Mededelingen over de eindexamens 2012 voor vwo, havo, vmbo en vavo (Septembermededeling)

kenmerk: CvE-11.02078
datum: 13 september 2011
gepubliceerd: DUO-CFI online 13 september 2011

De publicatie van de Septembermededeling op Examenblad.nl is voorzien van verwijzingen naar relevante regelgevingen, mededelingen en bijlagen. Daarnaast is de mededeling voorzien van toelichtingen op punten waar dat nodig is.


I. Mededelingen van algemene aard

I.1 Examenpakketten

Tijdens het eerste tijdvak van de afgelopen examenperiode was af en toe sprake van een niet juiste samenstelling van de examenpakketten. Door een fout bij de sorteermachine zat incidenteel in een pakket een exemplaar voor een volgende dag.

CvE heeft de examensecretarissen toen via een e-mail vanuit Examenblad.nl verzocht om de pakketten kort voor de aanvang van de zitting te openen en de inhoud te controleren op eventuele onjuiste examendocumenten in de pakketten.

Alle examenorganisaties (DUO, inspectie, Cito, CvE en OCW) waarderen ten zeerste de verantwoorde wijze waarop de scholen met de onvolkomenheden in de examenpakketten zijn omgegaan. Het is belangrijk te constateren dat de scholen deel uit maken van 'de beveiligde examenomgeving'.

De meldingen door scholen over verkeerd samengestelde examenpakketten zijn doorgestuurd naar de drukker. Lijnco heeft naar aanleidingen van deze meldingen contact opgenomen met een groot aantal scholen en heeft de oorzaak van de fouten met de sorteermachine kunnen vaststellen.

Lijnco heeft concrete maatregelen getroffen, om deze fouten in de toekomst te voorkomen.

I.1.1 Ontvangst van de examenpakketten

De examenpakketten die door G4S of diens onderaannemers Mikropakket of Rutgers worden bezorgd, worden met ingang van 2012 alleen overhandigd aan functionarissen van wie de naam vooraf bekend is bij de chauffeur van G4S.

DUO zal de examensecretaris met een e-mail via Examenblad.nl verzoeken om de namen van de voor ontvangst bevoegde functionarissen door te geven. Voor de verschillende afleverdata kunnen verschillende functionarissen worden aangewezen.

Een beschrijving van de gang van zaken is vanaf 1 december 2011 beschikbaar:

I.1.2 Bevestiging van de ontvangst van de examenpakketten

Het afgelopen schooljaar heeft DUO door een e-mail via Examenblad.nl aan de examensecretaris gevraagd van sommige zendingen de ontvangst te bevestigen. Ook het komende jaar kan weer gevraagd worden om de ontvangst van een zending per mail te bevestigen. Voor welke zendingen dit geldt, vindt u in het document 'Bevestiging van de ontvangst van de examenpakketten'.*

*) Document geplaatst op 8 december 2011 door de redactie van Examenblad.nl.

I.1.3 Samenstelling examenpakketten cspe's

Bij de cspe's was het afgelopen jaar sprake van een afwijkende samenstelling van de examenpakketten. De (gesealde) examenpakketten van 2012 worden op dezelfde wijze samengesteld als de examenpakketten van 2010 en eerdere examenjaren. Dat wil zeggen dat één pakket gelijke aantallen opgavenboekjes en bijlagen bevat en, zo daar sprake van is, dubbele aantallen uitwerkbijlagen.

I.2 Recente wijzigingen en aandachtspunten voor het examen 2012

1.2.1

Met het Koninklijk Besluit van 16 juni 2011 nr. 320 is de eerste aanscherping van de slaag/zakregeling per 1 augustus 2011 van kracht geworden.

Dit betekent dat bij de beantwoording van de vraag of een leerling geslaagd is op grond van artikel 49 van het Eindexamenbesluit eerst gekeken moet worden of het gemiddeld cijfer van alle centrale examens tenminste een voldoende is. Is dat het geval dan verder artikel 49 toepassen. Is dat niet het geval dan is de kandidaat/leerling gezakt.

Eveneens gaat per schooljaar 2011-2012 de maatregel gelden dat ook voor leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg (bb) van het vmbo het schoolexamen (SE) hetzelfde gewicht krijgt als het centraal examen.

De tweede aanscherping voor havo en vwo, zijnde maximaal één vijf voor de kernvakken Nederlands, Engels en wiskunde gaat in per 1 augustus 2012.

I.2.2 Examenprogramma's en syllabi

Voor de voorbereiding van kandidaten op het centraal examen is naast het examenprogramma de syllabus van het CvE essentieel (zie ook hoofdstuk III van deze Septembermededeling).

Voor het schoolexamen is het examenprogramma bindend, SLO publiceert handreikingen voor de uitwerking daarvan in het schoolexamen (www.slo.nl).

I.2.2.1 havo economie: examinering volgens het nieuwe examenprogramma

In 2012 wordt op het havo voor het eerst economie geëxamineerd volgens het nieuwe examenprogramma. Er is een bezemexamen voor kandidaten die onderwijs hebben gevolgd volgens het oude examenprogramma economie. Zie ook I.2.4 Toegestane hulpmiddelen.

1.2.2.2 Examenprogramma's en syllabi landbouw

In 2012 worden de beroepsgerichte vakken in de sector landbouw voor het eerst geëxamineerd (schoolexamen en centraal examen) volgens het geglobaliseerde examenprogramma (Regeling examenprogramma's Landbouw en natuurlijke omgeving en Landbouw-breed, zie II.4).

De examenstof voor de cspe's in de sector landbouw staat in syllabi die door CvE zijn vastgesteld (Regeling syllabi centrale examens VO 2012, zie II.5 en III.5).

1.2.2.3 Geen cse's GL landbouw meer

Met ingang van 2012 worden de volgende cse's GL niet meer aangeboden:

cse GL plantenteelt, cse GL groene ruimte, cse GL bloembinden en –schikken, cse GL dierhouderij en –verzorging, cse GL verwerking agrarische producten, cse GL landbouw-breed.

Alle GL-kandidaten in de sector landbouw leggen vanaf 2012 het cspe GL af (zie III.4.7 en III.5).

I.2.3 Voorschriften tweede correctie

Het Eindexamenbesluit is in 2008 aangepast ter vergroting van de kwaliteit van de tweede correctie, waarbij de rol van het bevoegd gezag versterkt is. Deze aanpassingen behelzen:

  • de tweede corrector voegt een door hem opgestelde en ondertekende verklaring omtrent de verrichte correctie bij het gecorrigeerde werk;
  • deze verklaring wordt mede ondertekend door zijn bevoegd gezag;
  • aanpassing van de procedure die moet worden gevolgd als de eerste en tweede corrector niet tot overeenstemming kunnen komen bij het vaststellen van de score (Eindexamenbesluit artikel 42. lid 1).

I.2.4 Toegestane hulpmiddelen

Voor het vmbo zijn er ten opzichte van 2011 bij de hulpmiddelen de volgende veranderingen:

  • Bij de centrale examens landbouw is het plantenboek niet langer een toegestaan hulpmiddel. Als opzoekvaardigheden worden getoetst bevat het examen zelf het daartoe benodigde uitgangsmateriaal.
  • Hoewel dit geen wijziging is ten opzichte van de eerdere examenjaren is bij wiskunde expliciet vermeld dat roosterpapier in cm2 is toegestaan
  • 2012 is het laatste centraal examen waarbij de 1e editie van BINAS is toegestaan. Bij het CE 2012 is de 2e editie van BINAS niet toegestaan

Bij het centraal examen volgens het nieuwe examenprogramma economie havo is de grafische rekenmachine NIET toegestaan, de eenvoudige rekenmachine uit het basispakket uiteraard wel. Bij het centraal examen volgens het oude examenprogramma economie (voor bezemkandidaten havo, en in 2012 voor alle kandidaten vwo) blijft de grafische rekenmachine toegestaan. Zie ook I.2.2.1 havo economie: examinering volgens het nieuwe examenprogramma.

I.2.5 E-mails via Examenblad.nl

De e-mails via Examenblad.nl, met officiële mededelingen over het eindexamen, worden net als in de afgelopen jaren aan de examensecretaris gericht. Ze worden gezonden naar het e-mailadres dat de examensecretaris hiertoe vermeldt op de formulieren 'Opgave aantal examenkandidaten', waarmee hij de centrale examens bij DUO bestelt.

Op de formulieren 'Opgave aantal examenkandidaten' wordt dit schooljaar tevens naar het e-mailadres van de plaatsvervangend examensecretaris gevraagd. Iedere e-mail via Examenblad.nl wordt vanaf dit schooljaar ook gestuurd naar de plaatsvervanger voor de examensecretaris.

Net als in de voorgaande jaren wordt via de genoemde formulieren het e-mailadres van de systeembeheerder gevraagd in verband met eventuele technische mededelingen via Examenblad.nl over computerexamens.

I.2.6 Examendocumenten downloaden via de beveiligde site van DUO

De beveiligde site van DUO wordt gebruikt voor o.a. de uitwisseling van gegevens tussen scholen (leerling-administraties) en BRON (Basisregister Onderwijs). CvE en DUO onderzoeken de mogelijkheden om de beveiligde site eveneens te gebruiken als mogelijkheid voor het downloaden van examendocumenten.

Te denken valt daarbij aan PDF's ten behoeve van papieren examendocumenten voor het geval een school er niet in slaagt om digitale afname te realiseren.

Als besloten wordt om de beveiligde site van DUO hiervoor te gebruiken, zal het gebruik in 2012 beperkt blijven tot de minitoetsen bij de cspe's (beroepsgerichte vakken vmbo) en de cse's BB (algemene vakken vmbo). Dit zijn projecten waarbij digitale afname de standaard is.

Ook als CvE bij een calamiteit besluit om een noodscenario in werking te stellen zou eventueel ook gebruik gemaakt kunnen worden van de beveiligde site van DUO.

Richtlijnen over de werkwijze m.b.t. te downloaden examendocumenten via de beveiligde site van DUO zijn vanaf 1 december 2011 beschikbaar via onderstaande link:

I.2.7 Examen in het buitenland

Bij de uitzonderlijke situatie waarin voorzien wordt dat een centraal examen in het buitenland wordt afgenomen neemt de school in eerste instantie contact op met mw. T. Keune van de werkgroep examens van de Inspectie voor het Onderwijs (tel: 088 6696000).

Na verkregen toestemming van de Inspectie voor het Onderwijs meldt u vervolgens in een vroegtijdig stadium de kandidaten aan bij de staatsexamenadministratie van DUO/Examendiensten : staatsexamens@duo.nl, 050 5998933.

