Mededelingen over de eindexamens 2013 voor vwo, havo, vmbo en vavo (Septembermededeling)

kenmerk: CvE-12.01945
datum: 25 september 2012
gepubliceerd: DUO-CFI online 25 september 2012

De publicatie van de Septembermededeling op Examenblad.nl is voorzien van verwijzingen naar relevante regelgevingen, mededelingen en bijlagen. Daarnaast is de mededeling voorzien van toelichtingen op punten waar dat nodig is.


I Mededelingen van algemene aard

I.1 Examenpakketten

De Daisy-CD met ingesproken tekst wordt net als voorheen geleverd in leerlingenaantallen conform de bestelling door de school. De CD met het bestand voor spraaksynthese wordt eveneens geleverd in leerlingenaantallen conform de bestelling. Dit is dus anders dan bij de tekst-CD (bedoeld voor vergroting en spraaksynthese) die in voorgaande jaren per examen in een enkel exemplaar aan de scholen werd geleverd. De CD bestemd voor spraaksynthese wordt geleverd voor eerste en tweede tijdvak in een aparte verpakking. De Daisy-CD wordt op bestelling geleverd voor het eerste tijdvak. Voor het tweede tijdvak wordt alleen een Daisy-CD geleverd voor Nederlands en Engels (alle schooltypen). Voor de overige examens wordt geen Daisy-CD geleverd. Bij die examens hebben kandidaten die in het eerste tijdvak de Daisy gebruikten, recht op een (individuele) voorleeshulp.

De centrale examens 2013 worden geleverd in lettergrootte 12, op wit papier dat iets zwaarder is dan voorheen. Nadere toelichting over de nieuwe lettergrootte en de handelwijze bij het gebruik van aanvullende materialen voor leerlingen met een beperking is in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl opgenomen in het document 'centrale examens en kandidaten met een beperking - nadere toelichting' (paragraaf I.3).

Anders dan in voorgaande jaren is het vooraf openen van een verzegelde set in 2013 niet toegestaan. De verzegelde sets dienen verzegeld te blijven tot in de examenruimte voor de start van de zitting. Dat geldt voor de sets met papieren opgaven voor de centraal schriftelijke examens, en voor de verzegelde verpakking met Daisy- en spraaksynthese-CD's. Het aantal exemplaren per set opgaven wordt komend jaar bepaald door gelimiteerde pakketdikte in verband met de sealing, afgeronde aantallen (veelvoud van vijf), zwaarder papier en groter lettertype.

Een aantal scholen heeft gemeld dat ze voor de examens 2012 een groot aantal sets opgaven met vijf exemplaren hebben ontvangen. Dit vroeg om een aangepaste examenorganisatie. De oorzaak was een (systeemtechnisch) foutief ingestelde setvolume.

I.1.1 Ontvangst van de examenpakketten

De examenpakketten die door G4S of diens onderaannemers Mikropakket of Rutgers worden bezorgd, worden alleen overhandigd aan functionarissen van wie de naam vooraf bekend is bij de chauffeur van G4S.

DUO zal evenals afgelopen jaar de examensecretaris met een e-mail via Examenblad.nl verzoeken om de namen van de voor ontvangst bevoegde functionarissen door te geven. Voor de verschillende afleverdata kunnen verschillende functionarissen worden aangewezen.

Een beschrijving van de gang van zaken is in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl opgenomen.

I.1.2 Bevestiging van de ontvangst van de examenpakketten

Het afgelopen schooljaar heeft DUO door een e-mail via Examenblad.nl aan de examensecretaris gevraagd van sommige zendingen de ontvangst te bevestigen. Ook het komende jaar kan weer gevraagd worden om de ontvangst van een zending per mail te bevestigen. Voor welke zendingen dit geldt, vindt u in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl in het onderstaande document:

I.2 Recente wijzigingen en aandachtspunten voor het examen 2013

I.2.1 Aanscherping slaag/zakregeling

Met het Koninklijk Besluit van 16 juni 2011 nr. 320 is de eerste aanscherping van de slaag/zakregeling per 1 augustus 2011 van kracht geworden.

Dit betekent dat bij de beantwoording van de vraag of een leerling geslaagd is op grond van artikel 49 van het Eindexamenbesluit eerst gekeken moet worden of het gemiddeld cijfer van alle centrale examens tenminste een voldoende is. Is dat het geval dan verder artikel 49 toepassen. Is dat niet het geval dan is de kandidaat/leerling gezakt.

Eveneens is per schooljaar 2011-2012 de maatregel in gegaan dat ook voor leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg (bb) van het vmbo het schoolexamen (SE) hetzelfde gewicht krijgt als het centraal examen.

De tweede aanscherping voor havo en vwo is met het Koninklijk Besluit van 9 juli 2012 nr. 343 per 1 augustus 2012 ingegaan. Met dit inwerkingtredingsbesluit wordt de inwerkingtreding geregeld van de aanscherping van de slaag/zakregeling voor de kernvakken in het havo en vwo. Vanaf het schooljaar 2012–2013 geldt – naast de overige eisen van de uitslagregeling – dat kandidaten slechts geslaagd zijn indien zij maximaal één vijf behalen voor de kernvakken Nederlands, Engels en wiskunde.

I.2.2. Nieuwe richtlijnen examentijd cspe

Bij de afname van het cspe (centraal schriftelijke en praktisch examen) in de beroepsgerichte vakken moeten vanaf 2013 nieuwe richtlijnen voor het omgaan met examentijd in acht genomen worden.

Zie hiervoor III.4.3 van deze Septembermededeling.

I.2.3 Examenprogramma's en syllabi

Voor de voorbereiding van kandidaten op het centraal examen is naast het examenprogramma de syllabus van het CvE essentieel (zie ook hoofdstuk III van deze Septembermededeling).

Voor het schoolexamen is het examenprogramma bindend, SLO publiceert handreikingen voor de uitwerking daarvan in het schoolexamen (www.slo.nl).

I.2.4 Voorschriften tweede correctie

Het Eindexamenbesluit is in 2008 aangepast ter vergroting van de kwaliteit van de tweede correctie, waarbij de rol van het bevoegd gezag versterkt is. Deze aanpassingen behelzen:

  • de tweede corrector voegt een door hem opgestelde en ondertekende verklaring omtrent de verrichte correctie bij het gecorrigeerde werk;
  • deze verklaring wordt mede ondertekend door zijn bevoegd gezag;
  • de procedure die moet worden gevolgd als de eerste en tweede corrector niet tot overeenstemming kunnen komen bij het vaststellen van de score (Eindexamenbesluit artikel 42. lid 1).

I.2.5 Toegestane hulpmiddelen

Voor het vmbo zijn er ten opzichte van 2012 bij de hulpmiddelen de volgende veranderingen:

  • 2013 is het eerste centraal examen waarbij de 2e editie van BINAS is toegestaan. Bij het centraal examen 2013 is de 1e editie van BINAS niet toegestaan In de toegestane editie van de BINAS staat een aantal fouten. Op de website van de uitgever (www.binas.noordhoff.nl) wordt een erratum geplaatst. In de volgende druk van de 2e editie worden deze fouten hersteld.

Voor het havo/vwo zijn er ten opzichte van 2012 bij de hulpmiddelen de volgende veranderingen:

  • Bij het centraal examen volgens het nieuwe examenprogramma economie havo (in 2013 het enige programma havo) is de grafische rekenmachine NIET toegestaan, de eenvoudige rekenmachine uit het basispakket uiteraard wel. Bij het centraal examen volgens het oude examenprogramma economie (in 2013 voor alle kandidaten vwo) is de grafische rekenmachine toegestaan.
  • In 2013 is de 52e druk van de Grote Bosatlas bij het centraal examen havo niet meer toegestaan. In 2014 gaat dat ook voor vwo gelden.

I.2.6 E-mails via Examenblad.nl

De e-mails via Examenblad.nl, met officiële mededelingen over het eindexamen, worden net als in de afgelopen jaren aan de examensecretaris gericht. Ze worden gezonden naar het e-mailadres dat de examensecretaris hiertoe vermeldt op de formulieren 'Opgave aantal examenkandidaten', waarmee hij de centrale examens bij DUO bestelt.

Op de formulieren 'Opgave aantal examenkandidaten' wordt tevens naar de naam en het e-mailadres van de plaatsvervangend examensecretaris gevraagd. Iedere e-mail via Examenblad.nl wordt ook gestuurd naar de plaatsvervanger voor de examensecretaris.

Net als in de voorgaande jaren wordt via de genoemde formulieren de naam en het e-mailadres van de systeembeheerder gevraagd in verband met eventuele technische mededelingen via Examenblad.nl over computerexamens.

Nieuw in dit jaar is dat ook verzocht wordt om de naam en het e-mailadres van de directeur van de school. Het e-mailadres wordt gebruikt om de directie van de school op de hoogte te stellen van een eventueel gebruik van het noodscenario (zie 1.2.7).

I.2.7 Examendocumenten downloaden via de beveiligde site van DUO (noodscenario)

De beveiligde site van DUO wordt gebruikt voor o.a. de uitwisseling van gegevens tussen scholen (leerling-administraties) en BRON (Basisregister Onderwijs). Afgelopen jaar hebben CvE, Cito en DUO de mogelijkheden onderzocht om de beveiligde site eveneens te gebruiken als mogelijkheid voor het downloaden van examendocumenten. De landelijke test i.v.m. het noodscenario is succesvol verlopen.

CvE kan ook in 2013 bij een calamiteit besluiten om een noodscenario in werking te stellen waarbij in laatste instantie gebruik gemaakt kan worden van de beveiligde site van DUO. Op 30 januari 2013 zal een landelijke test plaatsvinden met het downloaden van examendocumenten via de beveiligde site van DUO. Deze test, zoals ook in het voorgaande schooljaar uitgevoerd, vindt plaats zodat er voor het examen van 2013 routine opgebouwd kan worden. Via Examenblad.nl wordt op 23 januari 2013 een mailing verstuurd met een vooraankondiging.

Richtlijnen over de werkwijze m.b.t. te downloaden examendocumenten via de beveiligde site van DUO vindt u in onderstaand document in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl.

I.2.8 Examen in het buitenland

Bij de uitzonderlijke situatie waarin voorzien wordt dat een centraal examen in het buitenland wordt afgenomen neemt de school in eerste instantie contact op met mw. T. Keune van de werkgroep examens van de Inspectie voor het Onderwijs (tel: 088 6696000).

Na verkregen toestemming van de Inspectie voor het Onderwijs meldt u vervolgens in een vroegtijdig stadium de kandidaten aan bij de staatsexamenadministratie van DUO/Examendiensten: staatsexamens@duo.nl, 050 5998933.

I.2.9 Btw-tarieven en centrale examens 2013

Als in de centrale examens van 2013 gewerkt wordt met BTW-tarieven gaat het om BTW-tarieven die golden op 1 september 2012.

Bijvoorbeeld: In de centrale examens 2013 wordt GEEN rekening gehouden met een verhoging van het hoge BTW-tarief naar 21%. Er wordt dus gewerkt met een hoog BTW-tarief van 19%.

De examensecretaris wordt verzocht alle docenten en alle kandidaten van deze mededeling in kennis te stellen.

I.2.10 Zending nr 1, cspe's

De eerste van de drie zendingen met cspe's vanuit Cito wordt dit schooljaar op 6 maart 2013 ontvangen door de scholen. Omdat veel scholen wegens Carnaval gesloten zijn is medio februari als ontvangstperiode niet mogelijk. De voorbereidingstijd op de afname van het cspe is hierdoor korter dan in eerdere jaren. Zie ook III.4.2 van deze Septembermededeling.

I.2.11 Aandachtspunt bij flexibele centrale examens: geheimhouding

De digitale centrale examens BB en KB en de cspe's (beroepsgerichte vakken) worden door de school zelf ingeroosterd binnen een afnameperiode van 2½ maand en zijn daarmee in tijd flexibel. De afnameperiode voor de flexibele CBT-examens BB en KB begint op 1 april 2013. Anders dan bij de centrale examens die op een vast moment worden afgenomen zijn de examendocumenten (opgaven, bijlagen, correctievoorschriften) van de flexibele centrale examens na de afname niet openbaar. Dat vergt extra voorzorgen van de school om de geheimhouding te waarborgen.

