Het staatsexamen kan leiden tot het diploma vwo, havo en vmbo.
Dit is geregeld in het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000.
De staatsexamens bestaan evenals de eindexamens uit twee gedeelten: het centraal eindexamen en het college-examen. Het college-examen wordt door het College voor Examens zoveel mogelijk afgenomen zoals het schoolexamen.
Kandidaten kunnen zich voor het eerste tijdvak van de staatsexamens aanmelden bij de afdeling staatsexamens vwo-havo-vmbo van het onderdeel Examendiensten van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) in Groningen. Deze afdeling verzorgt onder andere de administratie en logistiek voor deze examens.
Voor een deel gaat het om kandidaten die het reguliere onderwijs niet naar eigen tevredenheid konden volbrengen. Zo kan er sprake zijn van het ontbreken van een of meer vakken voor een bepaalde vervolgopleiding. Ongeveer een vijfde van de deelnemers aan de staatsexamens komt uit het speciaal onderwijs, onder meer van scholen voor dove en slechthorende, voor blinde en slechtziende kinderen, voor lichamelijk gehandicapte en voor moeilijk opvoedbare kinderen.
Tweede fase Oude Regeling
Voor de eindexamenleerlingen havo 2008 en vwo 2008 en 2009 , en de bezemexamens havo 2009-2010 en vwo 2010-2011 volgens de zogenaamde 'oude profielen' is met betrekking tot de samenstelling van het eindexamen en de uitslagbepaling het Besluit staatsexamens vwo-havo-mavo 2000 geldend op 31 juli 2007 van belang.