1.2.8 Aandachtspunt bij flexibele centrale examens: geheimhouding

De digitale centrale examens BB en KB en de cspe's (beroepsgerichte vakken) worden door de school zelf ingeroosterd binnen een afnameperiode van 2½ maand en zijn daarmee in tijd flexibel. Anders dan bij de centrale examens die op een vast moment worden afgenomen zijn de examendocumenten (opgaven, bijlagen, correctievoorschriften) van de flexibele centrale examens na de afname niet openbaar. Dat vergt extra voorzorgen van de school om de geheimhouding te waarborgen.

De richtlijnen met betrekking tot de geheimhouding worden geëxpliciteerd in de voorlichtingsbrochure (voor de algemene vakken BB en KB, zie I.4.1) en in de Instructie voor de Examinator (voor de cspe's, zie III.4.3).

De directeur wordt geacht de examinatoren op te dragen deze richtlijnen in acht te nemen.

1.2.9 Minitoetsen cspe's verklankbaar

Net als in 2011 worden de minitoetsen in alle cspe's (beroepsgerichte vakken) standaard afgenomen met behulp van de computer en het programma MiniTester.

Nieuw is dit jaar dat alle varianten van alle minitoetsen verklankt zijn. Daardoor kan de kandidaat geluidsfragmenten afspelen waarin de tekst van het beeldscherm wordt voorgelezen (zie III.4.6).

1.2.10 Pilot rekentoets VO: uitlevering ExamenTester aan alle scholen

In het voorjaar van 2012 komt er een pilot voor de rekentoets VO. De rekentoets is met ingang van 2014 verplicht voor alle VO-scholen. Voor het vmbo gaat het daarbij om een rekentoets voor het referentieniveau 2F. Het havo/vwo krijgt een toets op niveau 3F. De rekentoets VO zal in ExamenTester worden afgenomen. In de aanloop daar naar toe ontvangen alle VO scholen in november 2011 ExamenTester. Ook de scholen die nog geen ervaring hebben met CBT-examens, kunnen dan alvast kennis maken met ExamenTester.

Over de pilot rekentoets VO heeft CvE een voorlichtingsbrochure uitgebracht.

Meer informatie over de rekentoets VO en deelname aan de pilot in 2012 is te vinden op http://www.steunpunttaalenrekenenvo.nl/.

I.3 Aangepaste examens voor kandidaten met een beperking

I.3.1 kandidaten met een visuele of auditieve beperking

Centrale examens voor kandidaten met een visuele beperking moeten worden besteld met een speciaal bij DUO aan te vragen formulier.

Voor digitale examens is soms ook een aanpassing nodig ten behoeve van kandidaten met een auditieve beperking. Dat kan betekenen dat het examen wordt aangepast (BB digitaal); of dat voor deze kandidaat verwezen wordt naar het papieren examen (KB digitaal), of dat een staatsexamengecommitteerde wordt toegewezen (kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) op havo en vwo). Ook deze groep kandidaten kan middels een speciaal formulier worden aangemeld.

Aanvragen van formulieren voor beide groepen bij examens@duo.nl

I.3.2 kandidaten met een leesbeperking (dyslexie)

De levering ten behoeve van kandidaten met een leesbeperking wijkt in 2012 niet af van die in voorgaande jaren. Hieronder wordt dit nader uitgewerkt. Naar aanleiding van vragen in 2010 wordt ten aanzien van de Daisy nogmaals extra de aandacht gevestigd op het volgende: De kandidaat heeft op grond van zijn beperking recht op audio (= voorlezen). De school dient het voorlezen zelf te regelen door een individuele voorleeshulp in te zetten. Alleen voor het eerste tijdvak wordt als service aan de school deze individuele voorleeshulp als Daisy geleverd. Bij de grote aantallen kandidaten in het eerste tijdvak immers is het organiseren van individuele voorleeshulpen voor de school organisatorisch heel moeilijk.

  • a. 
    Voor kandidaten die o.g.v. het deskundigenrapport recht hebben op auditieve ondersteuning, is op bestelling een Daisy-CD met ingesproken tekst beschikbaar, of een pdf (tekstbestand) voor audio middels spraaksynthese (kunstmatige stem). De Daisy is beschikbaar voor het eerste tijdvak. Als een kandidaat recht heeft op auditieve ondersteuning, geldt dat voor eerste én tweede tijdvak en moet de school in het tweede tijdvak zelf een voorziening treffen. Overigens geldt het recht op audio dan ook voor het schoolexamen; ook daar moet de school dan een met de gesproken tekst gelijkwaardige voorziening hebben getroffen. Daisy en pdf worden (indien besteld) geleverd voor alle examens met papier, ook voor de examens kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) in Autoplay. De pdf of Daisy betreft dan uitsluitend het papieren deel (dat bij deze examens het meeste leeswerk bevat).
  • b. 
    Sinds het centraal examen 2007 worden de examens geleverd in een grotere letter (punt 11) en voor havo en vwo in een ander lettertype dan voorheen. Waar voorheen dyslectische kandidaten grootschrift nodig hadden, is dat door de grotere letter en het andere lettertype voor een deel van de kandidaten niet meer nodig. Scholen wordt dringend aangeraden, met de kandidaten aan de hand van een centraal examen (vanaf 2007) na te gaan of vergroting nodig is, en alleen zelf te vergroten indien nodig. Als les- en toetsmateriaal voorafgaand aan het centraal examen in letterpunt 11 was, is er geen reden om tot vergroting over te gaan. Als de dyslectische kandidaat zijn examen maakt aan de computer, kan hem ook in plaats van een papieren vergroting de digitale pdf worden aangeboden. Daarbij kan hij steeds op maat en naar wens vergroten.
  • c. 
    Bij vergroting kan het zijn dat de maatvoering van een tekening niet meer klopt. Ook zijn soms essentiële grijsnuances in de vergrote kopie niet zichtbaar. De algemene regel is dan ook: de kandidaat met een leesbeperking gebruikt het vergrote werk voor het lezen, en gebruikt voor afbeeldingen en tekeningen een origineel examen. Incidenteel blijkt ook informatie uit tabellen e.d. weg te vallen. Dat laatste kan worden voorkomen door de pdf niet rechtstreeks vergroot af te drukken maar eerst 1 op 1, en daarna op de kopieermachine te vergroten. Ook daarom moet het grootschrift als leeshulp bij tekstmateriaal worden gebruikt, en het origineel voor alle tabel- en grafiekwerk.
  • d. 
    Bij beperkingen mag de school aanpassingen treffen in de vorm waarin het examen wordt aangeboden. Een voorbeeld daarvan is audio of grootschrift. De exameneisen zelf echter gelden onverkort. Dat geldt ook voor de spellingseisen bij Nederlands, en bij Engels GL/TL. De school mag de kandidaat echter wel hulpmiddelen aanreiken. Een vaak functioneel hulpmiddel is de computer als schrijfgerei. De spellingscontrole (Nederlands of Engels) mag door de kandidaat worden gebruikt. Als de kandidaat een zeer ernstige leesbeperking heeft die het toetsenbord van de computer onbruikbaar maakt, kan de school contact opnemen met de inspectie.

I.3.3 Nadere informatie over aangepaste examens voor kandidaten met een beperking

Speciale maatregelen ten behoeve van kandidaten met een beperking moeten worden aangemeld bij de Inspectie van het Onderwijs (artikel 55 Eindexamenbesluit).

De volgende documenten zijn beschikbaar in de digitale versie van de Septembermededeling eindexamens 2012 op Examenblad.nl (www.examenblad.nl):

I.4 Computers en examen

De digitale centrale examens 2011 zijn inhoudelijk goed ontvangen door docenten en leerlingen.

ExamenTester heeft zich tijdens de afnames in 2011 minder stabiel gedragen dan in 2010. Uit de enquêtes blijkt dat op veel scholen afgebroken afnames zijn voorgekomen. Weliswaar kon het examen vrijwel altijd worden afgemaakt met behoud van eerder gegeven antwoorden. Daarnaast hadden enkele scholen te kampen met met andere technische problemen, zoals het vol lopen van de server van de school.

Voor Cito en het College voor Examens kwamen de problemen tijdens de afnames in 2011 onverwacht. De systeemcheck was op alle scholen succesvol verlopen en ook tijdens de 'Proef op de Som' zijn bij de ICT-examenhelpdesk weinig technische problemen gemeld.

In 2012 wordt gewerkt met versie 2.9.8 van ExamenTester waarin verbeteringen zijn aangebracht om bovenstaande problemen te voorkomen.

Desalniettemin wordt aan scholen gevraagd om bij de systeemcheck en de Proef op Som extra aandacht te schenken aan de afnamecondities en eventuele technische problemen in die fase ook te melden aan de ICT-examenhelpdesk van Cito. In de voorlichtingsbrochures (zie 1.4.1) wordt hier nader op ingegaan.

Vanwege de technische problemen in 2011 heeft CvE besloten om in 2012 de stap van invoeringsfase 'overgangsjaar' naar fase 'standaard' niet te zetten voor projecten waar dit de bedoeling was, zoals bijvoorbeeld muziek. Pilots worden wel uitgebreid naar overgangsjaren. In de fase 'overgangsjaar' kan iedere school kan zelf kiezen tussen het digitale en het papieren centrale examen.

I.4.1 computerexamens

Onderstaande examens worden aangeboden als CBT-examen in ExamenTester.

In de voorlichtingsbrochure en activiteitenplanning treft u gedetailleerde informatie aan over het digitale examen.

 

Welk examen

Invoeringsfase

Voorlichtingsbrochure

Activiteitenplanning

BB flexibel digitaal

Standaard

Voorlichtingsbrochure flexibele digitale ce's 2012

Activiteitenplanning flexibele digitale ce's 2012

KB flexibel digitaal

Overgangsjaar

Voorlichtingsbrochure flexibele digitale ce's 2012

Activiteitenplanning flexibele digitale ce's 2012

KB Frans

Standaard

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

GT muziek

Overgangsjaar

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

GT dans

Standaard

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

GT drama

Standaard

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

GT biologie

Overgangsjaar

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

GT nask 1

Pilot

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

Havo kunst

Overgangsjaar

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

Havo muziek

Overgangsjaar

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

Vwo kunst

Overgangsjaar

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

Vwo muziek

Overgangsjaar

Voorlichtingsbrochure digitale ce's 2012 op een vast moment

Activiteitenplanning digitale ce's 2012 op een vast moment

Scholen maken hun keuze voor deze examens in ExamenTester via het formulier 'Opgave aantal examenkandidaten' bij DUO (voor 1 november).

Meer informatie over het verloop van de digitale examens in 2011 en de plannen voor 2012 treft u aan in de nieuwsbrief digitale examens Duidelijk digitaal 4.