De richtlijnen met betrekking tot de geheimhouding worden geëxpliciteerd in de voorlichtingsbrochure (voor de algemene vakken BB en KB, zie I.4.1) en in de Instructie voor de Examinator (voor de cspe's, zie III.4.3).

De directeur wordt geacht de examinatoren op te dragen deze richtlijnen in acht te nemen.

I.2.12 Minitoetsen cspe's verklankbaar

De minitoetsen in alle cspe's (beroepsgerichte vakken) worden in 2013 standaard afgenomen met behulp van de computer en het programma MiniTester.

Alle varianten van alle minitoetsen zijn verklankt. Daardoor kan de kandidaat geluidsfragmenten afspelen waarin de tekst van het beeldscherm wordt voorgelezen (zie III.4.6).

I.2.13 Pilot rekentoets VO 2013

De onderstaande tekst is op 31 augustus 2012 via een mailing vanuit Examenblad.nl aan de examensecretarissen bekend gemaakt.

Toevoeging 14 februari 2013:

De minister en de staatssecretaris hebben geconcludeerd dat met betrekking tot de implementatie van de referentieniveaus taal en rekenen nog diverse stappen moeten worden gezet. Op 19 december 2012 hebben de minister en de staatssecretaris in een brief aan de Tweede Kamer (zie www.steunpunttaalenrekenenvo.nl) een aantal maatregelen aangekondigd. De inhoud van de paragraaf I.2.13 komt daardoor op onderdelen in een ander licht te staan.

[Einde toevoeging]

Vanaf het schooljaar 2013-2014 worden de referentieniveaus taal en rekenen voor het voortgezet onderwijs (VO) getoetst in het eindexamen VO. Voor taal gebeurt dat via de centrale examens Nederlands, voor rekenen gebeurt dat via de rekentoets VO.

Het schooljaar 2012-2013 vormt voor de rekentoets het laatste pilotjaar. Alle VO en VAVO scholen kunnen dit jaar aan de pilotrekentoets deelnemen. Het is namelijk van belang dat scholen oefenen met het aantal afnames dat ze in de reguliere situatie (2013-2014) verwachten.

Hoewel het in 2012-2013 nog een pilot betreft, kunnen kandidaten wanneer zij een voldoende behalen voor de rekentoets in het voorlaatste jaar van hun opleiding, een vrijstelling behalen voor het invoeringsjaar, 2013-2014. Meer informatie hierover kunt u vinden op de website van het Steunpunt taal en rekenen VO.

Bestellen en aanmelden

VO en VAVO scholen die mee (willen) doen aan de pilot in 2012-2013 kunnen dat melden doordat de examensecretaris de aantallen kandidaten aangeeft op de formulieren 'Opgave aantal examenkandidaten 2013', waarmee hij de centrale examens bij DUO bestelt. De examensecretaris geeft per schooltype het totale aantal kandidaten uit het examenjaar en het vóórexamenjaar aan waarmee de school naar verwachting zal deelnemen. Een andere manier om zich aan te melden is er niet. Alle scholen krijgen ExamenTester toegestuurd en alles wat nodig is om zich op de pilot van 2012-2013 voor te bereiden.

Flitsbijeenkomsten en voorlichting systeembeheerders

In het najaar van 2012 worden er flitsbijeenkomsten georganiseerd om scholen voor te lichten over de rekentoets in het tweede pilotjaar (2012-2013). Meer informatie daarover is te vinden bij het Steunpunt taal en rekenen VO.

Instructiebijeenkomsten voor systeembeheerders waarop wordt ingegaan op de installatie en het gebruik van ExamenTester vinden plaats in het najaar van 2012. Deze bijeenkomsten vinden plaats op dinsdagmiddag 30 oktober in Zwolle en op donderdagmiddag 1 november te Den Bosch. Een uitnodiging hiervoor wordt tegen die tijd door Cito verzonden naar alle examensecretarissen.

Binnenkort zal er op Examenblad.nl een pagina ten behoeve van de rekentoets VO beschikbaar komen.

I.3 Aangepaste examens voor kandidaten met een beperking

I.3.1. kandidaten met een visuele beperking

Voor kandidaten met een visuele beperking is het standaard papieren of digitale examen in het algemeen niet bruikbaar. In dat geval wordt een aangepast examen afgelegd, dat te bestellen is via een speciaal formulier bij examens@duo.nl. De aanpassing betekent levering van een voor de kandidaat geschikt aangepast examen, of als aanpassing niet goed mogelijk is toewijzing van een staatsexamengecommitteerde die samen met de eigen examinator het examen aanpast. Dat laatste gebeurt standaard bij o.a. aardrijkskunde en kunst (algemeen) havo en vwo. Na ontvangst van het formulier wordt met de school contact opgenomen om te bezien welke aanpassingen nodig en mogelijk zijn.

Nadere informatie is opgenomen in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl in het document 'centrale examens en kandidaten met een beperking - nadere toelichting' onderaan deze paragraaf.

I.3.2. kandidaten met een auditieve beperking

Sommige (digitale) examens bevatten geluidsfragmenten en zijn daardoor niet altijd bruikbaar voor leerlingen met een auditieve beperking. Als de school meedoet aan digitale examens (examentester of autoplay) kan voor kandidaten met een auditieve beperking een aangepast examen worden besteld, formulier aan te vragen bij examens@duo.nl. Bij de digitale examens BB en KB wordt een aangepast digitaal examen geleverd waarbij geluid geen rol speelt. Bij de examens kunst (algemeen) havo en vwo wordt een staatsexamengecommitteerde toegewezen die samen met de eigen examinator het examen aanpast.

De digitale rekentoets bevat geen geluidsfragmenten en behoeft dus geen aanpassing voor kandidaten met een auditieve beperking. Hetzelfde geldt (vanzelfsprekend) voor alle papieren examens.

Nadere informatie is opgenomen in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl in het document 'centrale examens en kandidaten met een beperking - nadere toelichting' onderaan deze paragraaf.

I.3.3. kandidaten met een leesbeperking (dyslexie)

Voor kandidaten met een leesbeperking (dyslexie) wordt op bestelling een Daisy-CD geleverd met gesproken tekst van het (overigens niet aangepaste) examen, of een spraaksynthese-CD met een bestand dat bruikbaar is voor computerspraak. Bij het tweede tijdvak is geen Daisy-CD beschikbaar. De kandidaat die in het eerste tijdvak de Daisy gebruikte, heeft in het tweede tijdvak recht op een individuele voorleeshulp.

Grootschrift wordt voor kandidaten met een leesbeperking vanaf het centraal examen 2013 niet geleverd. De examens hebben lettergrootte 12, en hebben daarmee letters van voldoende grootte. Het is dan ook niet meer toegestaan om de envelop voor aanvang van de zitting te openen en het werk te vergroten.

Nadere informatie is opgenomen in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl in het document 'centrale examens en kandidaten met een beperking - nadere toelichting' onderaan deze paragraaf.

I.3.4. algemeen

De onder I.3.1 t/m I.3.3 aangeboden examens kunnen met inachtneming van artikel 55 van het Eindexamenbesluit worden ingezet bij kandidaten die daarop op grond van hun beperking en de daarmee samenhangende regelgeving recht hebben. Het is niet toegestaan de examens zelf aan te passen, onderdelen weg te laten of anders te beoordelen (bijvoorbeeld spelling). Als een zware beperking maakt dat het leveringsaanbod niet adequaat is (bijvoorbeeld bij een kandidaat met een lichamelijke beperking die kan spreken noch schrijven) neemt de directeur via het speciale formulier van examens@duo.nl contact op met CvE en DUO.

Nadere informatie is opgenomen in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl in het document 'centrale examens en kandidaten met een beperking – nadere toelichting' onderaan deze paragraaf.

I.4 Computers en examen

Meer kandidaten dan ooit hebben bij hun centraal examen in 2012 in één of meer vakken gebruik gemaakt van de computer. De meest in het oog springende examenvorm daarbij is die van het CBT-examen. Bij een CBT- of 'computer based testing' examen verschijnen alle vragen op het beeldscherm. De kandidaat beantwoordt alle vragen op de computer en ook de correctie vindt op de computer plaats. Gesloten vragen worden automatisch gecorrigeerd, open vragen door een docent.

ExamenTester is de examensoftware waarin de CBT-examens zijn afgenomen.

De toename van het aantal CBT-examens in ExamenTester, de komst van de – digitale – rekentoets VO en het feit dat zich bij de afname in ExamenTester in 2012 meer storingen hebben voorgedaan dan daarvoor, hebben het CvE ertoe genoodzaakt maatregelen te nemen.

De maatregelen voor 2013 en daarna houden in grote lijnen in:

  • CBT-examens die flexibel worden afgenomen in ExamenTester worden voortgezet (algemene vakken BB en KB);
  • De rekentoets VO wordt eveneens afgenomen in ExamenTester;
  • Voor digitale centrale examens met een vast afnametijdstip - vastgelegd in het examenrooster van het CvE - vervalt de afnamevorm in ExamenTester. Zie ook I.4.2.
  • Voor deelname aan de flexible en digitale centrale examens in ExamenTester is de handtekening van de directeur nodig. Omdat deze nog in de pilot-fase verkeert, geldt dit laatste niet voor de rekentoets VO.

Met de komst van het nieuwe computerexamensysteem dat op termijn ExamenTester gaat vervangen, pakt het CvE de draad ten aanzien van de digitale centrale examens met een vast afnamemoment weer op.

1.4.1 ExamenTester 2.10

In 2013 zal worden gewerkt met een nieuwe versie van ExamenTester (2.10).

Een audit door een onafhankelijk bureau heeft bevestigd dat ExamenTester 2.10 stabieler is.

Daarnaast heeft Cito extra veldtests uitgevoerd. Versie 2.10 van ExamenTester wordt begin oktober 2012 naar alle VO-scholen verzonden.

Daarnaast zal het gebruik van Flash-applicaties in de flexibele CBT-examens BB en KB worden beperkt en de controle op de werking van de toegepaste Flash-applicaties zal worden verbeterd.

De verwachting is dat storingen tijdens de afname aanmerkelijk minder vaak zullen optreden.

Alertheid van de scholen (directeur, examensecretaris, systeembeheerder) blijft nodig omdat in 2012 gebleken is dat storingen ook het gevolg kunnen zijn van ongewenste interferentie tussen het ICT-netwerk van de school en de examensoftware.

Meer informatie over het verloop van de digitale examens in 2012, de maatregelen en plannen voor 2013 en de ontwikkeling van het nieuwe computerexamensysteem treft u aan in de Brochure digitale centrale examens Duidelijk digitaal 5.

I.4.2 Flexibele en digitale centrale examens vmbo BB en KB in 2013

In 2013 worden de examens in de algemene vakken vmbo BB en KB landelijk aangeboden als flexibel en digitaal examen in ExamenTester. De afnameperiode zal zowel voor BB als KB beginnen op 1 april 2013. Scholen kunnen daardoor rekening houden met een eventuele overstap naar papieren examens door de digitale centrale examens te plannen vóór de vaste afnametijdstippen van de papieren centrale examens.

BB- en KB-scholen maken hun keuze voor de flexibele CBT-examens in ExamenTester dan wel de papieren centrale examens bekend via het formulier 'Opgave aantal examenkandidaten' waarmee de examensecretaris voor 1 november bij DUO de centrale examens bestelt.

Overstappen / terugvallen naar papieren centrale examens BB en KB

BB- en KB-scholen die voor 31 maart 2013 melden dat zij naar papieren centrale examens willen overstappen, ontvangen de papieren examens in kandidaat-aantallen.

