembermededeling voor de examens in 2016 vindt u hier.
 
gele markeringen uit/inschakelen (zie paragraaf I.0)

I Mededelingen van algemene aard

I.0 Opzet Septembermededeling en activiteitenplanning

In deze Septembermededeling over de eindexamens 2016 is door middel van gele markeringen zichtbaar gemaakt welke inhoudelijke aspecten verschillen van de mededelingen over de eindexamens 2015. Door middel van een optie boven aan de pagina kunt u de gele markeringen uitschakelen.

NB Wijzigingen in data en tekstuele wijzigingen zijn NIET geel gemarkeerd.

Activiteitenplanning centrale examens en rekentoets VO 2016

Sinds 2015 is het via Examenblad.nl mogelijk een activiteitenplanning (op maat) te genereren. Vanaf heden is het voormalige ‘tijdschema centrale examens’ geïntegreerd in deze activiteitenplanning. Hiermee is de term ‘tijdschema’ komen te vervallen. In de ‘Activiteitenplanning centrale examens en rekentoets VO 2016’ zijn tevens de activiteiten uit de activiteitenplanningen van de rekentoets VO en BB/KB flexibel digitaal opgenomen.

Boven aan de activiteitenplanning kunnen een aantal keuzes worden gemaakt om een activiteitenplanning op maat te genereren (voor rekenen of BB- en KB-flex). Er is tevens een mogelijkheid om de activiteitenplanning als pdf te downloaden.

U kunt de activiteitenplanning vinden via de homepage van www.examenblad.nl → jaarring 2016 of via de volgende link.

I.1 Recente wijzigingen en aandachtspunten voor het examen 2016

I.1.5 Bekendmaking N-termen

Eerste tijdvak

Zowel voor vmbo als voor havo/vwo worden de N-termen van het eerste tijdvak bekendgemaakt op donderdag 16 juni 2016 om 8.00 uur.

Bekendmaking normering beroepsgerichte vakken

Het CvTE wil de mogelijkheid open laten om in 2016 – evenals in voorgaande jaren – voor de beroepsgerichte vakken in eerste instantie voorlopige N-termen bekend te maken en de definitieve N-termen gelijktijdig met de N-termen voor de algemene vakken vmbo te publiceren.

In dat geval geldt:

  • Het CvTE maakt op woensdag 8 juni 2016 om 8:00 uur uitsluitend voorlopige N-termen bekend voor de centrale examens beroepsgericht. Op basis van de voorlopige N-term kan het voorlopige CE-cijfer worden vastgesteld.
  • De definitieve N-termen beroepsgericht worden, gelijktijdig met de N-termen voor de algemene vakken vmbo, op donderdag 16 juni 2016 om 8:00 uur gepubliceerd.
  • De definitieve N-termen zullen niet lager zijn dan de voorlopige N-termen, zodat het definitieve CE-cijfer niet lager kan zijn dan het voorlopige.

Tweede tijdvak

De N-termen voor het tweede tijdvak worden bekend gemaakt op vrijdag 1 juli 2016 om 8:00 uur (gewijzigde datum). Zie voor de gehele indeling van het tweede tijdvak 2016: paragraaf I.7.2 Rooster tweede tijdvak.

I.1.6 Aandachtspunt bij flexibele centrale examens: geheimhouding

De digitale centrale examens BB en KB en de cspe’s (centraal schriftelijk en praktisch examen in de beroepsgerichte vakken) worden door de school zelf ingeroosterd binnen een afnameperiode van 2½ maand en zijn daarmee in tijd flexibel. Anders dan bij de centrale examens die op een vast moment worden afgenomen, zijn de examendocumenten (opgaven, bijlagen, correctievoorschriften) van de flexibele digitale centrale examens na de afname niet openbaar. Dat vergt extra voorzorgsmaatregelen van de school om de geheimhouding te waarborgen.