I.4.2 Examens waarbij de computer een noodzakelijk hulpmiddel is

Bij de volgende examens is de computer een noodzakelijk hulpmiddel:

  • De praktijkopdrachten van het CSPE-examen voor vmbo BB, KB en GL, als deze met de computer als hulpmiddel moeten worden uitgevoerd;
  • De minitoetsen van het CSPE-examen vmbo BB, KB en GL;
  • Frans KB;
  • Muziek, dans en drama GL/TL;
  • Kunst havo en vwo

I.4.3 Systeemeisen computerexamens

De systeemeisen voor de computerexamens staan vermeld op http://centraalexamen.cito.nl onder handleidingen en systeembeheer.

I.4.4 KB flexibel digitaal: terugvaloptie

De flexibele en digitale centrale examens KB bevinden zich in het examenjaar 2012 voor het eerst in de fase 'overgangsjaar'. Alle scholen ontvangen ook nog de papieren cse's KB in de algemene vakken, waardoor de organisatorische consequenties bij 'terugvallen naar papier' zoveel mogelijk beperkt blijven.

I.4.5 KB flexibel digitaal:examenperiode

Eind augustus 2011 verzond Cito een e-mail met een uitnodiging voor een voorlichtingsbijeenkomst over KB flexibel digitaal. Op verzoek van CvE was hierin vermeld dat de afnameperiode van de flexibele en digitale centrale examens KB op 1 mei begint.

Dit was ook de bedoeling, maar in het rooster 2012 is aangegeven dat vanaf 2 april 2012 met de afnames gestart kan worden.

Om scholen niet in planningsproblemen te brengen is besloten om de aanvang van de examenperiode voor KB flexibel digitaal niet te rectificeren: de examenperiode voor KB flexibel digitaal loopt in 2012 van maandag 2 april 2012 tot en met woensdag 20 juni 2012.

2013 e.v.

Vanaf 2013 zal de examenperiode voor KB flexibel digitaal vanaf mei beginnen.

Overwogen wordt om vanaf 2014 ook het begin van de examenperiode voor BB flexibel digitaal op begin mei te stellen. De reden hiervan is gelegen in het waarborgen van de geheimhouding. Examensecretarissen kunnen op deze voornemens reageren via computerexamens@cve.nl.

1.4.6 KB flexibel digitaal:speciale positie van wiskunde

Voor wiskunde is een digitale rekenmachine ontwikkeld, waarmee binnen ExamenTester gewerkt wordt. Deze rekenmachine lijkt op de zakrekenmachine die leerlingen in het vmbo gebruiken, maar heeft als extra mogelijkheid dat verschillende stappen van een berekening geëxporteerd kunnen worden naar een antwoordveld.

Bij het digitale centraal examen wiskunde KB is de CRM (computerrekenmachine) sinds 2009 een noodzakelijk onderdeel. Vanwege het experimentele karakter van de CRM, kan de school besluiten om alleen voor wiskunde het papieren cse KB af te nemen. De nieuwe CRM is de reden dat wiskunde binnen het flexibele en digitale examensysteem in KB een andere positie inneemt dan de andere vakken: voor geen enkel ander afzonderlijk vak kan een school besluiten te kiezen voor het papieren-eerste-tijdvak-cse-KB in plaats van het digitale c.e. KB.

1.4.6.1 digitaal c.e. wiskunde KB: pilot met toolbox

Er is een nieuwe applicatie ontwikkeld die de CRM gaat vervangen. Deze nieuwe applicatie, de toolbox, bevat niet alleen een rekenmachine maar geeft ook de mogelijkheid om antwoorden in ExamenTester in te voeren met speciale tekens, wiskundige notaties, verhoudingstabellen en driehoeken.

Het is de bedoeling een pilot te starten waarbij maximaal 50 scholen de kans krijgen dit jaar het wiskunde KB-examen af te nemen met de toolbox. Meer informatie vindt u in de voorlichtingsbrochure bij KB flexibel digitaal (zie I.4.1).

I.5 Rooster

Het rooster centraal examen 2012 is gepubliceerd met kenmerk CvE-10.0775 datum 22 juni 2010, Staatscourant 2010, nummer 10999 en Regelingen OCW op www.duo.nl. In het rooster 2012 is de duur van de centrale examens bekendgemaakt. De duur van de centrale examens in het tweede tijdvak is gelijk aan de overeenkomstige examens in het eerste tijdvak.

I.5.1 Eerste tijdvak

I.5.1.1 rooster 1e tijdvak 2012

In 2012 geldt voor het centrale examen economie havo dat er een zittingsduur is van 3 uur (was 2,5 uur). Voor het bezemexamen economie havo geldt nog de zittingsduur va 2,5 uur.

I.5.1.2 extra examenzitting vmbo GL/TL biologie als CBT-examen

Als een school onvoldoende computers heeft om alle kandidaten voor 'biologie GL/TL als CBT examen in ExamenTester' op het vaste moment volgens het rooster (29 mei) af te nemen, dan kan de school aansluitend op het vaste moment een quarantainezitting organiseren. Indien het school dan nog niet lukt om alle kandidaten op 29 mei het centraal examen af te nemen, dan kan de school na contact met het College van Examens deelnemen aan een extra examenzitting. De extra examenzitting is op woensdag 23 mei van 13.30 - 15.30 uur. Meer informatie vindt u in de voorlichtingsbrochure 'Digitale c.e. op een vast moment'.

I.5.2 Tweede tijdvak

Het rooster tweede tijdvak wordt gepubliceerd in de Maartmededeling 2012. De centrale examens in het tweede tijdvak starten op 6 juni in de basisberoepsgerichte en de kaderberoepsgerichte leerweg en gemengde leerweg (beroepsgerichte programma's) en op 18 juni in de andere vormen van onderwijs (schriftelijke examens). Op 22 juni vinden de examens plaats in de vakken die in het tweede tijdvak als aangewezen vakken door het College van Examens worden afgenomen. Welke vakken hiervoor worden aangewezen, wordt in maart 2012 gepubliceerd. Naar verwachting behoren alle papieren cse's voor de algemene vakken BB tot de aangewezen vakken.

I.6 Gegevensverzameling via elektronische weg

Voor alle examens is de afnamedatum bepalend voor de uiterste datum waarop de afnamegegevens met Cito moeten worden uitgewisseld (zie hoofdstuk IV).

1.6.1 Praktijkexamens en papieren examens

Ook in 2012 moeten scholen afnamegegevens van de alfabetisch eerste vijf kandidaten (in sommige gevallen tien, of alle kandidaten) zenden aan Cito. Voor de verzending van de gegevens zijn de scholen aangewezen op het programma WOLF. Voor meer informatie, zie http://wolf.cito.nl .

1.6.2 Digitale examens en minitoetsen

De gegevens van de toetsafnames in Examentester en MiniTester worden automatisch uitgewisseld nadat de examensecretaris op de knop dataretour aan Cito heeft gedrukt.

I.7 Examenkrant

In maart 2012 verschijnt de dertiende editie van de Examenkrant. De krant is primair bedoeld voor examenleerlingen en bevat de noodzakelijke informatie voor een leerling over het Centraal Examen 2012, zoals het examenrooster, informatie over toegestane hulpmiddelen, exameneisen en –regels, de slaag/zakregeling, en URL's naar nuttige websites.

In 2012 verschijnen twee verschillende Examenkranten:

- de HAVO/VWO-krant;

- de VMBO-krant, voor vmbo TL, GL, KB én alle BB-examenkandidaten.

Uit enquêteresultaten in 2011 is gebleken dat een aanzienlijk deel van de examenleerlingen in 2011 de examenkrant niet heeft ontvangen.

Van scholen wordt verwacht dat zij de examenkrant aan de leerlingen ter beschikking stellen.

Een bestelbrief, waarin de mogelijkheid wordt geboden aan scholen om de krant gratis te bestellen, wordt voor 15 december 2011 aan de examensecretarissen verstuurd. Uiterlijk eind maart 2012 worden de examenkranten 2012 op de scholen aangeleverd.

II. Publicaties van algemeen verbindende voorschriften en mededelingen

II.1 Wetten en Algemene maatregelen van Bestuur

Actuele versies* zijn te vinden op www.overheid.nl (wet- en regelgeving). Daarvoor kunt u de titels zoals hier aangegeven in het zoekvenster ("in de titel") plakken.

  • Wet op het voortgezet onderwijs
  • Inrichtingsbesluit W.V.O.
  • Eindexamenbesluit VO
  • Staatsexamenbesluit VO
  • Wet College voor examens

*De eerste tranche van de aanscherping slaag/zakregeling voortgezet onderwijs (zie ook I.2.1) besluit van 19 augustus 2010 Staatscourant 2010 nr 332, en de technische actualisatie, besluit van 17 mei 2011 Staatscourant 2011 nr 277, zijn verwerkt

II.2 Ministeriële regelingen, algemeen

  • Regeling gegevenslevering onderwijsnummer VO, VO/B&B-2003/26032 van 13 juni 2003, Gele katern nr. 10 van 25 juni 2003
  • Regeling gegevenslevering onderwijsnummer voortgezet onderwijs (vo) voor VBO en MAVO in een agrarisch opleidingscentrum (AOC) en wijziging mutatiestop, VO/BenB-2007/42054 van 29 november 2007, Staatscourant van 13 december 2007, nr. 242
  • Regeling elementcodetabel VO, opleidingstabel volwasseneneducatie en vakcodetabel VO en volwasseneneducatie 2011-2012, DUO/OND-2011/3193 M, van 2 juni 2011, Staatscourant 2011nr. 10524.

II.3 Ministeriële regelingen, examens vwo-havo

Voor examenprogramma's van de vakken met een centraal examen wordt verwezen naar Examenblad.nl (www.examenblad.nl)

  • Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o. VO/OK-2007/13731 van 4 juni 2007 (Staatscourant nr. 111 van 13 juni 2007).
  • Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo per 1 augustus 2007 van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 augustus 2007, VO/OK/2007/18980 (Vrijstellings- en overgangsregeling aanpassing profielen vwo/havo 2007)
  • Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o, kenmerk: VO/OK-2008/51284 datum: 10 juni 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr. 123, maandag 30 juni 2008; CFI-Online 10 juni 2008.
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 november 2009, nr. 2009/VO/165649, houdende vervanging van bijlagen bij de Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o. in verband met vorming van het College voor examens, gepubliceerd: Staatscourant van 1 december 2009, nummer 18.321 (Aanpassing modellen diploma's staatsexamens VO in verband met de start van het College voor examens).
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 2 april 2010, nr. VO/OK/2010/187093, houdende wijziging van de Regeling examenprogramma's voortgezet onderwijs in verband met het vernieuwen van het examenprogramma economie havo, gepubliceerd: Staatscourant 2010, nr. 6656
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 29 mei 2010, nr. VO/OK/2010/210413, houdende vervanging van bijlagen bij de Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o., in verband met de mogelijkheid van keuze van meer dan twee profeilen, gepubliceerd: Staatscourant van 21 juni 2010, nummer 9378.