Alle overige scholen die meedoen aan de flexibele en digitale examens BB en KB ontvangen de examenbestanden voor de papieren centrale examens BB en KB op dvd. Deze 'terugval-dvd' is bedoeld om scholen die zich ná 31 maart 2013 alsnog genoodzaakt zien om terug te vallen naar papieren centrale examens daartoe maximaal in de gelegenheid te stellen. Afname van papieren centrale examens is alleen toegestaan op de in het examenrooster gepubliceerde data (zie paragraaf 1.5).

Gedetailleerde informatie over de flexibele en digitale centrale examens BB en KB in 2013 treft u aan in de Informatiebrochure en de Activiteitenplanning.

I.4.3 Centrale examens waarbij de computer een noodzakelijk hulpmiddel is

Bij de volgende centrale examens wordt NIET met ExamenTester gewerkt, maar is de computer WEL een noodzakelijk hulpmiddel:

  • De praktijkopdrachten van de cspe's BB, KB en GL, als deze met behulp van de computer moeten worden uitgevoerd;
  • De minitoetsen van de cspe's worden afgenomen in het programma MiniTester;
  • Frans KB (vast afnametijdstip);
  • Muziek GL/TL, dans GL/TL en drama GL/TL;
  • kunst havo en vwo

I.4.4 Systeemeisen computerexamens

De systeemeisen voor de computerexamens staan vermeld op http://centraalexamen.cito.nl onder handleidingen en systeembeheer.

1.4.5 KB flexibel digitaal: geen speciale positie van wiskunde

In 2010, 2011 en 2012 was de computerrekenmachine (CRM) de reden dat wiskunde binnen KB flexibel digitaal een andere positie innam dan de overige vakken: een school kon er voor kiezen om alleen voor wiskunde KB te kiezen voor het papieren-eerste-tijdvak-cse-KB in plaats van het digitale c.e. KB. Voor geen enkel ander afzonderlijk vak was dit het geval.

Vanaf 2013 vervangt de 'toolbox' de CRM in het digitale c.e. wiskunde KB. De toolbox is een nieuwe applicatie die niet alleen een rekenmachine bevat, maar ook de mogelijkheid geeft om antwoorden in ExamenTester in te voeren met speciale tekens, wiskundige notaties, verhoudingstabellen en driehoeken.

De toolbox is in 2012 beproefd bij 50 scholen en positief ontvangen. Om die reden heeft wiskunde KB niet langer een speciale positie binnen 'KB flexibel en digitaal'. Meer informatie staat in de Informatiebrochure.

1.4.6 Geen informatiebrochure over digitale centrale examens met een vast afnametijdstip

Over digitale centrale examens in ExamenTester met een vast afnametijdstip worden dit schooljaar geen informatiebrochure en geen activiteitenplanning uitgebracht. Dit is het gevolg van het stopzetten van deze categorie digitale examens.

I.5 Rooster

Het rooster centraal examen 2013 is gepubliceerd met kenmerk CvE-11.01610 datum 21 juni 2011, Staatscourant 2011, nummer 14125 en Regelingen OCW op www.duo.nl. In het rooster 2013 is de duur van de centrale examens bekendgemaakt. De duur van de centrale examens in het tweede tijdvak is gelijk aan de overeenkomstige examens in het eerste tijdvak.

I.5.1 Eerste tijdvak

Afnameperiode BB en KB flexibel digitaal

De afnameperiode voor de flexibele en digitale examens in de algemene vakken BB en KB loopt van 1 april 2013 tot en met woensdag 19 juni 2013.

Bekendmaking normering beroepsgerichte vakken

Het CvE wil de mogelijkheid open laten om in 2013 – evenals in 2012 – voor de beroepsgerichte vakken in eerste instantie voorlopige N-termen bekend te maken en de definitieve N-termen gelijktijdig met de N-termen voor de algemene vakken vmbo te publiceren.

In dat geval zou gelden:

  • Het CvE maakt op 5 juni 2013 uitsluitend voorlopige N-termen bekend voor de centrale examens beroepsgericht. Op basis van de voorlopige N-term kan het voorlopige CE-cijfer worden vastgesteld.
  • De definitieve N-termen beroepsgericht worden, gelijktijdig met de N-termen voor de algemene vakken vmbo, op 12 juni 2013 gepubliceerd.
  • De definitieve N-termen zullen niet lager zijn dan de voorlopige N-termen, zodat het definitieve CE-cijfer niet lager kan zijn dan het voorlopige.

In de komende Maartmededeling zal uitsluitsel worden gegeven over de datum van het bekend worden van de definitieve N-term. Als het besluit hierover eerder bekend is, worden de desbetreffende examensecretarissen hierover geïnformeerd via een mailing vanuit Examenblad.nl.

I.5.2 Tweede tijdvak

Het rooster tweede tijdvak wordt gepubliceerd in de Maartmededeling 2013. De centrale examens in het tweede tijdvak starten op 5 juni in de basisberoepsgerichte en de kaderberoepsgerichte leerweg en gemengde leerweg (beroepsgerichte programma's) en op 17 juni in de andere vormen van onderwijs (schriftelijke examens). Op 21 juni vinden de examens plaats in de vakken die in het tweede tijdvak als aangewezen vakken door het College van Examens worden afgenomen. Welke vakken hiervoor worden aangewezen, wordt in maart 2013 gepubliceerd. Naar verwachting behoren alle papieren cse's voor de algemene vakken BB tot de aangewezen vakken.

I.6 Gegevensverzameling via elektronische weg

De normering van de examens wordt mede gebaseerd op door kandidaten behaalde scores. Scholen leveren hiervoor via het programma WOLF gegevens aan voor de schriftelijke examens.

De gegevens van de toetsafnames in ExamenTester en MiniTester worden automatisch uitgewisseld nadat de examensecretaris op de knop dataretour aan Cito heeft gedrukt.

Voor alle examens is de afnamedatum bepalend voor de uiterste datum waarop de afnamegegevens met Cito worden uitgewisseld (zie hoofdstuk IV).

1.6.1 Praktijkexamens en papieren examens

Ook in 2013 zenden scholen afnamegegevens van de alfabetisch eerste vijf kandidaten (in sommige gevallen tien, of alle kandidaten) aan Cito. Voor de verzending van de gegevens zijn de scholen aangewezen op het programma WOLF. Voor meer informatie, zie http://wolf.cito.nl.

I.7 Examenkrant

In maart 2013 verschijnt de veertiende editie van de Examenkrant. De krant is primair bedoeld voor examenleerlingen en bevat de noodzakelijke informatie voor een leerling over het Centraal Examen 2013, zoals het examenrooster, informatie over toegestane hulpmiddelen, exameneisen en –regels, de slaag/zakregeling, en URL's naar nuttige websites.

In 2013 verschijnen twee verschillende Examenkranten:

  • de HAVO/VWO-krant;
  • de VMBO-krant, voor vmbo TL, GL, KB én alle BB-examenkandidaten.

Van scholen wordt verwacht dat zij de examenkrant aan de leerlingen ter beschikking stellen. Een bestelbrief, waarin de mogelijkheid wordt geboden aan scholen om de krant gratis te bestellen, wordt voor 15 december 2012 aan de examensecretarissen verstuurd. Uiterlijk eind maart 2013 worden de examenkranten 2013 op de scholen aangeleverd.

II. Publicaties van algemeen verbindende voorschriften en mededelingen

II.1 Wetten en Algemene maatregelen van Bestuur

Actuele versies* zijn te vinden op www.overheid.nl (wet- en regelgeving). Daarvoor kunt u de titels zoals hier aangegeven in het zoekvenster ("in de titel") plakken.

* Recente wijzigingen:

De eerste tranche van de aanscherping slaag/zakregeling voortgezet onderwijs (zie ook I.2.1) besluit van 19 augustus 2010 Staatscourant 2010 nr 332 (per 1 augustus 2011 in werking getreden met het Besluit van 16 juni 2011, houdende vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van het Besluit van 19 augustus 2010 tot wijziging van het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. in verband met aanscherping van de slaag/zakregeling in het voortgezet onderwijs (Stb. 2010, 332) v.w.b. de eis dat alle centraal examencijfers gemiddeld tenminste voldoende zijn (de CE-eis) en de nieuwe berekening van het eindcijfer in de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo, waarbij het schoolexamen even zwaar weegt als het centraal examen): Stb. 2011, 320) , en de technische actualisatie, besluit van 17 mei 2011 (Stb. 2011 nr 277).

Besluit van 23 april 2012 tot wijziging van het Eindexamenbesluit VO, het Staatsexamenbesluit VO en het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB in verband met examinering referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen VO en mbo 2 en 3 en aanpassing examineringsvoorschriften voor mbo in verband met de beroepsgerichte kwalificatiestructuur: Stb. 2012, 217.

Met dit besluit wordt o.a. de rekentoets ingevoerd, maar dit wijzigt ook de overgangsregeling zoals eerder opgenomen in het Besluit van 19 augustus 2010 tot wijziging van het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. in verband met aanscherping van de slaag/zakregeling in het voortgezet onderwijs (Stb. 2010, 332)

Besluit van 9 juli 2012, houdende vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van het Besluit van 19 augustus 2010 tot wijziging van het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. in verband met aanscherping van de slaag/zakregeling in het voortgezet onderwijs (Stb. 2010, 332) en van het Besluit van 23 april 2012 tot wijziging van het Eindexamenbesluit VO, het Staatsexamenbesluit VO en het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB in verband met examinering referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen VO en mbo 2 en 3 en aanpassing examineringsvoorschriften voor mbo in verband met de beroepsgerichte kwalificatiestructuur (Stb. 2012, 217): Stb. 2012, 343.

Met dit besluit wordt de inwerkingtreding geregeld van de aanscherping van de slaag/zakregeling voor de kernvakken in het havo en vwo. De wijzigingen op het Eb v.w.b. de kernvakken (zoals opgenomen in Stb. 2010/332) treden m.i.v. 1 augustus 2012 in werking (door stb. 2012/343). De overgangsbepaling uit Stb. 2010/332 is herzien in het besluit van 23 spril 2012 (waarmee o.a. de rekentoets wordt ingevoerd): Stb. 2012, 217 --> artikel VI. Ook dit artikel treedt per 1 augustus 2012 in werking door dit inwerkingtredingsbesluit van 9 juli 2012 (Stb. 2012/343)

Besluit van 13 december 2011, houdende vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet van 24 november 2011 tot wijziging van de Leerplichtwet 1969, de Wet educatie en beroepsonderwijs, de Wet op het onderwijstoezicht en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met onder meer het toevoegen van niet-bekostigd onderwijs aan de systematiek van het persoonsgebonden nummer en het basisregister onderwijs (Stb. 2011, 634).

Deze wet (Stb. 2011, 621) is m.i.v. 1 januari 2012 in werking getreden.

Dit betekent dat voor het nieuwe schooljaar (1 augustus 2012) alle niet-bekostigde instellingen de verplichte gegevensleveringen aan het basisregister onderwijs moeten doen en met het Digitaal Verzuimloket moeten werken.

II.2 Ministeriële regelingen, algemeen

  • Regeling gegevenslevering onderwijsnummer VO, VO/B&B-2003/26032 van 13 juni 2003, Gele katern nr. 10 van 25 juni 2003
  • Regeling gegevenslevering onderwijsnummer voortgezet onderwijs (vo) voor VBO en MAVO in een agrarisch opleidingscentrum (AOC) en wijziging mutatiestop, VO/BenB-2007/42054 van 29 november 2007, Staatscourant van 13 december 2007, nr. 242
  • Wijzigingsregeling aansluiting niet-bekostigde instellingen op bron, BVE/354861 van 17 december 2011, Staatscourant van 6 januari 2012, nr. 213
  • Wijzigingsregeling gegevenslevering onderwijsnummer VO in verband met de instelling van het diplomaregister en de stroomlijning van de informatievoorziening met betrekking tot het absoluut leerlingverzuim, VO/F/346140 van 23 mei 2012, Staatscourant van 7 juni 2012, nr. 11100
  • Regeling elementcodetabel voortgezet onderwijs (VO), opleidingentabel volwasseneneducatie (VE) en vakcodetabel vo schooljaar 2012-2013, DUO/OND-2012/10935, van 13 mei 2012, Staatscourant van 30 mei 2012, nr. 10391.