De richtlijnen met betrekking tot de geheimhouding worden geëxpliciteerd in de brochure ‘Kaders flexibele en digitale centrale examens algemene vakken BB en KB 2016’ en in de ‘Instructie voor de Examinator’ (voor de cspe’s, zie III.4.3).

Voor ‘BB- en KB-flex’ zijn de richtlijnen voor docenten sinds 2013/2014 aangescherpt: zie de vakspecifieke mededelingen in paragraaf III.3.3.

De directeur is er verantwoordelijk voor dat de examinatoren deze richtlijnen in acht nemen.

I.3 Examenpakketten (opgave aantal kandidaten en levering)

I.3.1 Opgave aantal examenkandidaten en de terugmelding hiervan

De ‘opgaveformulieren aantal examenkandidaten 2016’ worden in september via de beveiligde site van DUO/Examendiensten beschikbaar gesteld aan de scholen. De examensecretarissen en directeur worden via een mailing (vanuit Examenblad.nl) geïnformeerd.

De formulieren moeten voor 15 oktober via de beveiligde site retour worden gezonden.

Scholen die willen deelnemen aan de ‘Pilot externe correctie BB- en KB-flex’ kunnen dit via het ‘opgaveformulier aantal examenkandidaten’ kenbaar maken.

Zie voor meer informatie de brochure ‘Kaders flexibele en digitale centrale examens BB en KB 2016’, (hoofdstuk I.6.2 BB- en KB-flex in Facet).

Als het ‘opgaveformulier aantal examenkandidaten’ is verzonden en verwerkt, ontvangt de school een terugkoppeling over de status van de verwerking met een overzicht van de bestelde opgaven. De terugkoppeling wordt gestuurd naar de door de school op het formulier ingevulde e-mailadres(sen).

In januari ontvangen de examensecretarissen en directeur eenmalig een terugmelding/overzicht via de persoonlijke pagina van Examenblad.nl. Het is belangrijk dat dit overzicht zorgvuldig gecontroleerd wordt op de juiste vakken en aantallen.

Als controle uitwijst dat dit noodzakelijk is, kan de examensecretaris tot en met 1 april nog wijzigingen doorgeven via het ‘opgaveformulier aantal examenkandidaten’. 

I.3.2 Nabestellingen

Wijzigingen in de ‘opgave aantal kandidaten’ die na 1 april aan het licht komen, moeten door de examensecretaris per e-mail aan examens@duo.nl worden doorgeven (onder vermelding van: ‘NABESTELLING’, de naam van de school, het volledige adres, brin- en vestigingsnummer, schoolsoort, vakcode en vakomschrijving). Als het even kan moeten nabestellingen worden voorkomen omdat deze altijd een verhoogd foutenrisico met zich meebrengen. Voor daisy- en spraaksynthese-cd’s is het niet mogelijk om na 1 april nog nabestellingen te doen. Zie paragraaf I.3.8.

N.B. Verhoging (+1 of +2) en/of verlaging (-1 of -2) van het aantal kandidaten hoeft u na 15 januari niet meer door te geven. U ontvangt immers genoeg opgaven (zie Afrondingstabel in de handleiding behorende bij de formulieren ‘opgave aantal examenkandidaten’) en 1 of 2 meer of minder heeft nagenoeg geen effect op de koppelingen 2e correctie.

I.6 Computer en examens

I.6.1 Facet en ExamenTester

In het schooljaar 2015-2016 wordt het nieuwe computerexamensysteem Facet gebruikt bij nagenoeg alle digitale centrale examens en toetsen in het voortgezet onderwijs. Nog slechts voor enkele toetsen kan ExamenTester worden gebruikt.

De flexibele en digitale centrale examens BB en KB (BB- en KB-flex) worden alleen in Facet aangeboden. Scholen kunnen kiezen tussen BB- en KB-flex en papieren cse’s met vaste afnamemomenten volgens het rooster van het CvTE. De examensecretaris maakt de keuze van zijn school bekend via het ‘opgaveformulier aantal examenkandidaten’ dat hij in oktober aan DUO/Examendiensten zendt.