II.4 Ministeriële regelingen, examens vmbo

Voor examenprogramma's wordt verwezen naar: Examenblad.nl (www.examenblad.nl)

  • Overgangsregeling eindexamens mavo en vbo oude stijl, VP/BJA-2002/9058, Gele katern nr. 12 van 22 mei 2002.
  • Regeling vaststelling examenprogramma's v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o., VO/OK-2007/13731 van 4 juni 2007 (Staatscourant nr. 111 van 13 juni 2007).
  • De vmbo bijlage (2) is vervangen bij 'Wijziging van de Regeling examenprogramma's voortgezet onderwijs' (VO/OK-2009/80256) van 1 april 2009 (Staatscourant nr 73 van 17 april 2009, www.cfi.nl , regelingen OCW, april 2009).
  • Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o, kenmerk: VO/OK-2008/51284 datum: 10 juni 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr. 123, maandag 30 juni 2008; CFI-Online juni 2008.
  • Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 10 november 2009, nr. 2009/VO/165649, houdende vervanging van bijlagen bij de Regeling modellen diploma's v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o. in verband met vorming van het College voor examens, gepubliceerd: Staatscourant van 1 december 2009, nummer 18.321
  • Regeling voorzieningenplanning voortgezet onderwijs, VO/BenB-2008/26204 van 11 juli 2008, gepubliceerd: Staatscourant van 23 juli 2008, nummer 140; Cfi-Online juli 2008.
  • Wijziging voorzieningenplanning voortgezet onderwijs (vo), kenmerk VO/FBI-2009/148193 van 6 oktober 2009, Staatscourant van 19 oktober 2009, nummer 15.602.
  • Regeling intra- en intersectorale programma's voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), kenmerk VO/OK-2008/33116 van 11 juli 2008, gepubliceerd: Staatscourant 2008, nr 140, van 23 juli 2008; Cfi-Online juli 2008.
  • Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 27 mei 2010, nr. 131791, houdende vaststelling van de examenprogramma's Landbouw en natuurlijke omgeving en Landbouw-breed vmbo (Regeling examenprogramma's Landbouw en natuurlijke omgeving en Landbouw-breed), gepubliceerd: Staatscourant 2010, nr. 8166 van 31 mei 2010.

II.5 Regelingen en mededelingen van het College voor Examens

  • Rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012, CvE-10.0775 van 15 juli 2010, Staatscourant 2010, nr. 10999 .
  • Regeling van het College voor examens van 30 september 2010, nummer Cve-10.0776, houdende vaststelling van de syllabi voor de centrale examens in het v.w.o. h.a.v.o. en v.m.b.o. 2012 (Regeling syllabi centrale examens VO 2012), kenmerk: CvE-10.0776, datum: 15 december 2010, gepubliceerd: Staatscourant 2010, nr. 20216.
  • Regeling van het College voor examens van 15 februari 2011, nr. Cve-11.0167, houdende vaststelling van regels voor de omzetting van scores in cijfers 2011 (Regeling omzetting scores centrale examens in cijfers 2011), Staatscourant van 19 april 2011, nummer 6982

Toelichting: Cijfertoekenning vindt plaats door toepassing van door College voor Examens vastgestelde omzettingstabellen van score naar cijfer (per vak). Bij verwerking per computer (schooladministratie) is over de (afrondings)algoritmen nadere informatie beschikbaar op http://centraalexamen.cito.nl onder normering(smethode).

II.6 Toegestane hulpmiddelen bij de centrale examens

In 2012 is op slechts enkele onderdelen sprake van een wijziging in de toegestane hulpmiddelen bij het centraal examen. Zie paragraaf I.2.7 Toegestane hulpmiddelen.

De toegestane hulpmiddelen bij het centraal examen 2012 zijn geregeld in de Regeling 'Rooster en toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2012', met kenmerk CvE-10.0775 datum 22 juni 2010, Staatscourant 2010, nummer 10999 en Regelingen OCW op www.duo.nl.

De Regeling heeft voor de hulpmiddelen bij het centraal examen de volgende specifieke bijlagen:

  • bijlage 2A: hulpmiddelen centraal examen vmbo 2012
  • bijlage 2B: hulpmiddelen centraal examen havo en vwo 2012

De Regeling en bijlagen zijn te raadplegen via deze Septembermededeling eindexamens 2012 op Examenblad.nl ().

III Mededelingen per schoolsoort en per vak

Als een vak in dit overzicht niet is opgenomen, zijn voor dit vak bij het examen 2012 geen specifieke bijzonderheden te melden.

Betreffende de hulpmiddelen is onder II.6 toegestane hulpmiddelen bij de centrale examens aangegeven waar de overzichten te raadplegen zijn.

III.1 vakmededelingen vwo

III.1.1. Algemeen

De vermelde syllabi gelden voor het CE van het jaar 2012. Syllabi van de jaren vóór 2012 zijn niet meer geldig en kunnen afwijken van de versie voor het CE 2012. De veranderingen zijn in de syllabi geel gemarkeerd.

III.1.2 centrale examens vwo, mededelingen per vak

vwo

opmerkingen

syllabi* 2012

Nederlands

zie III.1.2.1

syllabus

Moderne vreemde talen

 

syllabus

Grieks

zie III.1.2.2

syllabus

Latijn

zie III.1.2.3

syllabus

Fries

zie III.1.2.4

syllabus

wiskunde A

zie III.1.2.5

syllabus

wiskunde B

zie III.1.2.5

syllabus

wiskunde C

zie III.1.2.5

syllabus

natuurkunde

zie III.1.2.6

syllabus

scheikunde

 

syllabus

biologie

 

syllabus

aardrijkskunde

zie III.1.2.7

syllabus

geschiedenis

zie III.1.2.8

syllabus

economie

 

syllabus

m&o

 

syllabus

maatschappijwetenschappen

 

syllabus

filosofie

zie III.1.2.9

syllabus

kunst #

zie III.1.2.10

syllabus

muziek

zie III.1.2.11

syllabus

tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving

zie III.1.2.12

syllabus

*in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u via de link de syllabus openen

# kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen)

III.1.2.1 Nederlands

Voor de verdeling van de scorepunten wordt uitgegaan van circa 60% scorepunten voor de vragen en 40% scorepunten voor de samenvatting.

De regelingen voor beoordeling bij incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik gelden onverkort voor alle kandidaten, dus ook voor dyslectische kandidaten en kandidaten die nog maar kort in Nederland zijn.

Naar aanleiding van vragen over de spelling: In 2012 geldt alleen de officiële spelling van 2005.

Vanaf 2011 geldt als aanvullende bepaling bij vakspecifieke regel 2.2: "Het is de kandidaat niet toegestaan telegramstijl te gebruiken. Voor een informatie-element dat geheel in telegramstijl is weergegeven, dienen geen scorepunten te worden toegekend. Voor een informatie-element dat gedeeltelijk in telegramstijl is weergegeven, kan maximaal de helft van het aantal scorepunten worden toegekend."

In de maartmededeling wordt een document opgenomen met aandachtspunten bij de correctie van het centraal examen Nederlands.

III.1.2.2 Grieks

Specificatie examenstof en minimum taaleisen van de centrale examens Griekse taal en literatuur 2012 zijn opgenomen in de syllabus 'Syllabus Grieks vwo'.

III.1.2.3 Latijn

Specificatie examenstof en minimum taaleisen van de centrale examens Latijnse taal en literatuur 2012 zijn opgenomen in de syllabus 'Syllabus Latijn vwo'.

III.1.2.4 Fries

In lijn met de centrale examens moderne vreemde talen vwo is de zittingsduur Fries voor vwo vastgelegd op 150 minuten.

Met ingang van het examenjaar 2012 worden scholen verzocht ten behoeve van de normering ook voor Fries de scores van alle kandidaten in het programma WOLF te verwerken.

III.1.2.5 wiskunde A, B en C

Naar aanleiding van vragen uit het veld is gebleken dat er behoefte is aan meer duidelijkheid over met name de algebraïsche vaardigheden. De syllabus voor 2012 is daarop aangepast. Het betreft hier geen uitbreiding, maar een verduidelijking van een omschrijving die ook in 2010 en 2011 gold.

In het centraal examen vwo wiskunde A van 2012 worden GEEN vragen gesteld over goniometrische functies. Dit is niet anders dan in 2010 en 2011, ondanks het feit dat de zinsnede hierover in de syllabus bij subdomein Bg1 is verwijderd.

III.1.2.6 natuurkunde

In examens werd bij modelleeropgaven voorheen een tekstversie van het model opgenomen. Aangezien steeds meer scholen gewend zijn om te werken in een grafische modelleeromgeving, zal vanaf het examen van 2012 bij een opgave over modelleren naast de tekstversie van een model ook een beeldversie van een model worden opgenomen in het examen.

III.1.2.7 aardrijkskunde

In de bronnenbijlage kunnen kaarten in kleur zijn opgenomen.

De toegestane drukken van de Bos-atlas zijn de 52e en 53e.

III.1.2.8 geschiedenis

Het centraal examen havo en vwo geschiedenis wordt afgenomen volgens het examenprogramma (tijdelijke afwijking) dat is toegelicht in de syllabus geschiedenis 2012.

De thema's zijn voor 2012:

- Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam

en

- De Republiek in een tijd van vorsten.

III.1.2.9 filosofie

Het onderwerp voor het centraal examen vwo filosofie is Vrije Wil.

III.1.2.10 kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen)

Vanaf 2010 hebben de vakken kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) vwo een centraal examen. Dit centraal examen is voor al deze vakken hetzelfde en heeft mede daarom ook een eigen naam gekregen: kunst (algemeen). Kunst (algemeen) kan bovendien ook als vak met uitsluitend een centraal examen worden gekozen.

Het centrale examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) wordt via de computer afgenomen. Het computerexamen bestaat in twee vormen. Het computerexamen in Autoplay, waarbij de computer fungeert als multimediaal middel voor het presenteren van het examen. De kandidaten antwoorden op papier, ook de correctie gaat zoals bij papieren examens gebruikelijk. Én daarnaast is er het examen in ExamenTester. Bij een examen in ExamenTester is sprake van computer based testing (CBT). Niet alleen de content wordt multimediaal op de computer gepresenteerd, maar de kandidaten voeren ook hun antwoorden met muis en toetsenbord in. Ook de eerste en tweede correctie gebeurt op de computer. Voor beide vormen van computerexamen is een gedegen voorbereiding van groot belang. Daarom ontvangen alle scholen met examenkandidaten kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) in december 2011 een informatiepakket met handleidingen en een (voorbeeld)examen van de examenvorm in Autoplay. Voor scholen die in 2012 kiezen voor de afname van het centraal examen in ExamenTester vormt het examen in Autoplay de fall back. Deze scholen ontvangen eveneens tijdig de examensoftware ExamenTester, zie activiteitenplanning en voorlichtingsbrochure waarin de voorbereidingen die getroffen moeten worden beschreven staan (zie ook § 1.4).