II.3 Ministeriële regelingen, examens vwo-havo

Voor examenprogramma's wordt verwezen naar: Examenblad.nl (www.examenblad.nl)

  • Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o. VO/OK-2007/13731 van 4 juni 2007 (Staatscourant nr. 111 van 13 juni 2007).
  • Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo per 1 augustus 2007 van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 augustus 2007, VO/OK/2007/18980 (Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo 2007)
  • Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o, kenmerk: VO/OK-2008/51284 datum: 10 juni 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr. 123, maandag 30 juni 2008; CFI-Online 10 juni 2008.
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 november 2009, nr. 2009/VO/165649, houdende vervanging van bijlagen bij de Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o. in verband met vorming van het College voor examens, gepubliceerd: Staatscourant van 1 december 2009, nummer 18.321 (Aanpassing modellen diploma's staatsexamens VO in verband met de start van het College voor examens).
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 2 april 2010, nr. VO/OK/2010/187093, houdende wijziging van de Regeling examenprogramma's voortgezet onderwijs in verband met het vernieuwen van het examenprogramma economie havo, gepubliceerd: Staatscourant 2010, nr. 6656
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 29 mei 2010, nr. VO/OK/2010/210413, houdende vervanging van bijlagen bij de Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o., in verband met de mogelijkheid van keuze van meer dan twee profielen, gepubliceerd: Staatscourant van 21 juni 2010, nummer 9378.

II.4 Ministeriële regelingen, examens vmbo

Voor examenprogramma's wordt verwezen naar: Examenblad.nl (www.examenblad.nl)

  • Overgangsregeling eindexamens mavo en vbo oude stijl, VP/BJA-2002/9058, Gele katern nr. 12 van 22 mei 2002.
  • Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o., VO/OK-2007/13731 van 4 juni 2007 (Staatscourant nr. 111 van 13 juni 2007).
  • De vmbo bijlage (2) is vervangen bij 'Wijziging van de Regeling examenprogramma's voortgezet onderwijs' (VO/OK-2009/80256) van 1 april 2009 (Staatscourant nr 73 van 17 april 2009, www.cfi.nl , regelingen OCW, april 2009).
  • Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o, kenmerk: VO/OK-2008/51284 datum: 10 juni 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr. 123, maandag 30 juni 2008; CFI-Online juni 2008.
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 november 2009, nr. 2009/VO/165649, houdende vervanging van bijlagen bij de Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o. in verband met vorming van het College voor examens, gepubliceerd: Staatscourant van 1 december 2009, nummer 18.321
  • Regeling intra- en intersectorale programma's voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), kenmerk VO/OK-2008/33116 van 11 juli 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr 140, van 23 juli 2008; Cfi-Online juli 2008.
  • Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 27 mei 2010, nr. 131791, houdende vaststelling van de examenprogramma's Landbouw en natuurlijke omgeving en Landbouw-breed vmbo (Regeling examenprogramma's Landbouw en natuurlijke omgeving en Landbouw-breed), gepubliceerd: Staatscourant 2010, nr. 8166 van 31 mei 2010.

II.5 Regelingen en mededelingen van het College voor Examens

  • Rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2013, kenmerk: CvE-11.01610, datum: 21 juni 2011, Staatscourant 2011, nr. 14125 .
  • Regeling syllabi centrale examens VO 2013, kenmerk: CvE-11.00404, datum: 19 april 2011, gepubliceerd: Staatscourant 2011, nr. 21734.
  • De syllabi zijn te raadplegen op Examenblad.nl in jaarring 2013.
  • Regeling van het College voor examens van 15 februari 2011, nr. Cve-11.0167, houdende vaststelling van regels voor de omzetting van scores in cijfers 2011 (Regeling omzetting scores centrale examens in cijfers 2011), Staatscourant van 19 april 2011, nummer 6982

Toelichting: Cijfertoekenning vindt plaats door toepassing van door College voor Examens vastgestelde omzettingstabellen van score naar cijfer (per vak). Bij verwerking per computer (schooladministratie) is over de (afrondings)algoritmen nadere informatie beschikbaar op http://centraalexamen.cito.nl onder normering(smethode).

II.6 Toegestane hulpmiddelen bij de centrale examens

In 2013 is op slechts enkele onderdelen sprake van een wijziging in de toegestane hulpmiddelen bij het centraal examen. Zie paragraaf I.2.5 Toegestane hulpmiddelen.

De toegestane hulpmiddelen bij het centraal examen 2013 zijn geregeld in de Regeling 'Rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2013', kenmerk: CvE-11.01610, datum: 21 juni 2011, Staatscourant 2011, nr. 14125.

De Regeling heeft voor de hulpmiddelen bij het centraal examen de volgende specifieke bijlagen:

  • bijlage 2A: hulpmiddelen centraal examen vmbo 2013
  • bijlage 2B: hulpmiddelen centraal examen havo en vwo 2013

De Regeling en bijlagen zijn te raadplegen via deze Septembermededeling eindexamens 2013 op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III Mededelingen per schoolsoort en per vak

Als een vak in dit overzicht niet is opgenomen, zijn voor dit vak bij het examen 2013 geen specifieke bijzonderheden te melden.

Betreffende de hulpmiddelen is onder II.6 toegestane hulpmiddelen bij de centrale examens aangegeven waar de overzichten te raadplegen zijn.

III.1 vakmededelingen vwo

III.1.1. Algemeen

De vermelde syllabi gelden voor het CE van het jaar 2013. Syllabi van de jaren vóór 2013 zijn niet meer geldig en kunnen afwijken van de versie voor het CE 2013. De veranderingen zijn in de syllabi geel gemarkeerd.

III.1.2 centrale examens vwo, mededelingen per vak

vwo

opmerkingen

syllabi* 2013

Nederlands

zie III.1.2.1

syllabus

Moderne vreemde talen

zie III.1.2.2

syllabus

Grieks

zie III.1.2.3

syllabus

Latijn

zie III.1.2.3

syllabus

Fries

zie III.1.2.4

syllabus

wiskunde A

zie III.1.2.5

syllabus

wiskunde B

zie III.1.2.5

syllabus

wiskunde C

zie III.1.2.5

syllabus

natuurkunde

zie III.1.2.6

syllabus

scheikunde

zie III.1.2.7

syllabus

biologie

 

syllabus

aardrijkskunde

zie III.1.2.8

syllabus

geschiedenis

zie III.1.2.9

syllabus

economie

 

syllabus

m&o

 

syllabus

maatschappijwetenschappen

 

syllabus

filosofie

zie III.1.2.10

syllabus

kunst #

zie III.1.2.11

syllabus

muziek

zie III.1.2.12

syllabus

tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving

zie III.1.2.13

syllabus

*in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u via de link de syllabus openen

# kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen)

III.1.2.1 Nederlands

Voor de verdeling van de scorepunten wordt uitgegaan van circa 60% scorepunten voor de vragen en 40% scorepunten voor de samenvatting.

De regelingen voor beoordeling bij incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik gelden onverkort voor alle kandidaten, dus ook voor dyslectische kandidaten en kandidaten die nog maar kort in Nederland zijn.

Naar aanleiding van vragen over de spelling: In 2013 geldt alleen de officiële spelling van 2005.

In de maartmededeling wordt aandacht besteed aan de correctie van het centraal examen Nederlands.

III.1.2.2 Moderne vreemde talen

Naar aanleiding van vragen over de centrale examens moderne vreemde talen havo en vwo 2012:

Vraagvormen:

De centrale examens moderne vreemde talen voor het havo/vwo bestaan uit vragen en opdrachten van de vorm: meerkeuzevragen, voorgestructureerde vragen en open vragen.

De meerkeuzevragen die in de examens voorkomen, maken samen ongeveer 60 procent van de scorepunten uit. Voorgestructureerde vragen en open vragen maken samen ongeveer 40 procent van de scorepunten uit. De verhouding voorgestructureerde vragen en open vragen kan per examen variëren. Zie ook '2.3 Vraagvormen' in de 'Syllabus modern vreemde talen vwo 2013'.

Europees referentiekader:

Het ERK-niveau van tekst en opgaven in de centrale examens moderne vreemde talen vwo komt overeen met de beschrijving die in de 'Syllabus moderne vreemde talen vwo 2013' is opgenomen. Deze ERK-beschrijving is gebaseerd op het Koppelingsonderzoek van Cito uit 2006 voor Duits, Engels en Frans en het Koppelingsonderzoek 2007 voor Arabisch, Russisch, Turks en Spaans. In deze onderzoeken is de relatie onderzocht tussen enerzijds het examenprogramma en het ERK en anderzijds de examenopgaven en het ERK. Voor deze onderzoeken is een groot aantal experts uit Nederland geraadpleegd. Omdat het ERK een vrij algemene niveaubeschrijving biedt als het gaat om het domein leesvaardigheid, bestaat de mogelijkheid dat de uitkomsten van de onderzoeken er anders zouden hebben uitgezien als ook internationale experts zouden zijn geraadpleegd. Het is daarom ook dat de eis dat de moeilijkheidsgraad van de examens van jaar tot vergelijkbaar moet zijn voor het CvE belangrijker is dan een ERK-niveaubeschrijving per tekst en opgaven. Wel dient de ERK-beschrijving voor examenmakers mede als uitgangspunt en ook voor docenten kan het voor de voorbereiding op het examen deze functie hebben.

III.1.2.3 Grieks en Latijn

De specificatie van de examenstof en het minimum aan taaleisen van de centrale examens Griekse taal en literatuur 2013 en centrale examens Latijnse taal en literatuur 2013 zijn opgenomen in de desbetreffende syllabi 'Syllabus Grieks vwo' en 'Syllabus Latijn vwo'.

Explicitering bij de tekst 'Toegestane hulpmiddelen vwo/havo 2013':

Hoewel het hier geen wijziging betreft ten opzichte van de eerdere examenjaren, wordt hierbij een explicitering van de tekst 'Toegestane hulpmiddelen vwo/havo 2013' gegeven:

Bij Latijn en Grieks is een woordenboek toegestaan en een grammaticaoverzicht (in het woordenboek of los) zonder voorbeeldzinnen en toelichting op het gebied van de syntaxis. Niet toegestaan is een woordenboek dat specifiek is toegesneden op een auteur aan wiens werk de vertaalopgave ontleend is.

III.1.2.4 Fries

In lijn met de centrale examens moderne vreemde talen vwo is de zittingsduur Fries voor vwo vastgelegd op 150 minuten.

Sinds het examenjaar 2012 wordt scholen verzocht ten behoeve van de normering ook voor Fries de scores van alle kandidaten in het programma WOLF te verwerken.

III.1.2.5 wiskunde A, B en C

Aan de syllabus van 2014 is in een bijlage een lijst toegevoegd van veel gebruikte examenwerkwoorden met hun betekenis, Deze lijst sluit aan bij de gangbare praktijk bij de centrale examens en is als zodanig ook bruikbaar voor de centrale examens van 2013. Als in een examen een van de woorden uit die lijst wordt gebruikt, geldt de betekenis die hieraan in deze lijst is gegeven. Deze lijst met mogelijke examenwoorden is niet uitputtend.

De kruisjes in de tabel geven aan bij welke wiskundevakken van havo en vwo het woord met de aangegeven betekenis gebruikt wordt. Als er geen kruisje staat, kan het woord wel in het betreffende examen worden gebruikt maar dan wordt ter plekke aangegeven hoe het verstaan moet worden.

In het centraal examen vwo wiskunde A van 2013 worden GEEN vragen gesteld over goniometrische functies.

III.1.2.6 natuurkunde

In examens werd bij modelleeropgaven voorheen een tekstversie van het model opgenomen. Aangezien steeds meer scholen gewend zijn om te werken in een grafische modelleeromgeving, is vanaf het examen van 2012 bij een opgave over modelleren naast de tekstversie van een model ook een beeldversie van een model opgenomen in het examen.