De minitoetsen als onderdeel van de cspe’s van de beroepsgerichte vakken in het vmbo worden alleen in Facet aangeboden.

De rekentoets 2F wordt alleen in Facet aangeboden. Dat geldt ook voor bijzondere varianten van de rekentoets 2F, zoals de 2A-(BB-)toets en de 2ER-toets.

De rekentoets 3F wordt zowel in Facet als in ExamenTester aangeboden. Dat geldt ook voor de 3ER-toets. Uw school kiest zelf welke programmatuur zij gebruikt.

Deze keuze moet via het ‘opgaveformulier aantal examenkandidaten’ bekendgemaakt worden.

Vanaf schooljaar 2016-2017 wordt de rekentoets 3F alleen in Facet aangeboden.

Via een mailing vanuit Examenblad.nl van 2 juni 2015 zijn de scholen over het bovenstaande geïnformeerd.

Als er meer duidelijkheid is over de rekentoets 3S wordt de examensecretaris hier via een mailing vanuit Examenblad.nl over ingelicht.

Op onderdelen werkt Facet anders dan ExamenTester.

Twee voorbeelden die voor alle categorieën centrale toetsen en examens in Facet gelden:

  • 1. 
    Facet kiest zelf een variant, terwijl het bij ExamenTester de examensecretaris was/is die bepaalt welke variant bij een door hem geplande afname werd/wordt gebruikt. Voor een tweede afname, bijvoorbeeld bij een herkansing of na een ongeldigverklaring door inspectie, moet de examensecretaris in Facet wel aangeven dat het om een tweede zitting gaat. Alleen dan kan Facet een variant kiezen zonder overlap met de eerdere variant. Als het om een tweede afname gaat, mag dezelfde kandidaat niet onder een andere naam in Facet worden ingevoerd.
  • 2. 
    Bij toetsen en examens in Facet worden geen afzonderlijke dyslexieversies geleverd, maar bij het maken van een afnameplanning in Facet geeft de examensecretaris door middel van een vinkje aan welke kandidaten recht hebben op verklanking.

Bij de Proef op de Som, waarin leerlingen oefenen met voorbeeldexamens in Facet, kom je alle verschillen tussen Facet en ExamenTester tegen. Om de werking van Facet te beproeven is de Proef op de Som daarom van belang bij zowel BB- en KB-flex, als de minitoetsen en de rekentoetsen. Ook bij Facet wordt de Proef op de Som voorafgegaan door een systeemcheck.

I.6.2 BB- en KB-flex in Facet

In het examenjaar 2016 worden de flexibele en digitale centrale examens in de algemene vakken vmbo BB en KB alleen aangeboden in Facet. Voor deze categorie centrale examens betekent dit een grote verandering.

Anders dan bij de minitoetsen en de rekentoetsen wordt bij de digitale centrale examens BB en KB gewerkt met beeld- en geluidfragmenten en met Flash-applicaties. Bovendien bestaan deze examens niet geheel uit automatisch scoorbare vragen en is het de docent die de correctie van de open vragen verricht. Dat maakt dat de overgang van ExamenTester naar Facet bij BB- en KB-flex aanmerkelijk groter is dan bij de minitoetsen en de rekentoetsen. Daar komt bij dat in Facet thuiscorrectie is toegestaan en dat er met het oog op het examenjaar 2017 een pilot met tweede correctie wordt gehouden.

Bij BB- en KB-flex kan een school niet zonder meer vertrouwen op de ervaring die afgelopen jaren is opgedaan bij BB- en KB-flex in ExamenTester en/of op de ervaringen met minitoetsen of de rekentoetsen in Facet. Facet werkt op onderdelen anders dan ExamenTester. Daarnaast moeten bij BB- en KB-flex andere handelingen uitgevoerd worden dan bij de minitoetsen en rekentoetsen, bijvoorbeeld het organiseren van de correctie door docenten. Het is dan ook aan te raden deel te nemen aan één van de conferenties over Facet (zie I.6.8). 