Het brede centraal examen van de vakken kunst (beeldend/dans/drama/muziek/algemeen) is door zijn multimediale karakter niet goed maakbaar voor kandidaten met een visuele of auditieve beperking. Scholen kunnen kandidaten melden via het speciale formulier voor examens voor kandidaten met een visuele of auditieve beperking (zie ook de toelichting van DUO/Examendiensten bij het formulier voor bestelling examens). Aan de school wordt dan een gecommitteerde van de staatsexamencommissie toegewezen die samen met de eigen docent een vervangend semi-mondeling examen maakt.

De school kan overwegen of het haalbaar en gewenst is om een kandidaat met een visuele of auditieve beperking in plaats van kunst (beeldend/dans/drama/muziek/algemeen) examen af te laten leggen in één van de 'oude' kunstvakken. Zie ook de brochure over de nieuwe kunstvakken op Examenblad.nl

Examenzitting 2012, 1e tijdvak

In 2012 wordt in het eerste tijdvak het centraal examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) op één moment aangeboden. Als een school veel kandidaten heeft en daarvoor te weinig computers, kan de school middels quarantaine het examen in twee groepen afnemen. Het rooster biedt daartoe voor zowel havo als vwo voldoende mogelijkheden.

Een enkele keer kan het voorkomen dat een school zeer veel kandidaten voor het vak kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) heeft in relatie tot het totale aantal leerlingen. Het is voorstelbaar dat in zo'n incidenteel geval de school meer computers nodig heeft dan redelijkerwijs van de school kan worden verwacht. In 2011 deed zich dat op een school voor. Scholen in die situatie kunnen met het CvE contact opnemen via computerexamens@cve.nl onder vermelding van 'aantal computers kunst hv'. Dit is mogelijk tot uiterlijk 1 maart 2012. Het CvE zal dan met de school naar passende oplossingen zoeken, zodat alle kandidaten volgens het examenrooster examen kunnen doen.

Explicitering begrippen in de vraagstelling

In december 2011 kunt u via een link in deze mededeling op Examenblad.nl een toelichting op de vraagstelling downloaden, waarin begrippen in vraagvormen die in de centrale examens kunst (beeldende vormgeving, dans, drama, muziek, algemeen) voorkomen, worden geëxpliciteerd.*

*) Document geplaatst op 12 maart 2012 door de redactie van Examenblad.nl

III.1.2.11 muziek

Wederom wordt 2012 voor het centrale examens muziek vwo een overgangsjaar naar een digitale vorm van het examen, waarbij de opgaven op de computer worden gemaakt en gecorrigeerd met behulp van de examensoftware ExamenTester. De scholen hebben in 2012 nogmaals de keuze tussen het afnemen van het examen in ExamenTester of de afname met papier en audio-cd's. In 2013 wordt ExamenTester de standaardvorm voor muziek vwo. De keuze voor papier of ExamenTester maakt u via het bestelformulier van DUO.

Gedetailleerde informatie hierover vindt u in de voorlichtingsbrochure en de activiteitenplanning die in september 2011 op http://centraalexamen.cito.nl worden gepubliceerd.

III.1.2.12 tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving

C.S.E.

De specificatie voor het centraal schriftelijk examen tekenen, handvaardigheid en textiele vormgeving is opgenomen in de aangepaste 'Syllabus beeldende vakken VWO' op examenblad.nl (www.examenblad.nl). De specificatie bevat de probleemstellingen, de onderwerpen en de bijbehorende exameneisen voor 2012.

In bijlage 2 van de syllabus, de toelichtende tekst 2009, 2010, 2011 en 2012, wordt vermeld dat in dit laatste jaar met het thema wat van ver komt alle gebieden (Verre Oosten, Nabije Oosten en primitivisme) gelijkelijk aan bod zullen komen. Globalisering wordt in relatie geplaatst tot deze gebieden.

Het document 'Generieke teksten en specifieke teksten cse 2012 vwo' op examenblad.nl (www.examenblad.nl) kan gebruikt worden om het thema voor het cse 2012 te bestuderen. In dit document wordt verwezen naar de weblog www.watvanverkomt-2012.blogspot.com/ waarin afbeeldingen per besproken context zijn opgenomen.

C.P.E.

De organisatie en afname van het CPE tekenen, het CPE handvaardigheid en het CPE textiele vormgeving is zoals voorgaande examenjaren. De belangrijkste zaken staan in het document 'Organisatie en afname CPE beeldende vakken vwo' onder elkaar.

III.2 vakmededelingen havo

III.2.1. Algemeen

De vermelde syllabi gelden voor het CE van het jaar 2012. Syllabi van de jaren vóór 2012 zijn niet meer geldig en kunnen afwijken van de versie voor het CE 2012. De veranderingen zijn in de syllabi geel gemarkeerd.

III.2.2 centrale examens havo, mededelingen per vak

havo

opmerkingen

syllabi* 2012

Nederlands

zie III.2.2.1

syllabus

Moderne vreemde talen

 

syllabus

Fries

zie III.2.2.2

syllabus

wiskunde A

zie III.2.2.3

syllabus

wiskunde B

zie III.2.2.3

syllabus

natuurkunde

 

syllabus

scheikunde

 

syllabus

biologie

 

syllabus

aardrijkskunde

zie III.2.2.4

syllabus

geschiedenis

zie III.2.2.5

syllabus

economie

zie III.2.2.6

syllabus

m&o

 

syllabus

maatschappijwetenschappen

 

syllabus

filosofie

zie III.2.2.7

syllabus

kunst #

zie III.2.2.8

syllabus

muziek

zie III.2.2.9

syllabus

tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving zie

III.2.2.10

syllabus

*in de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u via de link de syllabus openen

# kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen)

III.2.2.1 Nederlands

Voor de verdeling van de scorepunten wordt uitgegaan van circa 60% scorepunten voor de vragen en 40% scorepunten voor de samenvatting.

De regelingen voor beoordeling bij incorrecte formuleringen en onjuist taalgebruik gelden onverkort voor alle kandidaten, dus ook voor dyslectische kandidaten en kandidaten die nog maar kort in Nederland zijn.

Naar aanleiding van vragen over de spelling: In 2012 geldt alleen de officiële spelling van 2005.

Vanaf 2011 geldt als aanvullende bepaling bij vakspecifieke regel 2.2: "Het is de kandidaat niet toegestaan telegramstijl te gebruiken. Voor een informatie-element dat geheel in telegramstijl is weergegeven, dienen geen scorepunten te worden toegekend. Voor een informatie-element dat gedeeltelijk in telegramstijl is weergegeven, kan maximaal de helft van het aantal scorepunten worden toegekend."

In de maartmededeling wordt een document opgenomen met aandachtspunten bij de correctie van het centraal examen Nederlands.

III.2.2.2 Fries

In lijn met de centrale examens moderne vreemde talen havo is de zittingsduur Fries voor havo vastgelegd op 150 minuten.

Met ingang van het examenjaar 2012 worden scholen verzocht ten behoeve van de normering ook voor Fries de scores van alle kandidaten in het programma WOLF te verwerken.

III.2.2.3 wiskunde A, B

Naar aanleiding van vragen uit het veld is gebleken dat er behoefte is aan meer duidelijkheid over met name de algebraïsche vaardigheden. De syllabus Wiskunde A voor 2012 is daarop aangepast. Het betreft hier geen uitbreiding, maar een verduidelijking van een omschrijving die ook in 2010 en 2011 gold.

Daarnaast zijn er aan de syllabus wiskunde B voor 2013 om diezelfde reden ook nog twee voorbeeldopgaven toegevoegd in het hoofdstuk over de algebraïsche vaardigheden. Ook in dit geval betreft het geen uitbreiding, maar een verduidelijking waarvan docenten ook baat kunnen hebben bij de voorbereiding op het centraal examen 2012. Daarom is als pdf een document aan de septembermededeling op Examenblad.nl toegevoegd dat de toegevoegde opgaven bevat die vanaf 2013 ook in de syllabus staan.

III.2.2.4 aardrijkskunde

In de bronnenbijlage kunnen kaarten in kleur zijn opgenomen.

De toegestane drukken van de Bos-atlas zijn de 52e en 53e.

III.2.2.5 geschiedenis

Het centraal examen havo en vwo geschiedenis wordt afgenomen volgens het examenprogramma (tijdelijke afwijking) dat is toegelicht in de syllabus geschiedenis 2012.

De thema's zijn voor 2012:

- Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam

en

- De Republiek in een tijd van vorsten.

III.2.2.6 economie

In 2012 wordt op het havo voor het eerst economie geëxamineerd volgens het nieuwe examenprogramma. Het nieuwe examen heeft een tijdsduur van 3 uur.

Zie de bijlage 'Informatie over het nieuwe examen economie havo (2012)'

Er is een bezemexamen voor kandidaten die onderwijs hebben gevolgd volgens het oude examenprogramma economie. Dit examen heeft een tijdsduur van 2,5 uur.

Bij het centraal examen volgens het nieuwe examenprogramma economie havo is de grafische rekenmachine NIET toegestaan, de eenvoudige rekenmachine uit het basispakket uiteraard wel. Bij het centraal examen volgens het oude examenprogramma economie (voor bezemkandidaten havo, en in 2012 voor alle kandidaten vwo) blijft de grafische rekenmachine toegestaan.

III.2.2.7 filosofie

Het onderwerp Emotie wordt bij havo gecontinueerd.

III.2.2.8 kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen)

Vanaf 2010 hebben de vakken kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) vwo een centraal examen. Dit centraal examen is voor al deze vakken hetzelfde en heeft mede daarom ook een eigen naam gekregen: kunst (algemeen). Kunst (algemeen) kan bovendien ook als vak met uitsluitend een centraal examen worden gekozen.

Het centrale examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) wordt via de computer afgenomen. Het computerexamen bestaat in twee vormen. Het computerexamen in Autoplay, waarbij de computer fungeert als multimediaal middel voor het presenteren van het examen. De kandidaten antwoorden op papier, ook de correctie gaat zoals bij papieren examens gebruikelijk. Én daarnaast is er het examen in ExamenTester. Bij een examen in ExamenTester is sprake van computer based testing (CBT). Niet alleen de content wordt multimediaal op de computer gepresenteerd, maar de kandidaten voeren ook hun antwoorden met muis en toetsenbord in. Ook de eerste en tweede correctie gebeurt op de computer. Voor beide vormen van computerexamen is een gedegen voorbereiding van groot belang. Daarom ontvangen alle scholen met examenkandidaten kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) in december 2011 een informatiepakket met handleidingen en een (voorbeeld)examen van de examenvorm in Autoplay. Voor scholen die in 2012 kiezen voor de afname van het centraal examen in ExamenTester vormt het examen in Autoplay de fall back. Deze scholen ontvangen eveneens tijdig de examensoftware ExamenTester, zie activiteitenplanning en voorlichtingsbrochure waarin de voorbereidingen die getroffen moeten worden beschreven staan (zie ook § 1.4).