Naar aanleiding van vragen uit het veld is besloten de vakspecifieke regels aan te passen. De wijzigingen op een rij:

  • Er is een regel toegevoegd met betrekking tot het toekennen van een scorepunt voor het gebruik van een formule.
  • De oude regel 5 "In het geval van een foutieve oplossingsmethode, waarbij geen of slechts een beperkt aantal deelscorepunten kunnen worden toegekend, mag het laatste scorepunt niet worden toegekend." is komen te vervallen.
  • De overige regels met betrekking tot het laatste scorepunt zijn anders gestructureerd, maar zijn inhoudelijk ongewijzigd.

Dit najaar verschijnt een publicatie op www.cve.nl (en hoogstwaarschijnlijk in de NVOX) waarin de vakspecifieke regels en in het bijzonder de wijzigingen, nader worden toegelicht.

III.1.2.7 scheikunde

In hoofdstuk 3 van de syllabus voor 2014 is de toelichting op de specificaties over reactievergelijkingen uitgebreid. Dit naar aanleiding van vragen uit het veld. Het betreft hier geen uitbreiding van de examenstof maar een verduidelijking. Deze informatie kan ook van nut zijn voor het centraal examen van 2013.

III.1.2.8 aardrijkskunde

In de bronnenbijlage vwo kunnen kaarten in kleur zijn opgenomen.

De toegestane drukken van de Grote Bosatlas in 2013:

  • Voor havo alleen de 53e druk
  • Voor vwo de 52e en 53e druk

III.1.2.9 geschiedenis

Het centraal examen havo en vwo geschiedenis wordt afgenomen volgens het examenprogramma (tijdelijke afwijking) dat is toegelicht in de syllabus geschiedenis 2013.

De thema's zijn voor 2013:

  • De Verenigde Staten en hun federale overheid 1865 – 1965

en

  • De Republiek in een tijd van vorsten.

III.1.2.10 filosofie

Het onderwerp voor het centraal examen vwo filosofie is Vrije Wil.

III.1.2.11 kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen)

Vanaf 2010 hebben de vakken kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) vwo een centraal examen. Dit centraal examen is voor al deze vakken hetzelfde en heeft mede daarom ook een eigen naam gekregen: kunst (algemeen). Kunst (algemeen) kan bovendien ook als vak met uitsluitend een centraal examen worden gekozen.

Bij de afname van het centrale examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) wordt de computer gebruikt. In 2013 wordt het examen alleen in Autoplay aangeboden en niet in ExamenTester. (zie ook § I.4 Computers en examen). Bij deze afnamevorm met Autoplay fungeert de computer als multimediaal middel voor het presenteren van het examen. De kandidaten antwoorden op papier, ook de correctie gaat zoals bij papieren examens gebruikelijk. Voor deze examenvorm is een gedegen voorbereiding van groot belang. Daarom ontvangen alle scholen met examenkandidaten kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) in december 2012 een informatieve brief met verwijzing naar een handleiding en voorbeeldexamen op www.cito.nl.

Bekijk ook de informatiebrochure 'De nieuwe kunstvakken in de vernieuwde tweede fase' op Examenblad.nl onderaan deze paragraaf.

Het brede centraal examen van de vakken kunst (beeldend/dans/drama/muziek/algemeen) is door zijn multimediale karakter niet goed maakbaar voor kandidaten met een visuele of auditieve beperking. Scholen kunnen kandidaten melden via het speciale formulier voor examens voor kandidaten met een visuele of auditieve beperking (zie ook de toelichting van DUO/Examendiensten bij het formulier voor bestelling examens). Aan de school wordt dan een gecommitteerde van de staatsexamencommissie toegewezen die samen met de eigen docent een vervangend semi-mondeling examen maakt.

De school kan overwegen of het haalbaar en gewenst is om een kandidaat met een visuele of auditieve beperking in plaats van kunst (beeldend/dans/drama/muziek/algemeen) examen af te laten leggen in één van de 'oude' kunstvakken.

Zie ook de brochure over de nieuwe kunstvakken op Examenblad.nl onderaan deze paragraaf.

Examenzitting 2013, 1e tijdvak

In 2013 wordt in het eerste tijdvak het centraal examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) op één moment aangeboden. Als een school veel kandidaten heeft en daarvoor te weinig computers, kan de school middels quarantaine het examen in twee groepen afnemen. Het rooster biedt daartoe voor zowel havo als vwo voldoende mogelijkheden.

III.1.2.12 muziek

De examenvorm van de centrale examens muziek vwo is in 2013 in tegenstelling tot voorgaande jaren alleen papier met audio-cd's. Zie voor meer informatie paragraaf 1.4 Computers en examen.

III.1.2.13 tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving

C.S.E.

Het nieuwe thema van het centraal schriftelijk examen tekenen, handvaardigheid en textiele vormgeving is: Engagement. Een onderzoek naar engagement binnen de beeldende kunst, vormgeving en architectuur vanuit een viertal contexten: 'Emancipatie', 'Utopie', 'Politiek' en 'Sociaal'. In het onderzoek ligt het accent op drie periodes, te weten: 1750-1900, 1900-1945 en 1945-heden. Daarnaast kunnen relaties worden gelegd tussen de kunst uit deze drie periodes en de kunst uit de periodes 1000-1400 en 1400-1600.

Andere benadering vanaf 2013:

Door examenmakers is gekozen voor een meer kunstbeschouwelijke benadering. Om dit mogelijk te maken is er bij de samenstelling van deze syllabus gewerkt vanuit de volgende uitgangspunten:

  • het beeld staat centraal;
  • het heden is het vertrekpunt als betekenis gevend interpretatiekader;
  • kunsthistorische kennis wordt ingezet om oude en nieuwe beelden te (her)interpreteren;
  • er wordt een groter beroep gedaan op de kritisch reflectieve vaardigheden.

De tekstbronnen (bijlage 6 van de syllabus) vormen als totaal geen volledige afspiegeling van de stofspecificatie en zijn niet per definitie een invulling van de exameneisen. De teksten zijn een middel tot reflectie op het thema en illustreren de breedte en diepte ervan.

De syllabus

Tekst- en beeldbronnen, voorbeeldvragen en een nadere specificatie van het thema en exameneisen zijn opgenomen in de 'Syllabus beeldende vakken VWO' op examenblad.nl (www.examenblad.nl). Ook zijn in de syllabus verwijzingen opgenomen naar de website: www.examenthemaEngagement.nl waarin de probleemstellingen, de specificatie en de bronnen zijn opgenomen.

Zie ook de brief van 3 september 2012 aan docenten tekenen, handvaardigheid en textiele vormgeving vwo.

C.P.E.

De eisen aan het CPE tekenen, het CPE handvaardigheid en het CPE textiele vormgeving zijn op één punt gewijzigd.

In het examendocument met opgaven is bij punt 2 (omvang) de formulering aangepast.

Voorheen werd hier een onderscheid gemaakt tussen tweedimensionale eindwerkstukken (tekenen) en driedimensionale eindwerkstukken (handvaardigheid en textiele vormgeving).

De formulering bij punt 2 is - zowel voor tekenen, handvaardigheid als textiele vormgeving - nu:

'de collectie bestaat uit een verzameling van schetsen en/of studies en één of meer eindwerkstukken, die een onderlinge samenhang vertonen en die het gehele werkproces van beeldend vormgeven weergeven.'

Deze verbreding is geen bindend voorschrift, maar vormt voor kandidaten een ruimer kader waarbinnen zij beeldend werk kunnen maken.

Elke discipline kent zoals in voorgaande jaren een eigen opgavenboekje. De beoordelingscriteria zijn hierop afgestemd.

Met de bovenstaande wijziging in het examen sluit het CvE aan bij de ontwikkelingen in de professionele beeldende praktijk: kunstenaars zoeken bewust de grenzen van de disciplines op, combineren deze of werken in meer dan één discipline.

De organisatie en afname van het CPE tekenen, het CPE handvaardigheid en het CPE textiele vormgeving zijn conform voorgaande examenjaren.

De belangrijkste zaken staan in het examendocument 'Organisatie en afname CPE beeldende vakken vwo'.

III.2 vakmededelingen havo

III.2.1. Algemeen

De vermelde syllabi gelden voor het CE van het jaar 2013. Syllabi van de jaren vóór 2013 zijn niet meer geldig en kunnen afwijken van de versie voor het CE 2013.De veranderingen zijn in de syllabi geel gemarkeerd.

III.2.2 centrale examens havo, mededelingen per vak

havo

opmerkingen

syllabi* 2013

Nederlands

zie III.2.2.1

syllabus

Moderne vreemde talen

zie III.2.2.2

syllabus

Fries

zie III.2.2.3

syllabus

wiskunde A

zie III.2.2.4

syllabus

wiskunde B

zie III.2.2.4

syllabus

natuurkunde

zie III.2.2.5

syllabus

scheikunde

zie III.2.2.6

syllabus

biologie

 

syllabus

aardrijkskunde

zie III.2.2.7

syllabus

geschiedenis

zie III.2.2.8

syllabus

economie

zie III.2.2.9

syllabus

m&o

 

syllabus

maatschappijwetenschappen

 

syllabus

filosofie

zie III.2.2.10

syllabus

kunst #

zie III.2.2.11

syllabus

muziek

zie III.2.2.12

syllabus

tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving

zie III.2.2.13

syllabus

*in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u via de link de syllabus openen

# kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen)

III.2.2.1 Nederlands

Voor de verdeling van de scorepunten wordt uitgegaan van circa 60% scorepunten voor de vragen en 40% scorepunten voor de samenvatting.

De regelingen voor beoordeling bij incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik gelden onverkort voor alle kandidaten, dus ook voor dyslectische kandidaten en kandidaten die nog maar kort in Nederland zijn.

Naar aanleiding van vragen over de spelling: In 2013 geldt alleen de officiële spelling van 2005.

In de maartmededeling wordt een document opgenomen met aandachtspunten bij de correctie van het centraal examen Nederlands.

III.2.2.2 Moderne vreemde talen

Naar aanleiding van vragen over de centrale examens moderne vreemde talen havo en vwo 2012:

Vraagvormen:

De centrale examens moderne vreemde talen voor het havo/vwo bestaan uit vragen en opdrachten van de vorm: meerkeuzevragen, voorgestructureerde vragen en open vragen.

De meerkeuzevragen die in de examens voorkomen, maken samen ongeveer 60 procent van de scorepunten uit. Voorgestructureerde vragen en open vragen maken samen ongeveer 40 procent van de scorepunten uit. De verhouding voorgestructureerde vragen en open vragen kan per examen variëren. Zie ook '2.3 Vraagvormen' in de 'Syllabus modern vreemde talen havo 2013'.

Europees referentiekader:

Het ERK-niveau van tekst en opgaven in de centrale examens moderne vreemde talen havo komt overeen met de beschrijving die in de 'Syllabus moderne vreemde talen havo 2013' is opgenomen. Deze ERK-beschrijving is gebaseerd op het Koppelingsonderzoek van Cito uit 2006 voor Duits, Engels en Frans en het Koppelingsonderzoek 2007 voor Arabisch, Russisch, Turks en Spaans. In deze onderzoeken is de relatie onderzocht tussen enerzijds het examenprogramma en het ERK en anderzijds de examenopgaven en het ERK. Voor deze onderzoeken is een groot aantal experts uit Nederland geraadpleegd. Omdat het ERK een vrij algemene niveaubeschrijving biedt als het gaat om het domein leesvaardigheid, bestaat de mogelijkheid dat de uitkomsten van de onderzoeken er anders zouden hebben uitgezien als ook internationale experts zouden zijn geraadpleegd. Het is daarom ook dat de eis dat de moeilijkheidsgraad van de examens van jaar tot vergelijkbaar moet zijn voor het CvE belangrijker is dan een ERK-niveaubeschrijving per tekst en opgaven. Wel dient de ERK-beschrijving voor examenmakers mede als uitgangspunt en ook voor docenten kan het voor de voorbereiding op het examen deze functie hebben.