De werking van Facet is bij BB- en KB-flex in het schooljaar 2014-2015 alleen beproefd op 35 pilot-scholen aan de hand van voorbeeldexamens. Deze pilot is goed verlopen, maar de ervaring leert dat in de dynamiek rondom de echte digitale CE’s andere knelpunten kunnen optreden dan die zich in een kleinschalige pilot hebben voorgedaan.

Daarom adviseert het CvTE om in dit eerste Facet-jaar, bij wijze van extra veiligheidsklep, de afnames enige tijd vóór de tijdstippen waarop de papieren cse’s BB en KB zijn ingeroosterd te plannen. Mocht onverhoopt blijken dat de afname in Facet mislukt, dan is terugvallen naar een papieren cse eventueel nog mogelijk tijdens het eerste tijdvak. De mogelijkheden om terug te vallen naar papieren cse’s zijn hetzelfde als in de ExamenTester-jaren.

In de brochure ‘Kaders flexibele en digitale centrale examens BB en KB 2016’ zijn alle aspecten van BB- en KB-flex, inclusief de pilot tweede/externe correctie, gedetailleerd beschreven. Evenals voorgaande jaren heeft de brochure op onderdelen de status van regelgeving en zijn de wijzigingen ten opzichte van het voorgaande examenjaar geel gemarkeerd. Met name vanwege de overgang naar Facet zijn de geel gearceerde passages talrijker dan in de brochures voor de voorgaande examenjaren.

Voor de ‘Activiteitenplanning centrale examens en rekentoets VO 2016’ zie hoofdstuk IV en paragraaf I.0 van deze Septembermededeling.

III Mededelingen per schoolsoort en per vak

III.3 Vmbo algemene vakken

III.3.3 Mededelingen per vak

De vermelde syllabi gelden voor het CE van het jaar 2016. Syllabi van de jaren vóór 2016 zijn niet meer geldig en kunnen afwijken van de versie voor het CE 2016. De veranderingen ten opzichte van de syllabi 2015 zijn in deze syllabi geel gemarkeerd. Een aantal syllabi 2016 is nader vastgesteld. De aanpassingen ten opzichte van de eerder vastgestelde syllabus zijn in een nader vastgestelde syllabus blauw gemarkeerd. De nader vastgestelde syllabi zijn herkenbaar aan een asterisk (*) in de rechterkolom van de onderstaande tabel.

 

algemene vakken vmbo

vakspecifieke informatie

syllabi 2016

Nederlands

info Ne vmbo ce 2016

syllabus

Frans

info Fa ce 2016

syllabus*

Duits

info Du ce 2016

syllabus*

Engels

info En ce 2016

syllabus*

Spaans, Turks, Arabisch

info Sp Tu Ar ce 2016

syllabus*

Fries

info Fr ce 2016

syllabus

maatschappijleer II

info ma2 ce 2016

syllabus

wiskunde

info wi ce 2016

syllabus

natuur- en scheikunde I

info nask1 ce 2016

syllabus

natuur- en scheikunde II

info nask2 ce 2016

syllabus

biologie

info bi ce 2016

syllabus*

aardrijkskunde

info ak ce 2016

syllabus

geschiedenis

info gs ce 2016

syllabus

economie

info ec ce 2016

syllabus

beeldende vorming

info beeldend ce 2016

syllabus

muziek **

info muziek ce 2016

syllabus

dans **

info dans ce 2016

syllabus

drama **

info drama ce 2016

syllabus

  • nader vastgesteld

** Voor specifieke informatie over verklanking-spraak bij Autoplay-examens vmbo, zie de brochure ‘Kandidaten met een beperking’ onderaan paragraaf I.3 van deze Septembermededeling.

Pijl omhoog