Het brede centraal examen van de vakken kunst (beeldend/dans/drama/muziek/algemeen) is door zijn multimediale karakter niet goed maakbaar voor kandidaten met een visuele of auditieve beperking. Scholen kunnen kandidaten melden via het speciale formulier voor examens voor kandidaten met een visuele of auditieve beperking (zie ook de toelichting van DUO/Examendiensten bij het formulier voor bestelling examens). Aan de school wordt dan een gecommitteerde van de staatsexamencommissie toegewezen die samen met de eigen docent een vervangend semi-mondeling examen maakt.

De school kan overwegen of het haalbaar en gewenst is om een kandidaat met een visuele of auditieve beperking in plaats van kunst (beeldend/dans/drama/muziek/algemeen) examen af te laten leggen in één van de 'oude' kunstvakken. Zie ook de brochure over de nieuwe kunstvakken op Examenblad.nl

Examenzitting 2012, 1e tijdvak

In 2012 wordt in het eerste tijdvak het centraal examen kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) op één moment aangeboden. Als een school veel kandidaten heeft en daarvoor te weinig computers, kan de school middels quarantaine het examen in twee groepen afnemen. Het rooster biedt daartoe voor zowel havo als vwo voldoende mogelijkheden.

Een enkele keer kan het voorkomen dat een school zeer veel kandidaten voor het vak kunst (beeldende vormgeving/dans/drama/muziek/algemeen) heeft in relatie tot het totale aantal leerlingen. Het is voorstelbaar dat in zo'n incidenteel geval de school meer computers nodig heeft dan redelijkerwijs van de school kan worden verwacht. In 2011 deed zich dat op een school voor. Scholen in die situatie kunnen met het CvE contact opnemen via computerexamens@cve.nl onder vermelding van 'aantal computers kunst hv'. Dit is mogelijk tot uiterlijk 1 maart 2012. Het CvE zal dan met de school naar passende oplossingen zoeken, zodat alle kandidaten volgens het examenrooster examen kunnen doen.

Explicitering begrippen in de vraagstelling

In december 2011 kunt u via een link in deze mededeling op Examenblad.nl een toelichting op de vraagstelling downloaden, waarin begrippen in vraagvormen die in de centrale examens kunst (beeldende vormgeving, dans, drama, muziek, algemeen) voorkomen, worden geëxpliciteerd.

*) Document geplaatst op 12 maart 2012 door de redactie van Examenblad.nl

III.2.2.9 muziek

Wederom wordt 2012 voor het centrale examens muziek havo een overgangsjaar naar een digitale vorm van het examen, waarbij de opgaven op de computer worden gemaakt en gecorrigeerd met behulp van de examensoftware ExamenTester. De scholen hebben in 2012 nogmaals de keuze tussen het afnemen van het examen in ExamenTester of de afname met papier en audio-cd's. In 2013 wordt ExamenTester de standaardvorm voor muziek vwo. De keuze voor papier of ExamenTester maakt u via het bestelformulier van DUO.

Gedetailleerde informatie hierover vindt u in de voorlichtingsbrochure en de activiteitenplanning die in september 2011 op http://centraalexamen.cito.nl worden gepubliceerd.

III.2.2.10 tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving

Het centraal examen heeft betrekking op de periode van het romaans tot heden, met nadruk op de periode vanaf 1800. Kunst, architectuur en vormgeving vanaf het neo-classicisme in de 19de eeuw tot heden komen derhalve in het examen aan de orde. In het examen 2012 zal uit de periode van vóór 1800 aandacht worden besteed aan de barok, met de nadruk op de Nederlandse gouden eeuw. Het centraal examen 2012 gaat over realisme en het gewone leven: de manier waarop kunstenaars de werkelijkheid proberen te vangen of de manier waarop ze een spel spelen met echt en onecht.

Bekijk voor een toelichting op opbouw en bevraging in het centraal examen tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving havo paragraaf 3.3 in de 'Syllabus beeldende vakken 2012, havo'.

III.3 Vmbo algemene vakken

III.3.1 algemene opmerkingen

Van de examenprogramma's wordt jaarlijks een vast gedeelte centraal geëxamineerd. Dat c.e.-deel is nader toegelicht in de syllabus, waardoor docenten hun leerlingen op het centraal examen kunnen voorbereiden.

Examenprogramma's en syllabi voor 2012 zijn te raadplegen op Examenblad.nl, kies jaarring 2012 (www.examenblad.nl).

III.3.2 leeswijzer globale examenprogramma's

Het is gebleken dat de lay-out van de globale examenprogramma's onduidelijkheid kan creëren over wat wel en niet tot de centraal examenstof behoort. Zie voor uitleg de leeswijzer globale examenprogramma's in de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl).

III.3.3 mededelingen per vak

algemene vakken vmbo

vakspecifieke informatie *

syllabi* 2012

Nederlands

info Ne ce 2012

syllabus

Frans

info Fa ce 2012

syllabus

Duits

info Du ce 2012

syllabus

Engels

info En ce 2012

syllabus

Spaans, Turks, Arabisch

info Sp Tu Ar ce 2012

syllabus

Fries

info Fr ce 2012

syllabus

maatschappijleer II

info ma2 ce 2012

syllabus

wiskunde

info wi ce 2012

syllabus

natuur- en scheikunde I

info nask1 ce 2012

syllabus

natuur- en scheikunde II

info nask2 ce 2012

syllabus

biologie

info bi ce 2012

syllabus

aardrijkskunde

info ak ce 2012

syllabus

geschiedenis

info gs ce 2012

syllabus

economie

info ec ce 2012

syllabus

beeldende vorming

info beeldend ce 2012

syllabus

muziek

info muziek ce 2012

syllabus

dans, drama

info dans drama ce 2012

syllabus dans

syllabus drama

* In de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u de vakspecifieke informatie en de syllabus openen door op de link te klikken.

III.4 Mededelingen centrale examens beroepsgericht

III.4.1 Algemene opmerkingen

In deze paragraaf worden de termen 'praktijkexamen' en 'cspe' als synoniemen gebruikt.

De paragrafen III.4.2 t/m III.4.7 bevatten informatie die relevant is voor alle beroepsgerichte vakken.

In het bijzonder wordt de directeur en de examensecretaris gewezen op de richtlijnen voor de geheimhouding in de Instructie voor de Examinator (III.4.3).

Per beroepsgericht vak is de specifieke informatie opgenomen paragraaf III.5.

III.4.2 Aanlevering van cspe's

Op drie tijdstippen ontvangt de school een zending met (papieren en/of digitale) examendocumenten.

  • A. 
    15 februari 2012: Cito-zending nr. 1 cspe's
  • B. 
    12, 13 of 14 maart 2012: DUO-zending cspe's
  • C. 
    14 maart 2012: Cito-zending nr. 2 cspe's

Zie ook het tijdschema van werkzaamheden (Septembermededeling hoofdstuk IV)

A: Cito-zending nr. 1 (15 februari 2012) is bestemd voor de examinator die de inhoud kortsluit met de examensecretaris.

Als deze zending op 17 februari 2012 nog niet is ontvangen, dient de examensecretaris onverwijld contact op te nemen met Cito, Bedrijfsbureau CE, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem, e-mail: ce-bedrijfsbureau@cito.nl.

Per cspe bevat Cito-zending nr. 1 twee exemplaren van de volgende examendocumenten:

  • examenopgaven
  • evt. bijlagen
  • evt. uitwerkbladen
  • instructie voor de examinator
  • evt. bijzondere materialen (zoals A1- en A3-tekeningen)
  • een cd-rom/dvd met de nieuwe versie van het computerprogramma MiniTester en een aantal voorbeelden van digitale minitoetsen, zie ook III.4.6
  • een handleiding voor MiniTester.

Aan de hand van de inhoud van dit pakket kunnen examinatoren en examensecretaris de organisatie van het cspe tot in detail afstemmen.

B: De zending vanuit DUO/Examendiensten (12, 13 of 14 maart 2012) bevat de papieren examendocumenten voor de kandidaten. Deze zending bevat enveloppen met in kandidatenaantal:

  • examenopgaven
  • evt. bijlagen
  • evt. uitwerkbladen
  • evt. bijzondere materialen (zoals A1- en A3-tekeningen)

Bij problemen gelieve de examensecretaris direct contact op te nemen met DUO, afdeling Examendiensten in Groningen, tel: 050-5998933 of e-mail: examens@duo.nl).

C: Cito-zending nr. 2 (14 maart 2012) bevat:

  • een dvd met de bestanden bij alle cspe's

dit zijn de digitale bestanden bij de praktische opdrachten en de bestanden ten behoeve van de digitale minitoetsen

NB: deze dvd bevat geen pdf's meer ten behoeve van papieren minitoetsen, zie ook III.4.6

  • een handleiding voor het ICT-gebruik, zie ook III.4.5
  • per cspe: twee (papieren) exemplaren van het correctievoorschrift.

In een separate zending worden de wachtwoorden toegezonden.

Indien deze zending op 16 maart 2012 nog niet ontvangen is, dient de examensecretaris onverwijld contact op te nemen met Cito, Bedrijfsbureau CE, Postbus 1034, 6801 MG Arnhem, e-mail: ce-bedrijfsbureau@cito.nl.

Voor anderen dan de examensecretaris en de desbetreffende examinatoren blijven de examendocumenten geheim. Bij digitale examendocumenten kan de systeembeheerder hierop een uitzondering vormen. Deze moet zowel het programma voor afname van de minitoetsen als de ICT-toepassingen bij de cspe's tijdig voor aanvang van de examens installeren en uittesten.

III.4.3 Richtlijnen bij de praktijkexamens

De Instructie voor de Examinator bevat richtlijnen voor onder meer geheimhouding, voorbereiding, afname, beoordeling en herkansing van de praktijkexamens. Expliciet vermeld zijn onder meer 'Richtlijnen met betrekking tot de geheimhouding'.

In het document 'Instructie voor de Examinator cspe's 2012.pdf' kunt u zien hoe de Instructie voor de Examinator voor alle beroepsgerichte vakken er uit ziet. Het document 'herkansing van het cspe.pdf' geeft een explicitering van de regelgeving over het herkansen van het cspe.

In de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl zijn deze documenten te openen door op de link te klikken.

III.4.4 Meer grijze vlekken exemplaren

Zending A (Cito-zending nr.1, zie III.4.2) bevat examendocumenten. In het examenjaar 2011 waren er voor zeventien vakken examenopgaven met 'grijze vlekken'.

In deze zogenoemde 'grijze vlekken exemplaren' is alleen de informatie zichtbaar die noodzakelijk is voor de voorbereiding op de afname van het cspe. De informatie die bij de voorbereiding niet nodig is, is onleesbaar gemaakt door deze met een grijze vlek te bedekken.