III.2.2.3 Fries

In lijn met de centrale examens moderne vreemde talen havo is de zittingsduur Fries voor havo vastgelegd op 150 minuten.

Sinds het examenjaar 2012 wordt scholen verzocht ten behoeve van de normering ook voor Fries de scores van alle kandidaten in het programma WOLF te verwerken.

III.2.2.4 wiskunde A, B

Aan de syllabus van 2014 is in een bijlage een lijst toegevoegd van veel gebruikte examenwerkwoorden met hun betekenis, Deze lijst sluit aan bij de gangbare praktijk bij de centrale examens en is als zodanig ook bruikbaar voor de centrale examens van 2013. Als in een examen een van de woorden uit die lijst wordt gebruikt, geldt de betekenis die hieraan in deze lijst is gegeven. Deze lijst met mogelijke examenwoorden is niet uitputtend.

De kruisjes in de tabel geven aan bij welke wiskundevakken van havo en vwo het woord met de aangegeven betekenis gebruikt wordt. Als er geen kruisje staat, kan het woord wel in het betreffende examen worden gebruikt maar dan wordt ter plekke aangegeven hoe het verstaan moet worden.

Aan de syllabus wiskunde B voor 2013 zijn twee voorbeeldopgaven toegevoegd in het hoofdstuk over de algebraïsche vaardigheden. Het betreft hier geen uitbreiding maar een verduidelijking.

III.2.2.5 natuurkunde

In het centraal examen natuurkunde zal vanaf 2013 gebruik gemaakt worden van de binasnotatie voor eenheden. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld ms-1 geschreven zal worden in plaats van m/s. Dit gebeurt zowel in de opgaven als in het correctievoorschrift.

Naar aanleiding van vragen uit het veld is besloten de vakspecifieke regels aan te passen. De wijzigingen op een rij:

  • Er is een regel toegevoegd met betrekking tot het toekennen van een scorepunt voor het gebruik van een formule.
  • De oude regel 5 "In het geval van een foutieve oplossingsmethode, waarbij geen of slechts een beperkt aantal deelscorepunten kunnen worden toegekend, mag het laatste scorepunt niet worden toegekend." is komen te vervallen.
  • De overige regels met betrekking tot het laatste scorepunt zijn anders gestructureerd, maar zijn inhoudelijk ongewijzigd.

Dit najaar verschijnt een publicatie op www.cve.nl (en hoogstwaarschijnlijk in de NVOX) waarin de vakspecifieke regels en in het bijzonder de wijzigingen, nader worden toegelicht.

III.2.2.6 scheikunde

In hoofdstuk 3 van de syllabus voor 2014 is de toelichting op de specificaties over reactievergelijkingen uitgebreid. Dit naar aanleiding van vragen uit het veld. Het betreft hier geen uitbreiding van de examenstof maar een verduidelijking. Deze informatie kan ook van nut zijn voor het centraal examen van 2013.

III.2.2.7 aardrijkskunde

De toegestane drukken van de Grote Bosatlas in 2013:

  • Voor havo alleen de 53e druk
  • Voor vwo de 52e en 53e druk

III.2.2.8 geschiedenis

Het centraal examen havo en vwo geschiedenis wordt afgenomen volgens het examenprogramma (tijdelijke afwijking) dat is toegelicht in de syllabus geschiedenis 2013.

De thema's zijn voor 2013:

  • De Verenigde Staten en hun federale overheid 1865 – 1965

en

  • De Republiek in een tijd van vorsten.

III.2.2.9 economie

In 2012 is op het havo voor het eerst economie geëxamineerd volgens het nieuwe examenprogramma. Het nieuwe examen heeft een tijdsduur van 3 uur.

Zie de bijlage 'Informatie over het nieuwe examen economie havo (2012)'

Bij het centraal examen volgens het nieuwe examenprogramma economie havo (in 2013 het enige programma havo) is de grafische rekenmachine NIET toegestaan, de eenvoudige rekenmachine uit het basispakket uiteraard wel. Bij het centraal examen volgens het oude examenprogramma economie (in 2013 voor alle kandidaten vwo) is de grafische rekenmachine toegestaan..

III.2.2.10 filosofie

Het onderwerp Emotie wordt bij havo gecontinueerd.

III.2.2.11 kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen)

Vanaf 2009 hebben de vakken kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) havo een centraal examen. Dit centraal examen is voor al deze vakken hetzelfde en heeft mede daarom ook een eigen naam gekregen: kunst (algemeen). Kunst (algemeen) kan bovendien ook als vak met uitsluitend een centraal examen worden gekozen.

Bij de afname van het centrale examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) wordt de computer gebruikt. In 2013 wordt het examen alleen in Autoplay aangeboden en niet in ExamenTester. (zie ook § I.4 Computers en examen). Bij deze afnamevorm met Autoplay fungeert de computer als multimediaal middel voor het presenteren van het examen. De kandidaten antwoorden op papier, ook de correctie gaat zoals bij papieren examens gebruikelijk. Voor deze examenvorm is een gedegen voorbereiding van groot belang. Daarom ontvangen alle scholen met examenkandidaten kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) in december 2012 een informatieve brief met verwijzing naar een handleiding en voorbeeldexamen op cito.nl.

Bekijk ook de informatiebrochure 'De nieuwe kunstvakken in de vernieuwde tweede fase' op Examenblad.nl onderaan deze paragraaf.

Het brede centraal examen van de vakken kunst (beeldend/dans/drama/muziek/algemeen) is door zijn multimediale karakter niet goed maakbaar voor kandidaten met een visuele of auditieve beperking. Scholen kunnen kandidaten melden via het speciale formulier voor examens voor kandidaten met een visuele of auditieve beperking (zie ook de toelichting van DUO/Examendiensten bij het formulier voor bestelling examens). Aan de school wordt dan een gecommitteerde van de staatsexamencommissie toegewezen die samen met de eigen docent een vervangend semi-mondeling examen maakt.

De school kan overwegen of het haalbaar en gewenst is om een kandidaat met een visuele of auditieve beperking in plaats van kunst (beeldend/dans/drama/muziek/algemeen) examen af te laten leggen in één van de 'oude' kunstvakken.

Zie ook de brochure over de nieuwe kunstvakken op Examenblad.nl.

Examenzitting 2013, 1e tijdvak

In 2013 wordt in het eerste tijdvak het centraal examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) op één moment aangeboden. Als een school veel kandidaten heeft en daarvoor te weinig computers, kan de school middels quarantaine het examen in twee groepen afnemen. Het rooster biedt daartoe voor zowel havo als vwo voldoende mogelijkheden.

III.2.2.12 muziek

De examenvorm van de centrale examens muziek vwo is in 2013 in tegenstelling tot voorgaande jaren alleen papier met audio-cd's. Zie voor meer informatie paragraaf I.4 Computers en examen.

III.2.2.13 tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving

Het centraal examen heeft betrekking op de periode van het romaans tot heden, met nadruk op de periode vanaf 1800. Kunst, architectuur en vormgeving vanaf het neoclassicisme in de 19de eeuw tot heden komen derhalve in het examen aan de orde.

In het examen 2013 zal uit de periode van vóór 1800 aandacht worden besteed aan de middeleeuwen. Het centraal examen 2013 gaat over rijkdom en over de verschillende manieren waarop en redenen waarom kunstenaars, architecten en vormgevers weelde en waarde(n) in hun werk tot uitdrukking brengen.

Bekijk voor een toelichting op opbouw en bevraging in het centraal examen tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving havo paragraaf 3.3 in de 'Syllabus beeldende vakken havo 2013'.

III.3 Vmbo algemene vakken

III.3.1 algemene opmerkingen

Van de examenprogramma's wordt jaarlijks een vast gedeelte centraal geëxamineerd. Dat c.e.-deel is nader toegelicht in de syllabus, waardoor docenten hun leerlingen op het centraal examen kunnen voorbereiden.

Examenprogramma's en syllabi voor 2013 zijn te raadplegen op Examenblad.nl, kies jaarring 2013 (www.examenblad.nl).

III.3.2 leeswijzer globale examenprogramma's

Het is gebleken dat de lay-out van de globale examenprogramma's onduidelijkheid kan creëren over wat wel en niet tot de centraal examenstof behoort. Zie voor uitleg de leeswijzer globale examenprogramma's in de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.3.3 mededelingen per vak

algemene vakken vmbo

vakspecifieke informatie *

syllabi* 2013

Nederlands

info Ne ce 2013

syllabus

Frans

info Fa ce 2013

syllabus

Duits

info Du ce 2013

syllabus

Engels

info En ce 2013

syllabus

Spaans, Turks, Arabisch

info Sp Tu Ar ce 2013

syllabus

Fries

info Fr ce 2013

syllabus

maatschappijleer II

info ma2 ce 2013

syllabus

wiskunde

info wi ce 2013

syllabus

natuur- en scheikunde I

info nask1 ce 2013

syllabus

natuur- en scheikunde II

info nask2 ce 2013

syllabus

biologie

info bi ce 2013

syllabus

aardrijkskunde

info ak ce 2013

syllabus

geschiedenis

info gs ce 2013

syllabus

economie

info ec ce 2013

syllabus

beeldende vorming

info beeldend ce 2013

syllabus

muziek

info muziek ce 2013

syllabus

dans, drama

info dans drama ce 2013

syllabus dans

syllabus drama

* In de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u de vakspecifieke informatie en de syllabus openen door op de link te klikken.

III.4 Mededelingen centrale examens beroepsgericht

III.4.1 Algemene opmerkingen

In deze paragraaf worden de termen 'praktijkexamen' en 'cspe' als synoniemen gebruikt.

De paragrafen III.4.2 t/m III.4.7 bevatten informatie die relevant is voor alle beroepsgerichte vakken.

In het bijzonder wordt de directeur, de examensecretaris en de docenten gewezen op de nieuwe richtlijnen voor het omgaan met examentijd (III.4.3).

Paragraaf III.4.3 bevat daarnaast zoals te doen gebruikelijk

  • de Instructie voor de Examinator – het gedeelte dat gemeenschappelijk is voor alle cspe's;
  • de richtlijnen voor de geheimhouding;
  • een explicitering van de regelgeving over het herkansen van het cspe.

Per beroepsgericht vak is de specifieke informatie opgenomen paragraaf III.5.

III.4.2 Aanlevering van cspe's

Op drie tijdstippen ontvangt de school een zending met (papieren en/of digitale) examendocumenten.

  • A. 
    6 maart 2013: Cito-zending nr. 1 cspe's
  • B. 
    11, 12 of 13 maart 2013: DUO-zending cspe's
  • C. 
    13 maart 2013: Cito-zending nr. 2 cspe's

Zie ook het tijdschema van werkzaamheden (Septembermededeling hoofdstuk IV)

A: Cito-zending nr. 1 (6 maart 2013) is bestemd voor de examinator die de inhoud kortsluit met de examensecretaris.

Als deze zending op 8 maart 2013 nog niet is ontvangen, dient de examensecretaris onverwijld contact op te nemen met Cito, Bedrijfsbureau CE, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem,

e-mail: ce-bedrijfsbureau@cito.nl

Per cspe bevat Cito-zending nr. 1 twee exemplaren van de volgende examendocumenten:

  • examenopgaven
  • evt. bijlagen
  • evt. uitwerkbladen
  • instructie voor de examinator
  • evt. bijzondere materialen (zoals A1- en A3-tekeningen)
  • een cd-rom/dvd met de nieuwe versie van het computerprogramma MiniTester en een aantal voorbeelden van digitale minitoetsen en de installatie- en gebruikershandleiding (als pdf) zie ook III.4.6.

Aan de hand van de inhoud van dit pakket kunnen examinatoren en examensecretaris de organisatie van het cspe afstemmen.

B: De zending vanuit DUO/Examendiensten (11, 12 of 13 maart 2013) bevat de papieren examendocumenten voor de kandidaten. Deze zending bevat verzegelde sets in kandidatenaantal:

  • examenopgaven
  • evt. bijlagen
  • evt. uitwerkbladen
  • evt. bijzondere materialen (zoals A1- en A3-tekeningen)

Bij problemen gelieve de examensecretaris direct contact op te nemen met DUO, afdeling Examendiensten in Groningen, tel: 050-5998933 of e-mail: examens@duo.nl).

C: Cito-zending nr. 2 (13 maart 2013) bevat:

  • een dvd/cd-rom met de handleiding: Applicaties cspe 2013 (zie ook III.4.5) en de bestanden bij alle cspe's

dit zijn de digitale bestanden bij de praktische opdrachten en de bestanden ten behoeve van de digitale minitoetsen

NB: deze dvd/cd-rom bevat geen pdf's ten behoeve van papieren minitoetsen, zie ook III.4.6

  • per cspe: twee (papieren) exemplaren van het correctievoorschrift.

In een separate zending worden de wachtwoorden toegezonden.

Indien deze zending op 15 maart 2013 nog niet ontvangen is, dient de examensecretaris onverwijld contact op te nemen met Cito, Bedrijfsbureau CE, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem,

e-mail: ce-bedrijfsbureau@cito.nl.

Voor anderen dan de examensecretaris en de desbetreffende examinatoren blijven de examendocumenten geheim. Bij digitale examendocumenten kan de systeembeheerder hierop een uitzondering vormen. Deze moet zowel het programma voor afname van de minitoetsen als de ICT-toepassingen bij de cspe's tijdig voor aanvang van de examens installeren en uittesten.

III.4.3 Richtlijnen bij de praktijkexamens

De Instructie voor de Examinator bevat richtlijnen voor onder meer geheimhouding, voorbereiding, afname, tijdsduur van de onderdelen, beoordeling en herkansing van de praktijkexamens. Expliciet vermeld zijn onder meer richtlijnen met betrekking tot de geheimhouding.

In het document 'Instructie voor de Examinator cspe's 2013.pdf' kunt u zien hoe de Instructie voor de Examinator voor alle beroepsgerichte vakken er uit ziet.

Het document 'herkansing van het cspe.pdf' geeft een explicitering van de regelgeving over het herkansen van het cspe.

NIEUW: richtlijnen examentijd cspe

Bij de afname van het cspe gelden nieuwe richtlijnen voor het omgaan met het begrip examentijd. De 'richtlijnen examentijd cspe' hebben invloed op de organisatie, de afname en de beoordeling van het cspe.

Het is van belang dat zowel de examensecretaris als de examinatoren zich tijdig op de hoogte stellen van de nieuwe richtlijnen.

In de digitale versie van deze Septembermededeling op Examenblad.nl is het document 'richtlijnen examentijd cspe' te openen door te klikken op de onderstaande link.

III.4.4 Grijze vlekken exemplaren

Zending A (Cito-zending nr.1, zie III.4.2) bevat examendocumenten.

Bij alle cspe's wordt met 'grijze vlekken exemplaren' gewerkt. In deze zogenoemde 'grijze vlekken exemplaren' is alleen de informatie zichtbaar die noodzakelijk is voor de voorbereiding op de afname van het cspe. De informatie die bij de voorbereiding niet nodig is, is onleesbaar gemaakt door deze met een grijze vlek te bedekken.

Bij de zendingen B en C (zie § III.4.2 van de Septembermededeling) wordt niet meer met grijze vlekken gewerkt.

Het is van belang dat de examinator voorafgaand aan de afname van het cspe exact weet wat er in het cspe gevraagd wordt en hoe het afnameproces verloopt. Het is daarom van belang, dat de examinator voorafgaand aan de afname het cspe zelf maakt. Het grijze vlekken exemplaar is hiervoor minder geschikt. Daarom mag de examinator een kandidaat exemplaar uit zending B maximaal vijf werkdagen voorafgaand aan de daadwerkelijke start van de afname inzien. Zie ook de vakspecifieke informatie.

III.4.5 Overzicht onderdelen en ICT in de praktijkexamens

Van ieder praktijkexamen 2013 is vanaf 4 december 2012 een overzicht beschikbaar waarin de tijdsduur van de onderdelen, de toegestane hulpmiddelen en de plaats van de minitoetsen is vermeld.

Bovendien is het ICT-gebruik bij de praktijkexamens in dit overzicht opgenomen.

Dit overzicht kunt u vanaf 4 december openen door te klikken op de link in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl.

III.4.6 Afname minitoetsen praktijkexamens

De minitoetsen bij de beroepsgerichte examens worden afgenomen met het speciale computerprogramma voor de minitoetsen, MiniTester geheten.

Alle varianten van alle minitoetsen verklankbaar

Alle varianten van alle minitoetsen zijn verklankt. Daardoor kan de kandidaat geluidsfragmenten afspelen waarin de tekst van het beeldscherm wordt voorgelezen.

Deze verklanking werkt op dezelfde manier als de verklanking in de d-versie (dyslexie-versie) die bekend is van de digitale centrale examens in de algemene vakken in ExamenTester. Hoewel de verklanking bedoeld is voor dyslectische kandidaten, kunnen alle kandidaten tijdens het maken van een minitoets eventueel besluiten om de tekst te laten verklanken. Kandidaten die gebruik willen maken van de geluidsfragmenten dienen te beschikken over een hoofdtelefoon.

Voorbeeldminitoetsen

Scholen ontvangen bij de eerste zending praktijkexamens van Cito (zending A, 6 maart 2013, zie III.4.2) een cd-rom/dvd met MiniTester inclusief een aantal voorbeelden van minitoetsen.

Welke voorbeeldminitoetsen per vak worden geleverd staat in het 'Overzicht onderdelen en ICT in de praktijkexamens' (zie III.4.5).

Testen MiniTester op netwerk van de school

Scholen wordt geadviseerd om MiniTester tijdig uit te testen, bijvoorbeeld door de voorbeelden van de minitoetsen bij leerlingen af te nemen. 13 maart 2013 (zending C, tweede zending van Cito zie III.4.2) ontvangen scholen de minitoetsen cspe BB, KB en GL 2013. Het uittesten van MiniTester gebeurt bij voorkeur vóór 13 maart.

Digitale afname van minitoetsen niet mogelijk?

Een school die geen digitale minitoetsen kan afnemen, dient een verzoek tot het ontvangen van de pdf-versie van de Minitoetsen per e-mail te verzenden aan computerexamens@cve.nl. Dit bericht dient te voldoen aan de volgende voorwaarden:

  • Het bericht dient afkomstig te zijn van de examensecretaris.
  • Het bericht bevat de redenen waarom de school af wil zien van digitale afname.

Na akkoord van het CvE wordt binnen vijf werkdagen de pdf-versie (van de opgaven en de antwoordbladen) ter beschikking gesteld aan de school. De school vermenigvuldigt de antwoordbladen bij de minitoetsen in kandidaataantallen en gebruikt de pdf's op beeldscherm tijdens de afname van de minitoetsen.. De wachtwoorden voor de pdf's worden verzonden naar het e-mailadres van de examensecretaris. De examensecretaris verneemt dan tevens hoe de examinatoren kunnen beschikken over de correctievoorschriften bij de papieren minitoetsen.

III.4.7 Cspe GL

Bij het cspe GL worden de volgende groepen van verwante vakken onderscheiden:

 

groep 1

Bouw

groep 2

MEI

groep 3

Z&W

timmeren

metaaltechniek

verzorging

metselen

elektrotechniek

uiterlijke verzorging

schilderen

installatietechniek

zorg-en-welzijn-breed

fijnhoutbewerken

metalektro

 

bouw-breed

instalektro

 
 

techniek-breed

 
 

groep 4

HAV

groep 5

Consumptief

groep 6

ITI

administratie

horeca

ict-route

handel en verkoop

bakken

technologie in de GL

mode en commercie

consumptief-breed

intersectoraal

handel en Administratie

   
 

groep 7

landbouw

plantenteelt

groene ruimte

bloembinden en -schikken

dierhouderij en -verzorging

verwerking agr producten

landbouw-breed

Voor de vakken binnen de GL-groep is er één identiek cspe.

Voor grafimedia GL wordt ook een cspe aangeboden.

Voor voertuigentechniek GL en transport en logistiek GL worden cse's GL aangeboden.

Herkansen van het cspe GL: anders dan bij BB en KB!

Voor wat betreft het herkansen geldt artikel 51 van het Eindexamenbesluit.

Daarin staat dat een kandidaat in GL/TL het recht heeft om het centraal examen in één vak te herkansen. Dat is niet veranderd bij de invoering van het cspe GL. Concreet betekent dit dat een GL-kandidaat kan kiezen tussen herkansen van óf het cse GL/TL van een algemeen vak óf het cspe GL.

Daarmee verschilt de herkansingsregeling in GL met die in BB en KB (waar de leerling zijn herkansingsrecht kan uitoefenen op zowel het cspe en daarnaast op het c.e. van de algemene vakken).

Voor wat betreft de organisatie van de herkansing betekent dit een aandachtspunt voor de school:

Een GL-kandidaat zal dus eerst de uitslag moeten afwachten alvorens hij besluit in welk vak hij gaat herkansen. In 2013 kan de uitslag worden vastgesteld op 12 juni. De school heeft dan nog één week voor de afname van het cspe GL bij herkansers.

III.5 Informatie per beroepsgericht programma

sector techniek

vakspecifieke informatie *

syllabi * 2013

bouwtechniek-timmeren

info BTt ce 2013

syllabus

bouwtechniek-metselen

info BTm ce 2013

syllabus

bouwtechniek-schilderen

info BTs ce 2013

syllabus

bouwtechniek-fijnhoutbewerken

info BTf ce 2013

syllabus

bouw-breed

info Bbr ce 2013

syllabus

elektrotechniek

info ET ce 2013

syllabus

installatietechniek

info IT ce 2013

syllabus

metaaltechniek

info MT ce 2013

syllabus

metalektro

info ME ce 2013

syllabus

instalektro

info IE ce 2013

syllabus

grafimedia

info GM ce 2013

syllabus

transport en logistiek

info T&L ce 2013

syllabus

voertuigentechniek

info VT ce 2013

syllabus

 

sector zorg en welzijn

vakspecifieke informatie *

syllabi *

uiterlijke verzorging

info UV ce 2013

syllabus

verzorging

info VZ ce 2013

syllabus

zorg-en-welzijn-breed

info ZWbr ce 2013

syllabus

 

sector economie

vakspecifieke informatie *

syllabi *

administratie

info AD ce 2013

syllabus

handel en verkoop

info HV ce 2013

syllabus

mode en commercie

info MC ce 2013

syllabus

handel en administratie

info HA ce 2013

syllabus

consumptief-horeca

info COhor ce 2013

syllabus

consumptief-bakken

info CObak ce 2013

syllabus

consumptief-breed

info CObr ce 2013

syllabus

 

sector landbouw

vakspecifieke informatie *

syllabi * BB

syllabi * KB

syllabi * GL

landbouw-breed

info LB ce 2013

syllabus

syllabus

syllabus

plantenteelt

info LNplant ce 2013

syllabus

syllabus

syllabus

groene ruimte

info LNgroen ce 2013

syllabus

syllabus

syllabus

bloembinden en -schikken

info LNbloem ce 2013

syllabus

syllabus

syllabus

dierhouderij en -verzorging

info LNdier ce 2013

syllabus

syllabus

syllabus

verwerking agrarische producten

info LNvap ce 2013

syllabus

syllabus

syllabus

agrarische techniek

info LNat ce 2013

x

syllabus

x

agrarische bedrijfseconomie

info LNab ce 2013

x

syllabus

x

 

nieuwe beroepsgerichte vakken

vakspecifieke informatie *

syllabi *

ict-route

info ict-route ce 2013

syllabus

intersectoraal

info intersectoraal ce 2013

syllabus

techniek-breed

info tn-breed ce 2013

syllabus

technologie in de GL

info technoGL ce 2013

syllabus

sport, dienstverlening en veiligheid

info sdv ce 2013

syllabus

* In de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u de vakspecifieke informatie en de syllabus openen door op de link te klikken.