In het examenjaar 2012 wordt bij alle cspe's met 'grijze vlekken exemplaren' gewerkt.

Bij de zendingen B en C (zie § III.4.2 van de Septembermededeling) wordt niet meer met grijze vlekken gewerkt.

III.4.5 Overzicht onderdelen en ICT in de praktijkexamens

Van ieder praktijkexamen 2012 is vanaf 1 december 2011 een overzicht beschikbaar waarin de tijdsduur van de onderdelen, de toegestane hulpmiddelen en de plaats van de minitoetsen is vermeld.

Bovendien is het ICT-gebruik bij de praktijkexamens in dit overzicht opgenomen.

Dit overzicht kunt u vanaf 1 december openen door te klikken op de link in de digitale versie van de Septembermededeling.

III.4.6 Afname minitoetsen praktijkexamens

De minitoetsen bij de beroepsgerichte examens worden afgenomen met het speciale computerprogramma voor de minitoetsen, MiniTester geheten.

Alle varianten van alle minitoetsen verklankbaar

Nieuw is dit jaar dat alle varianten van alle minitoetsen verklankt zijn. Daardoor kan de kandidaat geluidsfragmenten afspelen waarin de tekst van het beeldscherm wordt voorgelezen.

Deze verklanking werkt op dezelfde manier als de verklanking in de d-versie (dyslexie-versie) die bekend is van de digitale centrale examens in de algemene vakken in ExamenTester. Hoewel de verklanking bedoeld voor dyslectische kandidaten, kunnen alle kandidaten tijdens het maken van een minitoets eventueel besluiten om de tekst te laten verklanken. Kandidaten die gebruik willen maken van de geluidsfragmenten dienen te beschikken over een hoofdtelefoon.

Voorbeeldminitoetsen

Scholen ontvangen bij de eerste zending praktijkexamens van Cito (zending A, 15 februari 2012, zie III.4.2) een cd-rom/dvd met MiniTester inclusief een aantal voorbeelden van minitoetsen.

De voorbeeldminitoetsen zijn niet verklankbaar. Als u dyslectische kandidaten wilt laten oefenen met de verklanking kunt u daarvoor een d-variant van een digitaal voorbeeldexamen in een algemeen vak in ExamenTester gebruiken.

Welke voorbeeldminitoetsen per vak worden geleverd staat in het 'Overzicht onderdelen en ICT in de praktijkexamens' (zie III.4.5).

Testen MiniTester op netwerk van de school

Scholen wordt geadviseerd om MiniTester tijdig uit te testen, bijvoorbeeld door de voorbeelden van de minitoetsen bij leerlingen af te nemen. 14 maart 2012 (zending C, tweede zending van Cito zie III.4.2) ontvangen scholen de minitoetsen cspe BB, KB en GL 2012. Het uittesten van MiniTester gebeurt bij voorkeur vóór 14 maart.

Digitale afname van minitoetsen niet mogelijk?

Een school die geen digitale minitoetsen kan afnemen, dient een verzoek tot het ontvangen van de pdf-versie van de Minitoetsen per e-mail te verzenden aan computerexamens@cve.nl. Dit bericht dient te voldoen aan de volgende voorwaarden:

- Het bericht dient afkomstig te zijn van de examensecretaris.

- Het bericht bevat de redenen waarom de school af wil zien van digitale afname.

Na akkoord van het CvE wordt binnen 5 werkdagen de pdf-versie ter beschikking gesteld aan de school. De school vermenigvuldigt de papieren minitoetsen in kandidaataantallen. De wachtwoorden voor de pdf's worden verzonden naar het e-mailadres van de examensecretaris. De examensecretaris verneemt dan tevens hoe de examinatoren kunnen beschikken over de correctievoorschriften bij de papieren minitoetsen.

III.4.7 Cspe GL

Bij het cspe GL worden de volgende groepen van verwante vakken onderscheiden:

groep 1

groep 2 MEI

groep 3 Z&W

timmeren

metaaltechniek

verzorging

metselen

elektrotechniek

uiterlijke verzorging

schilderen

installatietechniek

zorg-en-welzijn-breed

fijnhoutbewerken

metalektro

 

bouw-breed

instalektro

 
 

techniek-breed

 
 

groep 4 HAV

groep 5 Consumptief

groep 6 ITI

administratie

horeca

ict-route

handel en verkoop

bakken

technologie in de GL

mode en commercie

consumptief-breed

intersectoraal

handel en Administratie

   
 

groep 7

landbouw

plantenteelt

groene ruimte

bloembinden en –schikken

dierhouderij en –verzorging

verwerking agr producten

landbouw-breed

Voor de vakken binnen de groep is er één identiek cspe.

Voor grafimedia GL wordt ook een cspe aangeboden.

Voor voertuigentechniek GL, transport en logistiek GL worden cse's GL aangeboden.

NB Voor de beroepsgerichte vakken in de sector landbouw zijn er geen cse's GL meer.

Herkansen van het cspe GL: anders dan bij BB en KB!

Voor wat betreft het herkansen geldt artikel 51 van het Eindexamenbesluit.

Daarin staat dat een kandidaat in GL/TL het recht heeft om het centraal examen in één vak te herkansen. Dat verandert niet door de invoering van het cspe GL. Concreet betekent dit dat een GL-kandidaat kan kiezen tussen herkansen van óf het cse GL/TL van een algemeen vak óf het cspe GL.

Daarmee verschilt de herkansingsregeling in GL met BB en KB (waar de leerling zijn herkansingsrecht kan uitoefenen op zowel het cspe en daarnaast op het c.e. van de algemene vakken).

Voor wat betreft de organisatie van de herkansing betekent dit een aandachtspunt voor de school:

Een GL-kandidaat zal dus eerst de uitslag moeten afwachten alvorens hij besluit in welk vak hij gaat herkansen. In 2012 kan de uitslag worden vastgesteld op 13 juni. De school heeft dan nog één week voor de afname van het cspe GL bij herkansers.

III.5 Informatie per beroepsgericht programma

sector techniek

vakspecifieke informatie *

syllabi * 2012

bouwtechniek-timmeren

info BTt ce 2012

syllabus

bouwtechniek-metselen

info BTm ce 2012

syllabus

bouwtechniek-schilderen

info BTs ce 2012

syllabus

bouwtechniek-fijnhoutbewerken

info BTf ce 2012

syllabus

bouw-breed

info Bbr ce 2012

syllabus

elektrotechniek

info ET ce 2012

syllabus

installatietechniek

info IT ce 2012

syllabus

metaaltechniek

info MT ce 2012

syllabus

metalektro

info ME ce 2012

syllabus

instalektro

info IE ce 2012

syllabus

grafimedia

info Gm ce 2012

syllabus

transport en logistiek

info T&L ce 2012

syllabus

voertuigentechniek

info VT ce 2012

syllabus

 

sector zorg en welzijn

vakspecifieke informatie *

syllabi *

uiterlijke verzorging

info UV ce 2012

syllabus

verzorging

info VZ ce 2012

syllabus

zorg-en-welzijn-breed

info ZWbr ce 2012

syllabus

 

sector economie

vakspecifieke informatie *

syllabi *

administratie

info AD ce 2012

syllabus

handel en verkoop

info HV ce 2012

syllabus

mode en commercie

info MC ce 2012

syllabus

handel en administratie

info HA ce 2012

syllabus

consumptief-horeca

info COhor ce 2012

syllabus

consumptief-bakken

info CObak ce 2012

syllabus

consumptief-breed

info CObr ce 2012

syllabus

 

sector landbouw

vakspecifieke informatie *

syllabi * BB

syllabi * KB

syllabi * GL

landbouw-breed

info LB ce 2012

syllabus

syllabus

 

plantenteelt

info LNplant ce 2012

syllabus

syllabus

 

groene ruimte

info LNgroen ce 2012

syllabus

syllabus

syllabus

bloembinden en -schikken

info LNbloem ce 2012

syllabus

syllabus

 

dierhouderij en -verzorging

info LNdier ce 2012

syllabus

syllabus

 

verwerking agr producten

info LNvap ce 2012

syllabus

syllabus

 

agrarische techniek

info LNat ce 2012

x

syllabus

x

agrarische bedrijfseconomie

info LNab ce 2012

x

syllabus

x

 

nieuwe beroepsgerichte vakken

vakspecifieke informatie *

syllabi *

ict-route

info ict-route ce 2012

syllabus

intersectoraal

info intersectoraal route ce 2012

syllabus

techniek-breed

info tn-breed ce 2012

syllabus

technologie in de GL

info technoGL ce 2012

syllabus

sport, dienstverl en veiligh

info sdv ce 2012

syllabus

* In de digitale versie van de Septembermededeling op Examenblad.nl (www.examenblad.nl) kunt u de vakspecifieke informatie en de syllabus openen door op de link te klikken.

III.6 Contactadressen bij de examens

  • bij vermoede onvolkomenheden in opgaven en correctievoorschriften: CvE-Examenlijn (III.6.1)
  • problemen met installatie en/of werking software bij de afname van examens (Ict-examenhelpdesk) (III.6.2)

III.6.1 Examenlijn College voor Examens

Bij vermoede onvolkomenheden in examenopgave of correctievoorschrift

Postbus 315, 3500 AH Utrecht

tel.: 030-2843055

e-mail: examen@cve.nl

III.6.2 Ict-examenhelpdesk

Er is een ICT-examenhelpdesk ingericht voor problemen m.b.t. de installatie en de werking van de software die bij de examenafnames ingezet wordt.

Informatie over de bereikbaarheid en openingstijden van deze helpdesk vindt u op http://centraalexamen.cito.nl, onder Ict-examenhelpdesk.