III.6 Contactadressen bij de examens

III.6.1 Examenlijn College voor Examens

Bij vermoede onvolkomenheden in examenopgave of correctievoorschrift

Postbus 315, 3500 AH Utrecht

tel.: 030-2843055

e-mail: examen@cve.nl

III.6.2 Dienst Uitvoering Onderwijs/Examendiensten

Problemen met examendocumenten, pooling en waardepapieren

Postbus 30158, 9700 LK Groningen

tel: 050-5998933

email: examens@duo.nl

III.6.3

Zendingen examendocumenten vanuit Cito

Cito, Bedrijfsbureau CE, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem,

e-mail: ce-bedrijfsbureau@cito.nl

III.6.4 Ict-examenhelpdesk

Er is een ICT-examenhelpdesk ingericht voor problemen m.b.t. de installatie en de werking van de software die bij de examenafnames ingezet wordt.

Informatie over de bereikbaarheid en openingstijden van deze helpdesk vindt u op http://centraalexamen.cito.nl, onder Ict-examenhelpdesk.

IV tijdschema van werkzaamheden voor de eindexamens vwo, havo, vmbo, schooljaar 2012/2013

2012/2013, maand

voor wie

Gebeurtenis

eind september

alle scholen

Ontvangst van de formulieren opgave aantal examenkandidaten 2013 vwo, havo en vmbo

voor 1 oktober

alle scholen

Aan de inspectie zenden: het examenreglement en het programma van toetsing en afsluiting

wo 3 oktober

alle scholen

Ontvangst computerprogramma ExamenTester 2.10 en FT-examen

voor 15 oktober

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Opsturen van het formulier opgave aantal examenkandidaten vwo 2013 indien tevens kandidaten worden opgegeven voor het centraal praktisch examen in een van de beeldende vakken

voor 1 november

alle scholen

Opsturen van de formulieren opgave aantal examenkandidaten 2013 aan DUO, Examendiensten, het origineel van de formulieren vwo, havo en vmbo

november

alle scholen

Ontvangst van de brochure "diploma's en andere waardepapieren"

wo 28 november

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Ontvangst opgaven cpe beeldende vakken vwo per aangetekende post

december

alle scholen

Ontvangst van de terugmeldingsformulieren

periode ma 3 t/m vr 9 december

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

In deze periode worden voor het cpe beeldende vakken vwo de opgaven en het formulier ten behoeve van de procesbeschrijving aan de kandidaten uitgereikt

1 januari 2013

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Aanvang afname cpe beeldende vakken vwo

wo 16 januari

Alle scholen

Ontvangst voorbeeldmateriaal t.b.v computerprogramma ExamenTester 2.10 voor die scholen die de eerste deadline Systeemcheck hebben gehaald

wo 6 februari

vmbo GL en TL

Ontvangst cpe beeldende vakken vmbo per aangetekende post

maart

alle scholen

Maartmededeling over organisatorische zaken, met o.m. de ''aangewezen vakken'' en het rooster van het 2e tijdvak

wo 6 maart

vmbo BB, KB en GL

Ontvangst zending A voor de cspe's (1e vanuit Cito) en de netwerkversie van MiniTester om deze tijdig te kunnen testen (zie III.4.2.) . De inloggegevens worden separaat toegezonden.

wo 6 maart

Alle scholen

Ontvangst voorbeeldmateriaal t.b.v computerprogramma ExamenTester 2.10 voor die scholen die de tweede deadline Systeemcheck hebben gehaald (Vervalt, zie activiteitenplanning op cito.nl)*

ma 11, di 12 of wo 13 maart

vmbo BB, KB en GL

Ontvangst zending B voor de cspe's, vanuit DUO, Examendiensten (pakketten met de opgaven voor de kandidaten) (zie III 4.2)

wo 13 maart

vmbo BB, KB en GL

Ontvangst zending C voor de cspe's (2e vanuit Cito) (zie III.4.2.). De wachtwoorden worden separaat toegezonden.

voor vr 15 maart

alle scholen

Ontvangst van Cito van:

- instructie voor het verzamelen van de afnamegegevens t.b.v. de normering waarin opgenomen informatie over de Cito-verwerking in 2013

ma 18 maart

vmbo GL en TL

Start cpe beeldende vakken

wo 20 maart

alle scholen vmbo BB en KB met ExamenTester

Ontvangst packages met flexibele digitale centrale examens BB en KB.

Wachtwoorden worden separaat verzonden

Eind maart

alle scholen

De scholen ontvangen de poolingbrieven 2e correctie van DUO

ma 1 april

vmbo BB, KB en GL

Aanvang cspe BB, KB en GL.

Aanvang flexibele digitale examens BB en KB

ma 15, di 16of wo 17 april

alle scholen

Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal schriftelijk examen in het eerste tijdvak.

N.B. De pakketten moeten direct door de school in ontvangst worden genomen, gecontroleerd en veilig opgeborgen

wo 17 april

alle scholen vmbo BB en KB

Ontvangst terugval DVD vanuit Cito voor scholen die meedoen met de flexibele digitale examens BB en KB

di 7 mei

vmbo, havo en vwo

Uiterlijk 3 werkdagen voor het begin van het centraal examen dienen de resultaten van de schoolexamens aan BRON te zijn gemeld. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl). DUO heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.duo.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2013

uiterlijk wo 8 mei

alle scholen

Worden de erratumbladen op de opgaven voor het eerste tijdvak centrale examens per aangetekende post verstrekt.

vr 10 mei

vmbo GL en TL

Einddatum cpe beeldende vakken

ma 13 mei

alle scholen

Aanvang centraal schriftelijk examen

wo 22 mei

vmbo BB, KB en GL

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

- cspe (BB, KB en GL)

- cse beroepsgericht (GL)

Tevens uiterste datum voor "Dataretour naar Cito" van de scores via het programma MiniTester

di 28 mei

alle scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

- examens algemene vakken vmbo en havo/vwo die zijn afgenomen in de periode van 13 mei t/m 21 mei

- cpe beeldende vakken vmbo Tevens uiterste datum voor "Dataretour naar Cito" van de scores via het programma Examentester

- van alle flexibele digitale BB- en KB-examens

vr 31 mei

vmbo BB, KB en GL

Einddatum eerste tijdvak cspe

vr 31 mei

vmbo BB, KB en GL

Uiterste datum voor opmerkingen over de centrale examens beroepsgerichte programma's in verband met de normering door het CvE in het eerste tijdvak

ma 3, di 4 of wo 5 juni

alle scholen

Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal examen tweede tijdvak.

N.B. De pakketten moeten direct door de school in ontvangst worden genomen, gecontroleerd en veilig opgeborgen

ma 3 juni

alle scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

- examens algemene vakken vmbo, alle vakken havo/vwo die zijn afgenomen in de periode 22 mei tot en met 29 mei

wo 5 juni

vmbo BB, KB en GL

Bekendmaking normering 1e tijdvak beroepsgerichte programma's vmbo om 08.00 uur op www.examenblad.nl en www.cito.nl

wo 5 juni

vmbo BB, KB

Begin van het tweede tijdvak voor de cspe BB, KB

wo 5 juni

alle scholen

Uiterste datum voor inzenden opmerkingen over de centrale examens algemene vakken in verband met de normering door het CvE in het eerste tijdvak.

uiterlijk wo 5 juni

alle scholen

Worden de erratumbladen op de opgaven voor het tweede tijdvak centrale examens per aangetekende post verstrekt.

wo 12 juni

vmbo-scholen

Bekendmaking normering 1e tijdvak algemene vakken vmbo, om 08.00 uur op www.examenblad.nl en www.cito.nl

wo 12 juni

vmbo scholen GL

Begin van het tweede tijdvak voor de cspe GL

do 13 juni

vwo-havo scholen

Bekendmaking normering 1e tijdvak vwo en havo, om 08.00 uur op www.examenblad.nl en www.cito.nl

ma 17 juni voor 12.00 uur

alle scholen

Aan DUO doorgeven (registreren in BRON) welke kandidaten deelnemen aan het tweede tijdvak. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

Hierbij kunnen de volgende zaken aan de orde zijn:

- kandidaten die aan de herkansing deelnemen, met vermelding van het vak waarin examen wordt afgelegd;

- kandidaten die bij een of meer zittingen van het eerste tijdvak verhinderd waren aanwezig te zijn en in de gelegenheid worden gesteld in het tweede tijdvak hun examen voort te zetten of te voltooien;

- de cijfers van het alsnog voltooide s.e. van alle kandidaten die het s.e. niet hebben kunnen voltooien voor het eerste tijdvak.

ma 17 juni voor 17.00 uur

scholen met een kandidaat in een aangewezen vak

Uiterste datum voor aanmelding aan DUO, Examendiensten van de kandidaten voor het tweede tijdvak in een van de aangewezen vakken (tweede tijdvak afgenomen door het College voor Examens).

NB: De aanmelding geschiedt m.b.v. een aparte aanmeldapplicatie. De school moet deze kandidaten ook registreren bij BRON (zie 17 juni voor 12.00 uur).

Toelichting: de school moet de kandidaten die deelnemen aan een aangewezen vak in het 2e tijdvak en/of deelnemen aan het derde tijdvak registreren in BRON, mede t.b.v. eventuele Inspectiecontrole. De separate aanmelding bij Examendiensten is voor de afname van het centraal examen door het College voor Examens.

ma 17, di 18, wo 19 juni

alle scholen

Tweede tijdvak, cse algemene vakken, voor de vakken waarbij dit op school wordt afgenomen

wo 19 juni

vmbo BB, KB en GL

Einddatum tweede tijdvak cspe

vr 21 juni

scholen met een kandidaat in een aangewezen vak

Aangewezen vakken: tweede tijdvak afgenomen door het College voor Examens (CvE)

vr 21 juni

alle scholen

Uiterste datum voor inzenden:

- aan Cito: afnamegegevens tweede tijdvak via WOLF

- bij het CvE: opmerkingen over de centrale examens 2e tijdvak in verband met de normering door het CvE.

wo 26 juni

alle scholen

08.00 uur Bekendmaking normering tweede tijdvak

wo 26 juni

alle scholen

Publicatie uitslagen 2e tijdvak aangewezen vakken

vr 28 juni

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 1e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar DUO (registreren in BRON). Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

DUO heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.duo.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2013

ma 1 juli voor 17.00 uur

alle scholen

Uiterste datum voor aanmelden aan DUO, Examendiensten van de kandidaten voor het derde tijdvak, afgenomen door het College voor Examens. In mei ontvangt de school van Examendiensten nadere informatie.

Aanmeldingen na 1 juli 2013 worden niet in behandeling genomen.

NB: De aanmelding geschiedt m.b.v. een aparte aanmeldapplicatie. De school moet deze kandidaten ook registreren bij BRON.

Toelichting: de school moet de kandidaten die deelnemen aan een aangewezen vak in het 2e tijdvak en/of deelnemen aan het derde tijdvak registreren in BRON, mede t.b.v. eventuele Inspectiecontrole. De separate aanmelding bij Examendiensten is voor de afname van het centraal examen door het College voor Examens.

do 11 juli

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 2e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar DUO (registreren in BRON). Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

DUO heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.duo.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2013

3 werkdagen vóór aanvang van het derde tijdvak examen

scholen met een kandidaat in het derde tijdvak

Aan DUO doorgeven (registreren in BRON) welke kandidaten deelnemen aan het derde tijdvak, Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

ma 12 augustus

scholen met een kandidaat in het derde tijdvak

Begin van het derde tijdvak. Data en plaatsen worden na aanmelding bekend gemaakt.

do 29 augustus

alle scholen

Publicatie uitslagen 3e tijdvak

vr 13 september

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 3e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar DUO (registreren in BRON). Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

DUO heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.duo.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2013

*aanvulling redactie Examenblad.nl, 12-12-2012

Pijl omhoog