IV tijdschema van werkzaamheden voor de eindexamens vwo, havo, vmbo, schooljaar 2011/2012

2011/2012, maand

voor wie

Gebeurtenis

eind september

alle scholen

Ontvangst van de formulieren opgave aantal examenkandidaten 2012 vwo, havo en vmbo

voor 1 oktober

alle scholen

Aan de inspectie zenden: het examenreglement en het programma van toetsing en afsluiting

voor 15 oktober

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Opsturen van het formulier opgave aantal examenkandidaten vwo 2012 indien tevens kandidaten worden opgegeven voor het centraal praktisch examen in een van de beeldende vakken

voor 1 november

alle scholen

Opsturen van de formulieren opgave aantal examenkandidaten 2012 aan DUO, Examendiensten, het origineel van de formulieren vwo, havo en vmbo

november

alle scholen

Ontvangst van de brochure "diploma's en andere waardepapieren"

wo 2 november

alle scholen

Ontvangst computerprogramma ExamenTester 2.9.8 en FT-examen

december

alle scholen

Ontvangst van de terugmeldingsformulieren

1 december

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Ontvangst opgaven cpe beeldende vakken vwo per aangetekende post

Periode ma 5 t/m vr 9 december

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

In deze periode worden voor het cpe beeldende vakken vwo de opgaven en het formulier ten behoeve van de procesbeschrijving aan de kandidaten uitgereikt

1 januari 2012

vwo-scholen met cpe beeldende vakken

Aanvang afname cpe beeldende vakken vwo

wo 25 januari

Alle scholen

Ontvangst voorbeeldmateriaal t.b.v computerprogramma ExamenTester 2.9.8 voor die scholen die de eerste deadline Systeemcheck hebben gehaald

wo 8 februari

vmbo GL en TL

ontvangst cpe beeldende vakken vmbo per aangetekende post

wo 15 februari

vmbo BB, KB en GL

Ontvangst zending A voor de cspe's (1e vanuit Cito) en de netwerkversie van MiniTester om deze tijdig te kunnen testen (zie III.4.2.) . De inloggegevens worden separaat toegezonden.

maart

alle scholen

De scholen ontvangen de poolingbrieven 2e correctie van DUO

maart

alle scholen

Maartmededeling over organisatorische zaken, met o.m. de ''aangewezen vakken'' en het rooster van het 2e tijdvak

ma 12, di 13 of wo 14 maart

vmbo BB, KB en GL

Ontvangst zending B voor de cspe's, vanuit DUO, Examendiensten (pakketten met de opgaven voor de kandidaten) (zie III 4.2)

wo 14 maart

vmbo BB, KB en GL

Ontvangst zending C voor de cspe's (2e vanuit Cito) (zie III.4.2.)

De wachtwoorden worden separaat toegezonden.

voor vr 16 maart

alle scholen

Ontvangst van Cito van:

- instructie voor het verzamelen van de afnamegegevens t.b.v. de normering waarin opgenomen informatie over de Cito-verwerking in 2012

- cd-rom met het programma WOLF voor het verstrekken van afnamegegevens

ma 19 maart

vmbo GL en TL

Start cpe beeldende vakken

wo 21 maart*

alle scholen vmbo BB met ExamenTester

Ontvangst packages met digitale centrale examens BB

Wachtwoorden worden separaat verzonden

vr 30 maart

alle scholen met ExamenTester

Uiterlijke datum afmelden voor digitale examens

ma 2 april

vmbo BB, KB en GL

Aanvang cspe BB, KB en GL

Aanvang flexibele digitale examens BB en KB

ma 16, di 17of wo 18 april

alle scholen

Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal schriftelijk examen in het eerste tijdvak

N.B. De pakketten moeten direct door de school in ontvangst worden genomen, gecontroleerd en veilig opgeborgen

wo 18 april*

alle scholen vmbo KB en GT, havo en vwo met ExamenTester

Ontvangst packages met digitale centrale

Wachtwoorden worden separaat verzonden

di 8 mei

vmbo, havo en vwo

Uiterlijk 3 werkdagen voor het begin van het centraal examen dienen de resultaten van de schoolexamens aan BRON te zijn gemeld. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl

DUO heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.duo.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2012

Uiterlijk wo 9 mei

alle scholen

Worden de erratumbladen op de opgaven voor het eerste tijdvak centrale examens per aangetekende post verstrekt.

vr 11 mei

vmbo

Einddatum cpe beeldende vakken

ma 14 mei

alle scholen

Aanvang centraal schriftelijk examen

wo 23 mei

vmbo BB, KB en GL

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

- cspe (BB, KB en GL)

- cse beroepsgericht (GL)

Tevens uiterste datum voor "Dataretour naar Cito" van de scores via het programma MiniTester

di 29 mei

alle scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

- Examens algemene vakken vmbo en havo/vwo die zijn afgenomen in de periode van 14 mei t/m 22 mei

- cpe beeldende vakken vmbo

Tevens uiterste datum voor "Dataretour naar Cito" van de scores via het programma Examentester

- van alle digitale BB- en KB-examens met een flexibele afnamedatum en van de digitale examens met een vast afname tijdstip in de periode 14 mei t/m 22 mei.

Vr 1 juni

Vmbo BB, KB en GL

Einddatum eerste tijdvak cspe

Vr 1 juni

vmbo BB, KB en GL

Uiterste datum voor opmerkingen over de centrale examens beroepsgerichte programma's in verband met de normering door het CvE in het eerste tijdvak

ma 4, di 5 of wo 6 juni

alle scholen

Ontvangst van de pakketten met examenopgaven voor het centraal examen tweede tijdvak.

ma 4 juni

alle scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

- examens algemene vakken vmbo, alle vakken havo/vwo die zijn afgenomen in de periode 23 mei tot en met 31 mei

Tevens uiterste datum voor "Dataretour naar Cito" van de scores via het programma ExamenTester van de digitale examens met een vast afnametijdstip in de periode 23 t/m 31 mei

Di 5 juni

havo/vwo scholen

Uiterste datum inzenden afnamegegevens via WOLF aan Cito:

- alle vakken havo/vwo die zijn afgenomen op 1 juni.

wo 6 juni

vmbo BB, KB en GL

Bekendmaking normering 1e tijdvak beroepsgerichte programma's vmbo om 08.00 uur op www.examenblad.nl en www.cito.nl

wo 6 juni

vmbo BB, KB

Begin van het tweede tijdvak voor de cspe BB, KB

wo 6 juni

alle scholen

Uiterste datum voor inzenden opmerkingen over de centrale examens algemene vakken in verband met de normering door het CvE in het eerste tijdvak.

Uiterlijk wo 6 juni

alle scholen

Worden de erratumbladen op de opgaven voor het tweede tijdvak centrale examens per aangetekende post verstrekt.

wo 13 juni

vmbo-scholen

Bekendmaking normering 1e tijdvak algemene vakken vmbo, om 08.00 uur

wo 13 juni

vmbo scholen GL

Begin van het tweede tijdvak voor de cspe GL

do 14 juni

vwo-havo scholen

Bekendmaking normering 1e tijdvak vwo en havo, om 08.00 u.

ma 18 juni voor 12.00 uur

alle scholen

Aan DUO doorgeven (registreren in BRON) welke kandidaten deelnemen aan het tweede tijdvak. Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

Hierbij kunnen de volgende zaken aan de orde zijn:

- kandidaten die aan de herkansing deelnemen, met vermelding van het vak waarin examen wordt afgelegd;

- kandidaten die bij een of meer zittingen van het eerste tijdvak verhinderd waren aanwezig te zijn en in de gelegenheid worden gesteld in het tweede tijdvak hun examen voort te zetten of te voltooien;

- de cijfers van het alsnog voltooide s.e. van alle kandidaten die het s.e. niet hebben kunnen voltooien voor het eerste tijdvak.

ma 18 juni voor 17.00 uur

scholen met een kandidaat in een aangewezen vak

Uiterste datum voor aanmelding aan DUO, Examendiensten van de kandidaten voor het tweede tijdvak in een van de aangewezen vakken (tweede tijdvak afgenomen door het College voor Examens).

NB: De aanmelding geschiedt m.b.v. een aparte aanmeldapplicatie. De school moet deze kandidaten ook registreren bij BRON (zie 18 juni voor 12.00 uur).

Toelichting: de school moet de kandidaten die deelnemen aan een aangewezen vak in het 2e tijdvak en/of deelnemen aan het derde tijdvak registreren in BRON, mede t.b.v. eventuele Inspectiecontrole. De separate aanmelding bij Examendiensten is voor de afname van het centraal examen door het College voor Examens.

ma 18, di 19, wo 20 juni

alle scholen

Tweede tijdvak, cse algemene vakken, voor de vakken waarbij dit op school wordt afgenomen

wo 20 juni

vmbo BB, KB en GL

Einddatum tweede tijdvak cspe

vr 22 juni

scholen met een kandidaat in een aangewezen vak

Aangewezen vakken: tweede tijdvak afgenomen door het College voor Examens (CvE)

vr 22 juni

alle scholen

Uiterste datum voor inzenden: - aan Cito: afnamegegevens tweede tijdvak via WOLF

- bij het CvE: opmerkingen over de centrale examens 2e tijdvak in verband met de normering door het CvE

Tevens uiterste datum voor "Dataretour naar Cito" van de scores via Minitester en/of ExamenTester

wo 27 juni

alle scholen

08.00 uur Bekendmaking normering tweede tijdvak

wo 27 juni

alle scholen

Publicatie uitslagen 2e tijdvak aangewezen vakken

vr 29 juni

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 1e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar DUO (registreren in BRON). Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

DUO heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.duo.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2012

ma 2 juli voor 17.00 uur

alle scholen

Uiterste datum voor aanmelden aan DUO, Examendiensten van de kandidaten voor het derde tijdvak, afgenomen door het College voor Examens. In mei ontvangt de school van Examendiensten nadere informatie.

Aanmeldingen na 2 juli 2012 worden niet in behandeling genomen.

NB: De aanmelding geschiedt m.b.v. een aparte aanmeldapplicatie. De school moet deze kandidaten ook registreren bij BRON

Toelichting: de school moet de kandidaten die deelnemen aan een aangewezen vak in het 2e tijdvak en/of deelnemen aan het derde tijdvak registreren in BRON, mede t.b.v. eventuele Inspectiecontrole. De separate aanmelding bij Examendiensten is voor de afname van het centraal examen door het College voor Examens.

do 12 juli

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 2e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar DUO (registreren in BRON). Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

DUO heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.duo.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2012

3 werkdagen vóór aanvang van het derde tijdvak examen

scholen met een kandidaat in het derde tijdvak

Aan DUO doorgeven (registreren in BRON) welke kandidaten deelnemen aan het derde tijdvak, Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

ma 13 augustus

scholen met een kandidaat in het derde tijdvak

Begin van het derde tijdvak. Data en plaatsen worden na aanmelding bekend gemaakt.

Do 30 augustus

alle scholen

Publicatie uitslagen 3e tijdvak

vr 14 september

alle scholen

Zo spoedig mogelijk na de vaststelling van de definitieve uitslag na deelname aan het 3e tijdvak, doch uiterlijk 2 weken nadat de uitslag van het desbetreffende examen is vastgesteld, stuurt het bevoegd gezag de examengegevens elektronisch naar DUO (registreren in BRON). Dit geschiedt door middel van het Onderwijsnummer of BSN via de beveiligde site van DUO (www.duo.nl).

DUO heeft voor de scholen het stappenplan voor de gegevensuitwisseling beschikbaar gesteld op www.duo.nl en zal met gedetailleerdere informatie hierover aansluiten bij de Maartmededeling 2012

* Toevoeging door de redactie van Examenblad.nl, maart 2012: In de Septembermededeling is in het tijdschema vermeld dat op 18 april de ontvangst van de packages van de digitale examens KB plaats zouden vinden. De scholen ontvangen deze packages op 21 maart, gelijktijdig met de packages voor de digitale examens BB.

Pijl omhoog